Bước tới nội dung

Shenyang J-15

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
J-15 Feisha (Phi Sa)
Hai chiếc J-15T và một chiếc J-15D tại Triển lãm Hàng không Chu Hải 2024
Thông tin chung
KiểuMáy bay tiêm kích đa năng hoạt động trên tàu sân bay
Nguồn gốcTrung Quốc
Hãng sản xuấtShenyang Aircraft Corporation
Tình trạngĐang hoạt động
Khách hàng chínhKhông quân Hải quân Trung Quốc
Số lượng sản xuấtHơn 76 chiếc[1]
Lịch sử
Được giới thiệuNăm 2013
Chuyến bay đầu tiênTháng 8 năm 2009
Phát triển từSukhoi Su-33
Shenyang J-11B

Shenyang J-15 (tiếng Trung: 歼-15), còn gọi là Phi Sa (tiếng Trung: 飞鲨; Bính âm: fēi shā; Dịch nghĩa: Cá mập bay; Tên định danh NATO: Flanker-X2[2], Flanker-K[3]) là một loại máy bay tiêm kích đa năng thế hệ 4,5[4] hoạt động chủ yếu trên tàu sân bay, trong mọi điều kiện thời tiết, được phát triển bởi Shenyang Aircraft Corporation (Tập đoàn Máy bay Thẩm Dương) và Viện 601, để trang bị dành riêng cho Không quân Hải quân Trung Quốc (PLANAF) hoạt động trên các tàu sân bay của Hải quân Trung Quốc (PLAN).

Nguyên mẫu Su-33 chưa hoàn thiện có tên là T-10K-3 được SAC mua lại từ Ukraina[5] vào năm 2001, và họ được cho là đã nghiên cứu rộng rãi cùng kỹ nghệ đảo ngược, với sự phát triển bắt đầu bằng mẫu J-15 ngay sau đó.[6][7] Mặc dù J-15 dường như có cấu trúc dựa trên nguyên mẫu của Su-33, nhưng máy bay chiến đấu này có các công nghệ nội địa của Trung Quốc cũng như hệ thống điện tử hàng không từ chương trình Shenyang J-11B.[8] Tháng 2 năm 2018, các cuộc thảo luận về việc thay thế mẫu máy bay này đã xuất hiện trên một số phương tiện truyền thông Trung Quốc bao gồm Tân Hoa Xã và tờ báo quân sự chính của Trung Quốc, thảo luận rằng nó thuộc về máy bay chiến đấu thế hệ thứ 4 hoặc 4,5. Do đó, J-15 được coi là máy bay chiến đấu tạm thời hoạt động trên tàu sân bay cho đến khi thế hệ thứ năm kế nhiệm đi vào hoạt động - một mẫu có thể dựa trên Chengdu J-20 hoặc Shenyang FC-31.

Phát triển

[sửa | sửa mã nguồn]

Trung Quốc đã nhiều lần tìm cách mua Su-33 từ Nga - một đề nghị không thành công đã được đưa ra cuối tháng 3 năm 2009[9] - nhưng trước đó các cuộc đàm phán đã sụp đổ vào năm 2006 sau khi Trung Quốc bị phát hiện đang phát triển một phiên bản sửa đổi[10][11][12] của Sukhoi Su-27SK, được định danh là Shenyang J-11B,[13][14] điều này đã vi phạm các thỏa thuận về sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, theo các nguồn tin Trung Quốc, lý do khiến họ rút khỏi các cuộc đàm phán là do Nga muốn các khoản thanh toán lớn để mở lại dây chuyền sản xuất Su-33 và nhất quyết yêu cầu Trung Quốc mua ít nhất 50 chiếc Su-33, điều mà Trung Quốc rất miễn cưỡng vì họ tin máy bay sẽ trở nên lỗi thời trong một vài năm. Do đó, Trung Quốc đã quyết định chọn một biến thể nội địa thay vì tiếp tục lắp ráp J-11 (phiên bản Su-27 được cấp phép sản xuất ở Trung Quốc).[15][16]

