Joden

Joden (Hebreeuws: יְהוּדִים, ISO 259-2: Yehudim) zijn een etnisch-religieus volk. Ze zijn afstammelingen van de oude Israëlieten van het historische Israël en Juda.

Het jodendom staat voor het geloof van de joden, maar de naleving ervan varieert van erg streng tot (bijna) geen.

Er is ook antisemitisme, ook wel bekend als jodenhaat, een vorm van racisme tegen Joden.

Jezus Christus wordt gezien als de beroemdste jood.

Geschiedenis

De oudste geschiedenis van het jodendom is te vinden in de Hebreeuwse Bijbel, de Tenach. In het christendom wordt dat het Oude Testament genoemd. Daarin staan de verhalen van Abraham en zijn nageslacht te lezen. Aartsvader Abraham, wiens geschiedenis in het Bijbelboek Genesis staat beschreven, wordt volgens de overlevering beschouwd als de stamvader van het volk Israël. Abraham (toen nog Abram) was een nomade, die van Ur in het zuidwesten naar Haran in het noordwesten van Mesopotamië trok. Dit zou zich hebben afgespeeld 2070 - circa 1950 v.Chr.. Daar gelastte God hem zijn land en familie te verlaten en in een ander land een eigen volk te stichten. Abraham gehoorzaamde en vertrok met zijn hele familie en al zijn dienaren en vee naar het land van de Kanaänieten in West-Palestina. De zoon van Abraham heette Izaäk en die had 2 zoons, Jacob en Ezau. Jacob had 12 zoons. De op een na oudste zoon heette Juda. De afstammelingen van de 12 zoons vormden later stammen die bij elkaar woonden.

In 721 voor Christus werden de meeste stammen gedeporteerd of vermoord door de Assyriërs onder de leiding van Sargon II. De enige stam die dat in zijn geheel overleefde, was de stam Juda. Eigenlijk kunnen we pas vanaf die tijd spreken over Joden. Daarvoor waren het Hebreeën. Mozes, afkomstig uit de stam Levi, die volgens de Bijbelse geschiedenis door de dochter van de farao werd opgevoed, leidde het volk Israël in opdracht van God het land Egypte uit (de exodus). Het volk is met Mozes uit Egypte gegaan na jaren van slavernij. Ze zijn gaan wonen in de regio Palestina.

Eerste Joden

Belangrijk voor de Joden was de verering van God in de tempel. Ze hebben alles wat ze hebben meegemaakt toen goed opgeschreven. Dat maakt het joodse volk uniek. Het is het enige volk waarover we zo veel weten, ook de dingen die niet zo goed zijn gegaan.

Eerste verschijning antisemitisme

De eerste verschijning van antisemitisme was ten tijde van de Romeinen. Na een opstand van de Joden na een vernieling van een tempel in Jeruzalem werden de Joden verbannen uit heel Palestina. Daarna gingen de Joden zich verspreiden over gebieden in heel Europa. Sindsdien hebben Joden als een minderheid veel te maken gehad met het antisemitisme, racisme, armoede, discriminatie en uitroeiing.

Joden in Nederland

In de Nederlandse diaspora zijn Joden min of meer in twee periodes het land binnengekomen. Eerst kwamen de Sefardische Joden, vanwege de Jodenvervolging door de inquisitie (vanaf eind 15e eeuw), vanuit Spanje of Portugal. Tot op heden zijn deze te herkennen aan achternamen als Cardozo, Nunes of Pereira. Later kwamen de Askenazische Joden vanuit oostelijk liggende landen, verjaagd door de daar heersende vervolging, bijvoorbeeld uit Duitsland, Polen of Rusland. Wat hun werkelijke herkomst is, is echter onduidelijk. Aan de Joodse achternamen is deze afstamming te zien, bijvoorbeeld Hamburger, Moszkowicz, Polak of Van Praag. Beide groepen leefden jarenlang geïsoleerd van elkaar en hadden in Amsterdam elk een eigen synagoge.

Verspreiding, zionisme, eigen staat

Als reactie op de verspreiding van de Joden ten tijde van de Romeinen, was er op plaatsen waar zij gingen wonen veel antisemitisme. Als reactie daarop ontstond de idee van het zionisme. De aanhangers van het zionisme wilden een eigen Joodse staat voor Joden, want zij vonden het niet leuk dat er zoveel antisemitisme was. Ze wilden een eigen land voor de Joden in Palestina. Veel aanhangers gingen dus ook verhuizen naar dat gebied. In 1897 richtte Herzl de Zionistische Wereldorganisatie (toen nog 'Zionistische Organisatie' geheten) op. Na de Tweede Wereldoorlog, waarin de Jodenvervolging plaatsvond, kwam er in 1948 uiteindelijk een Joodse staat: Israël.

Let op!

Sommige kinderen kunnen onderstaande tekst als schokkend (of eng) ervaren.
Zij kunnen dit artikel lezen of bespreken met een volwassene.

Joden in de Tweede Wereldoorlog

In de Tweede Wereldoorlog vond de Holocaust plaats, een Jodenvervolging uitgevoerd door nazi-Duitsland. Duitsland had de Eerste Wereldoorlog verloren en was daarmee veel geld verloren door de oorlog zelf en het Verdrag van Versailles. Dictator Adolf Hitler, de toenmalige heerser van nazi-Duitsland, gaf de Joden de schuld daarvan. In totaal werden er zes miljoen Joden vermoord. Joden werden in concentratiekampen of vernietigingskampen gebracht. Daar werden ze in een gaskamer gestopt. Dat is een grote lege kamer waar tientallen mensen in kunnen. Vervolgens werd er dodelijk gas (Zyklon B) verspreid waardoor iedereen zonder gasmasker in de kamer doodging.

Tegenwoordig

Vóór de Tweede Wereldoorlog bedroeg het aantal Joden wereldwijd naar schatting ongeveer 18 miljoen. Na de genocide van de Holocaust (Hebreeuws: שואה, uitspraak: sjo•a) door de nazi's tijdens die Tweede Wereldoorlog waren daar nog ongeveer 12 miljoen van over. In 2018 lopen de schattingen uiteen van 13 tot 14,6 miljoen Joden. Tegenwoordig leven er naar schatting tussen de 14.5-17.5 miljoen Joden op de wereld. Als je mensen met een gedeeltelijke Joodse afkomst meetelt, dan zouden er ongeveer naar schatting tussen de 20.5 miljoen Joden op de wereld zijn.

Hieronder zie je een tabel met het aantal Joden per land:

Nº	Land	Inwoners (2017)
1	Israël	6,451,400–6,835,500
2	Verenigde Staten	5,700,000–10,000,000
3	Frankrijk	456,000–600,000
4	Canada	390,000–550,000
5	Verenigd Koninkrijk	289,500–370,000
6	Argentinië	180,500–330,000
7	Rusland	176,000–380,000
8	Duitsland	116,000–225,000
9	Australië	113,200–140,000
10	Brazilië	93,800–150,000

15	Nederland	29,800-52,000
16	België	29,300-40,000