Chương trình J-15 chính thức bắt đầu năm 2006 với mật danh là Cá mập bay.[17] Mục tiêu của chương trình là phát triển một mẫu máy bay chiến đấu mới từ Shenyang J-11 nhưng mang tính năng của hải quân, với các công nghệ được thiết kế ngược từ T-10K-3, một nguyên mẫu Su-33 mua lại từ Ukraina.[18] Nguyên mẫu J-15 thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 31 tháng 8 năm 2009, được cho là trang bị động cơ phản lực Saturn AL-31 do Nga cung cấp.[8] Video và hình ảnh tĩnh của chuyến bay được công bố vào tháng 7 năm 2010, cho thấy thiết kế khung máy bay cơ bản giống Su-33.[19]

Ngày 6 tháng 5 năm 2010, J-15 thực hiện lần cất cánh đầu tiên theo kiểu nhảy cầu mô phỏng trên mặt đất.[8] Đến ngày 25 tháng 11 năm 2012, máy bay lần đầu tiên thực hiện thành công cất cánh và hạ cánh trên tàu sân bay Liêu Ninh.[20]

Biến thể hai chỗ ngồi J-15S thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 4 tháng 11 năm 2012. Biến thể tác chiến điện tử hai chỗ ngồi, tương tự như EA-18G Growler của Hải quân Hoa Kỳ, được gọi là J-15D, đã thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 2018.[21]

Năm 2016, nguyên mẫu J-15T với khả năng CATOBAR bắt đầu chuyến bay thử nghiệm tại các cơ sở phóng trên bộ của Hải quân Trung Quốc.[22] Tháng 11 năm 2020, báo cáo của Jane's Defence Weekly cho rằng SAC đã sản xuất nguyên mẫu thứ hai của máy bay chiến đấu J-15T.[23]

Năm 2021, các nhà phân tích quân sự báo cáo rằng Trung Quốc đã nghiên cứu một biến thể nâng cấp có tên là J-15B,[24][25] với hệ thống điện tử hàng không, động cơ và khả năng phóng CATOBAR mới. Biến thể nâng cấp này có thể phóng tên lửa PL-10 và PL-15.[26]

Vào tháng 11 năm 2022, một chiếc J-15 được trang bị động cơ Shenyang WS-10, có thể là WS-10B, xuất hiện trên truyền thông Trung Quốc.[27] Nó là máy bay chiến đấu nội địa cuối cùng của Trung Quốc thay thế động cơ AL-31;[28] điều này có thể là do quá trình hải quân hóa.[29] Theo các nhà quan sát Trung Quốc, so với AL-31, WS-10 có độ an toàn, độ tin cậy và tuổi thọ cao hơn, những khía cạnh được phóng đại bởi những hạn chế của tàu sân bay.[30]

Thiết kế

[sửa | sửa mã nguồn]
Bụng của một chiếc J-15

Khung thân của J-15 được gia cố về mặt cấu trúc để hạ cánh và phóng từ tàu sân bay, với việc bổ sung móc đuôi và bánh đáp được tăng cường.[17] Chiếc máy bay này kết hợp một lượng vật liệu composite cao hơn so với Sukhoi Su-33 để giảm trọng lượng, cải thiện tính năng khí động lực học, cho phép tốc độ hạ cánh chậm hơn so với Su-33.[18]

Một bài viết trên tờ China SignPost tin rằng J-15 "có khả năng vượt trội hoặc phù hợp với khả năng khí động lực học của hầu như bất kỳ máy bay chiến đấu nào hiện đang được các lực lượng quân đội trong khu vực vận hành, ngoại trừ F-22 Raptor của Mỹ", J-15 sở hữu tỷ lệ lực đẩy/trọng lượng lớn hơn 10% và tải trọng trên cánh thấp hơn 25% so với F/A-18E/F Super Hornet.[31][32] Tuy nhiên, một trong những tác giả của cùng bài báo đó đã mô tả J-15 trong một bài báo khác là không có yếu tố thay đổi cuộc chơi; sự phụ thuộc vào các vụ phóng kiểu nhảy cầu trên sàn tàu sân bay và thiếu khả năng tiếp nhiên liệu trên không được cho là sẽ làm giảm đáng kể phạm vi chiến đấu hiệu quả của nó.[33] Vào năm 2014, có thông tin tiết lộ J-15 có khả năng tiếp nhiên liệu trên không, sử dụng khoang tiếp nhiên liệu UPAZ-1, có thể được mang theo bởi một chiếc J-15 khác.[34] Hu Siyuan đến từ Đại học Quốc phòng Trung Quốc cho biết "điểm yếu hiện tại của J-15 là động cơ AL-31 do Nga sản xuất, động cơ này yếu hơn so với máy bay chiến đấu F-35 của Mỹ".[35]

Nhà thiết kế chính của J-15 là Sun Cong thuộc Ủy ban Quốc gia Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc nói J-15 có thể sánh ngang với F/A-18 về tải trọng mang bom, bán kính chiến đấu và tính cơ động. Tuy nhiên, trong một tuyên bố tương tự, ông cho biết cần phải làm nhiều việc hơn trên hệ thống điện tử và hệ thống chiến đấu của nó.[36] Chuẩn đô đốc Yin Zhuo tuyên bố khả năng không chiến của máy bay này tốt hơn so với F/A-18E/F Super Hornet. Nhưng ông cho rằng khả năng tấn công các mục tiêu trên bộ và trên biển của nó kém hơn một chút so với F/A-18E/F; họ cũng tuyên bố thiết bị điện tử của nó đáp ứng các tiêu chuẩn của máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm.[37]

J-15 có khả năng hoạt động trên tàu sân bay Liêu Ninh và tàu sân bay Sơn Đông. Các tàu sân bay này có hai vị trí phóng. Vị trí bên hông có chiều dài đường băng là 195 m, hai vị trí phía trước có chiều dài đường băng là 105 m. Trọng lượng cất cánh của J-15 phụ thuộc vào vị trí phóng và tốc độ của tàu sân bay. Đối với tốc độ tàu 28 hải lý/giờ, trọng lượng cất cánh tối đa của J-15 là 33 tấn (với 9 tấn nhiên liệu bên trong và 6,5 tấn tải trọng bên ngoài) khi cất cánh ở vị trí bên hông. Khi cất cánh ở vị trí phía trước thì trọng lượng tối đa là 28 tấn (9 tấn nhiên liệu bên trong và 1,5 tấn tải trọng bên ngoài). Tuy nhiên, khi tàu sân bay di chuyển với tốc độ 20 hải lý/giờ, trọng lượng cất cánh tối đa ở vị trí bên hông giảm xuống còn 31 tấn.[38] Với sự ra đời của tàu sân bay Phúc Kiến và biến thể J-15B, trọng lượng tối đa sẽ duy trì ở mức 33 tấn ở mọi vị trí cất cánh và tốc độ tàu.

Lịch sử hoạt động

[sửa | sửa mã nguồn]
Một chiếc J-15 cất cánh từ tàu sân bay Liêu Ninh

Ngày 25 tháng 11 năm 2012, truyền thông Trung Quốc thông báo hai chiếc J-15 hạ cánh thành công trên tàu sân bay Liêu Ninh.[39][40][41] Phi công đầu tiên hạ cánh xuống Liêu Ninh tên là Dai Mingmeng (戴明盟).[42] Luo Yang, trưởng bộ phận sản xuất và thiết kế máy bay, qua đời cùng ngày.[43] Tờ PLA Daily chỉ ra rằng năm phi công hải quân đầu tiên (bao gồm cả Dai) đã tiến hành cất cánh và hạ cánh trên máy bay chiến đấu J-15. Các quan chức của chương trình thử nghiệm và huấn luyện xác nhận máy bay cùng với thiết bị đặc biệt cho chuyến bay đã trải qua các cuộc kiểm tra nghiêm ngặt và có thể triển khai tác chiến trên tàu sân bay.[44]

Tháng 12 năm 2013, truyền thông Trung Quốc đưa tin bắt đầu sản xuất hàng loạt J-15 ở trạng thái sẵn sàng hoạt động chiến đấu.[45]

Tháng 1 năm 2017, tàu sân bay Liêu Ninh sau lần triển khai đầu tiên ở Tây Thái Bình Dương, đã quay trở lại Biển Đông và tiến hành một loạt cuộc diễn tập cất/hạ cánh với phi đội J-15.[46]

Tháng 7 năm 2018, Trung tướng Zhang Honghe của PLAAF tuyên bố Trung Quốc đang phát triển một loại máy bay mới hoạt động trên tàu sân bay để thay thế J-15, do hai lần nó gặp sự cố và một loạt "hỏng hóc cơ học không thể sửa chữa". Một vấn đề với dòng máy bay này đó là nó có khối lượng nặng nhất trong số các loại máy bay tiêm kích hoạt động trên tàu sân bay hiện đang hoạt động ở bất cứ đâu, với trọng lượng không tải là 17.500 kg (38.600 lb) so với 14.600 kg của F/A-18E/F Super Hornet (mặc dù nó nhẹ hơn F-14 Tomcat với 19.800 kg). Các vấn đề về trọng lượng còn phức tạp hơn khi vận hành ngoài khơi trên tàu Liêu Ninh, vì phương pháp phóng và thu hồi STOBAR của nó càng hạn chế khả năng tải trọng.[47][48]

Sự cố

[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 4 năm 2016, một chiếc J-15 rơi xuống biển sau khi gặp sự cố hệ thống điều khiển chuyến bay. Phi công Cao Xianjian đã kích hoạt ghế phóng bay ra ngoài ngay trước khi va chạm, nhưng do nhảy dưới độ cao cần thiết để dù có thể hoạt động nên anh bị thương nặng.[49]

Ngày 27 tháng 4 năm 2016, một chiếc J-15 bị rơi trong quá trình hạ cánh mô phỏng khi hệ thống điều khiển chuyến bay gặp trục trặc khiến máy bay nghiêng tới 80 độ. Phi công Zhang Chao kích hoạt ghế phóng bay ra ngoài nhưng dưới độ cao cần thiết để dù có thể hoạt động nên anh đã thiệt mạng vì thương tích nặng.[50]

Tháng 7 năm 2017, một chiếc J-15 bị cháy động cơ bên trái vì nó nuốt một con chim ngay sau khi cất cánh. Phi công Yuan Wei với sự hỗ trợ hướng dẫn từ kiểm soát viên không lưu, đã thực hiện hạ cánh khẩn cấp và các nhân viên mặt đất dập tắt đám cháy.[51][52]

Biến thể

[sửa | sửa mã nguồn]
Hai chiếc J-15 từ tàu Liêu Ninh
  • J-15 (NATO định danh là Flanker-X2):[53][2] Phiên bản một chỗ ngồi.[21]
  • J-15S: Phiên bản hai chỗ ngồi, bay lần đầu năm 2012.[53][21]
  • J-15T: Phiên bản cải tiến của J-15 kết hợp khả năng phóng từ hệ thống CATOBAR, động cơ WS-10, hệ thống điện tử hàng không thế hệ thứ năm hiện đại, radar AESA, khung thân máy bay mới, phủ lớp sơn tàng hình, khả năng tương thích để mang tên lửa PL-10 và PL-15. Lần đầu xuất hiện vào tháng 9 năm 2016, với hai nguyên mẫu được chế tạo.[22][23] Trước đây giới truyền thông gọi phiên bản này là J-15B.
  • J-15DH: Phiên bản tác chiến điện tử (EW) hai chỗ ngồi, phù hợp với hệ thống phóng STOBAR, trang bị các cụm EW cùng các thiết bị điện tử khác và loại bỏ cảm biến tìm kiếm và theo dõi bằng tia hồng ngoại IRST.[21] Bắt đầu thử nghiệm vận hành vào tháng 12 năm 2018,[22][54] và đi vào hoạt động tháng 10 năm 2024. Các nhà phân tích đặt tên cho phiên bản này là J-15D[55] trước khi tên chính thức được tiết lộ.[56][57]
  • J-15DT: Phiên bản J-15D cải tiến với khả năng hỗ trợ và tấn công tác chiến điện tử, tích hợp các cải tiến về hệ thống phóng CATOBAR, thay đổi hình dạng vòm radar, và sửa đổi ăng-ten thân máy bay. Lần đầu quan sát thấy phiên bản này vào tháng 8 năm 2025.[58]

Quốc gia sử dụng

[sửa | sửa mã nguồn]

 Trung Quốc

Thông số kỹ thuật

[sửa | sửa mã nguồn]

Dữ liệu lấy từ Jianyue (Tianjin) Information Technology,[60] CCTV (bản ghi phỏng vấn Sun Cong)[61]

Đặc điểm tổng quát

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Kíp lái: 1 hoặc 2 người
  • Chiều dài: 22,28 m (73 ft 1 in)
  • Sải cánh: 14,7 m (48 ft 3 in); khi gập cánh là 7,4 m (24 ft 3 in)
  • Chiều cao: 5,92 m (19 ft 5 in)
  • Diện tích cánh: 67,84 m2 (730,2 ft2)
  • Trọng lượng không tải: 17.500 kg (38.581 lb)
  • Trọng lượng có tải: 27.000 kg (59.525 lb)
  • Trọng lượng cất cánh tối đa: 33.000 kg (72.753 lb)
  • Sức chứa nhiên liệu: 9.800 kg (21.600 lb)
  • Động cơ: 2 × động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt đốt sau WS-10B hoặc Saturn AL-31, cung cấp lực đẩy 122,6–135 kN (27.600–30.300 lbf) khi đốt nhiên liệu phụ trội tăng áp (đốt sau)[27]

Hiệu suất bay

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Tốc độ tối đa: Mach 2,17 (2.300 km/h; 1.400 dặm/giờ; 1.200 hải lý/giờ)
  • Tầm bay: 3.500 km (2.200 dặm; 1.900 hải lý)
  • Tầm chiến đấu: 1.270 km (790 dặm; 690 hải lý)
  • Trần bay: 18.000 m (59.000 ft)
  • Giới hạn g: +8
  • Vận tốc tăng độ cao: 246 m/giây (48.400 ft/phút)
  • Lực đẩy/trọng lượng: 0,93 với động cơ AL-31 (1,01–1,07 với động cơ WS-10B)

Vũ khí trang bị

[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thống điện tử hàng không

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Radar Type 1493[63]
    • Phiên bản J-15D và J-15T có radar mảng quét điện tử chủ động (AESA)[64]
  • Bus dữ liệu hai chiều MIL-STD-1553B
  • Buồng lái kính
  • Màn hình LCD
  • Hệ thống kiểm soát bay

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

Máy bay có sự phát triển liên quan

Máy bay có vai trò, cấu hình và thời đại tương đương

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
Trích dẫn
  1. 1 2 The Military Balance 2025. Viện nghiên cứu Chiến lược Quốc tế. tr. 244. doi:10.1080/04597222.2025.2445477.
  2. 1 2 "Chinese Equipment Guide" (PDF). US Navy Intelligence Office.
  3. ↑ "Chapter Five: Asia: Regional trends in 2024". The Military Balance 2025. 125 (1): 206–311. 2025. doi:10.1080/04597222.2025.2445477.
  4. ↑ F_161. "Experts' comparative analysis of performance between J-15 and U.S. F-18 - People's Daily Online". en.people.cn. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 3 năm 2018. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2018.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: tên số: danh sách tác giả (liên kết)
  5. ↑ Kopp, Carlo (ngày 27 tháng 1 năm 2014). "PLA-AF and PLA-N Flanker Variants". tr. 1.
  6. ↑ "Revealing Shenyang J-XX Stealth Fighter of China - What's On Xiamen". whatsonxiamen.com. Lưu trữ bản gốc 7 tháng 5 2016. Truy cập 27 tháng 7 2016.
  7. ↑ "俄方称中国自研先进战机不顺 仍将回头购俄战机_军事_凤凰网". ifeng.com. Lưu trữ bản gốc 9 tháng 7 2016. Truy cập 27 tháng 7 2016.
  8. 1 2 3 Fulghum, David A. "New Chinese Ship-Based Fighter Progresses". Article. Aviation Week. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2011.[liên kết hỏng]
  9. ↑ Chang, Andrei (ngày 4 tháng 3 năm 2009). "China can't buy Sukhoi fighter jets". United Press International. Lưu trữ bản gốc 25 tháng 5 2011. Truy cập 4 tháng 6 2010.
  10. ↑ Chang, Andrei (ngày 4 tháng 3 năm 2009). "China can't buy Sukhoi fighter jets". United Press International. Lưu trữ bản gốc 25 tháng 5 2011. Truy cập 4 tháng 6 2010.
  11. ↑ Roger, Cliff (ngày 1 tháng 1 năm 2010). "The Development of China's Air Force Capabilities". rand.org. Lưu trữ bản gốc 6 tháng 9 2010. Truy cập 27 tháng 7 2016.
  12. ↑ "Global Defence News and Defence Headlines - IHS Jane's 360". janes.com. Lưu trữ bản gốc 12 tháng 5 2010. Truy cập 27 tháng 7 2016.
  13. ↑ Wendell Minnick. "Russia Admits China Illegally Copied Its Fighter". DefenceNews. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2011.[liên kết hỏng]
  14. ↑ SIPRI Yearbook 2009:Armaments, Disarmament, and International Security. Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm. 2009. tr. 309. ISBN 978-0-19-956606-8.
  15. ↑ "中国向俄求购苏33惨被拒绝，没想此国将原型机都卖给了中国_手机网易网". ngày 15 tháng 12 năm 2017.
  16. ↑ "该文章已不存在_手机新浪网".
  17. 1 2 "J-15 program & deputy general designer". Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 1 năm 2016. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2013.
  18. 1 2 Roblin, Sebastien (ngày 2 tháng 6 năm 2018). "The J-15 Flying Shark: China Has Its Very Deadly Aircraft Carrier Jets". The National Interest.
  19. ↑ "First glimpse of Chinese fighter, or Russian rip-off?". The DEW Line. Lưu trữ bản gốc 18 tháng 7 2013. Truy cập 4 tháng 2 2015.
  20. ↑ "China lands first jet on aircraft carrier". CNN. ngày 25 tháng 11 năm 2012. Lưu trữ bản gốc 10 tháng 6 2016. Truy cập 25 tháng 11 2017.
  21. 1 2 3 4 Tate, Andrew (ngày 3 tháng 5 năm 2018). "Images show J-15 fighter fitted with wingtip EW pods". Jane's 360. Lưu trữ bản gốc 5 tháng 5 2018. Truy cập 5 tháng 5 2018.
  22. 1 2 3 "Shenyang J-15 Flanker-X2". ngày 29 tháng 2 năm 2020.
  23. 1 2 Rupprecht, Andreas; Dominguez, Gabriel (ngày 18 tháng 11 năm 2020). "Footage suggests China testing another J-15T CATOBAR-capable prototype". Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2021.
  24. ↑ "'Super Flanker' on an Aircraft Carrier: First Look at China's Newest Fighter the J-15B". Military Watch Magazine. ngày 15 tháng 12 năm 2021.
  25. ↑ Joe, Ricke (ngày 20 tháng 5 năm 2021). "China's J-15 Carrierborne Fighter: Sizing up the Competition". The Diplomat.
  26. ↑ Childs, Nick (ngày 10 tháng 6 năm 2022). "Catapulting China's Carrier Capabilities". IISS.
  27. 1 2 Kadidal, Akhil; Narayanan, Prasobh (ngày 25 tháng 11 năm 2022). "China's J-15 naval jet appears with indigenous WS-10 engines". Janes.
  28. ↑ Yeo, Mike (ngày 28 tháng 11 năm 2021). "Footage shows domestic engine on China's J-15 fighter jet". Defense News.
  29. ↑ Newdick, Thomas (ngày 23 tháng 11 năm 2022). "China's J-15 Naval Fighter Is Now Powered By Locally Made Engines". The Drive.
  30. ↑ Wang, Amber (ngày 24 tháng 11 năm 2022). "Chinese 'Flying Shark' J-15 naval fighter jets look set to ditch Russian engines". South China Morning Post.
  31. ↑ "Flying Shark" Gaining Altitude: How might new J-15 strike fighter improve China's maritime air warfare ability? | China SignPost™ 洞察中国". Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2011.
  32. ↑ "China SignPost™ (洞察中国) #38: "Flying Shark" Gaining Altitude: How might new J-15 strike fighter improve China's maritime air warfare ability? - Andrew S. Erickson". andrewerickson.com. Lưu trữ bản gốc 6 tháng 8 2016. Truy cập 27 tháng 7 2016.
  33. ↑ Collins & Erickson, Gabe & Andrew (ngày 23 tháng 6 năm 2011). "China's J-15 No Game Changer". The Diplomat. Lưu trữ bản gốc tháng 9 11, 2012. Truy cập tháng 11 25, 2012.
  34. ↑ "Tanker Buddies: Chinese Navy J-15 Fighter Planes Refuel in Flight". Popular Science. ngày 7 tháng 5 năm 2014.
  35. ↑ Jian, Yang. "J-15 jets on deck as carrier sets off on longest sea trials." Lưu trữ ngày 9 tháng 8 năm 2012 tại Wayback Machine Shanghai Daily, ngày 12 tháng 7 năm 2012.
  36. ↑ 李京荣. "J-15 fighter able to attack over 1,000 km". Lưu trữ bản gốc 23 tháng 9 2015. Truy cập 4 tháng 2 2015.
  37. ↑ F_161. "J-15 better than U.S. F/A-18 in terms of air action, slightly inferior in terms of attack against sea targets - People's Daily Online". Lưu trữ bản gốc 27 tháng 8 2014. Truy cập 4 tháng 2 2015.{{Chú thích web}}: Quản lý CS1: tên số: danh sách tác giả (liên kết)
  38. ↑ Joe, Rick. "It's Time to Talk About J-15, China's First Carrierborne Fighter". The Diplomat.
  39. ↑ "J-15 successfully landed on China's carrier Liaoning". Xinhua English. Beijing. ngày 25 tháng 11 năm 2012. Lưu trữ bản gốc 3 tháng 9 2014. Truy cập 25 tháng 11 2012.
  40. ↑ "More photos of the two J-15's landing and taking off on Liaoning". 新华网. 北京. ngày 25 tháng 11 năm 2012. Lưu trữ bản gốc 28 tháng 11 2012. Truy cập 25 tháng 11 2012.
  41. ↑ "Jets land on China's 1st aircraft carrier". China Daily. ngày 26 tháng 11 năm 2012. Lưu trữ bản gốc 26 tháng 11 2012. Truy cập 26 tháng 11 2012.
  42. ↑ "戴明盟：着舰成功首飞第一人". 钱江晚报. 杭州. ngày 24 tháng 11 năm 2012.
  43. ↑ Yang, Lina (ngày 29 tháng 11 năm 2012). "Memorial service held for China's fighter jet production head". Xinhua. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2012.
  44. ↑ "First five Chinese naval pilot conducted J-15 fighter landing and taking off on board Aircraft Carrier Liaoning". beijing. ngày 26 tháng 11 năm 2012. Lưu trữ bản gốc 15 tháng 1 2013. Truy cập 26 tháng 11 2012.
  45. ↑ Kang, Charles; Wu, Lilian (ngày 3 tháng 12 năm 2013). "China begins mass production of fighters for aircraft carrier". focustaiwan.tw. The Central News Agency. Lưu trữ bản gốc 7 tháng 12 2013. Truy cập 3 tháng 12 2013.
  46. ↑ Rahmat, Ridzwan (ngày 4 tháng 1 năm 2017). "Chinese aircraft carrier conducts flight operations in South China Sea with J-15 fighters". Singapore: IHS Jane's. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2017.
  47. ↑ Chan, Minnie (ngày 5 tháng 7 năm 2018). "China is working on a new fighter jet for aircraft carriers to replace its J-15s". South China Morning Post. Lưu trữ bản gốc tháng 7 6, 2018. Truy cập tháng 7 5, 2018.
  48. ↑ Beijing keen to develop J-15 successor - report Lưu trữ ngày 22 tháng 1 năm 2019 tại Wayback Machine. Flight International. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2018.
  49. ↑ Zhao, Lei (ngày 18 tháng 10 năm 2017). "Fighter pilot injured in crash is back in action". China Daily. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2022.
  50. ↑ Choi, Chi-yuk (ngày 31 tháng 7 năm 2016). "Chinese military resumes training flights after 'short' break to assess fatal crash". South China Morning Post. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2022.
  51. ↑ Zhang, Zhihao (ngày 8 tháng 10 năm 2019). "J-15s have become navy's 'iron fist'". China Daily. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2022.
  52. ↑ Wu, Jin (ngày 18 tháng 8 năm 2017). "Fighter lands safely after catching fire". China.org.cn. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2022.
  53. 1 2 "Flanker: The Russian Jet That Spawned Many New Versions". ngày 14 tháng 5 năm 2018.
  54. ↑ Johnson, Reuben F (ngày 21 tháng 12 năm 2018). "J-15D has reportedly begun operational testing for PLANAF". IHS Jane's 360. Kiev. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 22 tháng 12 năm 2018.
  55. ↑ Newdick, Thomas (ngày 29 tháng 2 năm 2024). "Chinese Aircraft Carrier Heads To Sea With Mockup J-35 Stealth Fighter". The War Zone.
  56. ↑ "March-past of China's V-Day parade begins with flag-guarding echelon flying over Tian'anmen Square". China Daily. ngày 3 tháng 9 năm 2025.
  57. ↑ Wong, Enoch (ngày 8 tháng 9 năm 2025). "China's carrier-borne J-35 stealth jets can carry up to 6 missiles, designers say on CCTV". South China Morning Post.
  58. ↑ Newdick, Thomas (ngày 5 tháng 8 năm 2025). "Our Best Look At China's New J-15DT Carrier-Based Electronic Warfare Jet". The War Zone.
  59. ↑ "PLANAF J-15 fighters seen operating from Lingshui Airbase in South China Sea". Janes.
  60. ↑ 武器大讲堂 (ngày 1 tháng 7 năm 2020). "辽宁和山东舰的有利搭档，中国第一代舰载机，绰号飞鲨的歼-15" (bằng tiếng Trung). 百度. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2021.
  61. ↑ "中国首款舰载机歼15霸气十足：挂满导弹 航母上起飞" (bằng tiếng Trung). 央广网. ngày 22 tháng 11 năm 2017.
  62. 1 2 "Images show PLANAF J-15s armed with KD-88 and YJ-91 missiles". Janes.
  63. 1 2 3 4 5 Rupprecht 2018, tr. 21.
  64. ↑ "China Reveals Another 'Growler'".
Thư mục

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Shenyang_J-15&oldid=74883339”