Răng
Răng hay nha là cấu trúc cứng, vôi hoá nằm trên hàm của nhiều động vật có dây sống, dùng để nghiền nhỏ thức ăn. Một số động vật, nhất là những loài ăn thịt, còn dùng răng để làm bị thương con mồi hay tự vệ. Nướu phủ quanh chân răng. Răng không làm từ xương, mà từ những lớp mô có nhiều độ đặc, cứng khác nhau.
Cấu trúc răng tổng thể ở mọi động vật có dây sống nói chung là tương tự nhau, dù vẫn có sự đa dạng nhất định về hình dáng và vị trí răng. Răng động vật có vú, một số loài cá, và cá sấu, có chân cắm sâu. Ngược lại, ở hầu hết cá xương thật, răng gắn vào bề mặt ngoài của xương. Ở cá sụn, chẳng hạn cá mập, nhờ dây chằng, răng gắn vào vành sụn tạo nên hàm.[1]
Một số động vật chỉ có một bộ răng, trong khi số khác có nhiều bộ. Cá mập mọc răng mới mỗi hai tuần để thay thế răng đã mòn. Răng cửa của các loài gặm nhấm mọc dài và được mài mòn liên tục, giúp giữ ổn định một độ dài. Nhiều gặm nhấm (như chuột đồng, chuột lang) và cả thỏ có răng cửa lẫn răng hàm mọc dài liên tục.[2][3]
Chức năng chung của răng
[sửa | sửa mã nguồn]Chức năng cơ học:[4]
[sửa | sửa mã nguồn]Chức năng xã hội – sinh tồn:[5]
[sửa | sửa mã nguồn]- Phòng vệ, chiến đấu, thị uy (nanh heo rừng, sừng-răng hà mã, răng nanh linh trưởng).
- Giao tiếp, chọn lọc bạn tình (tính dục thứ cấp).
Chức năng đặc biệt:
[sửa | sửa mã nguồn]- Cảm nhận (răng cá mập kết hợp cảm giác cơ học).
- Hỗ trợ phát âm (ở người và một số loài có ngôn thanh phức tạp).
Chú thích
[sửa | sửa mã nguồn]- ↑ Romer, Alfred Sherwood; Parsons, Thomas S. (1977). The Vertebrate Body. Philadelphia, PA: Holt-Saunders International. tr. 300–310. ISBN 978-0-03-910284-5.
- ↑ Tummers M, Thesleff I (tháng 3 năm 2003). "Root or crown: a developmental choice orchestrated by the differential regulation of the epithelial stem cell niche in the tooth of two rodent species". Development. Quyển 130 số 6. tr. 1049–57. doi:10.1242/dev.00332. PMID 12571097.
- ↑ Hunt AM (1959). "A description of the molar teeth and investing tissues of normal guinea pigs". J. Dent. Res. Quyển 38 số 2. tr. 216–31. doi:10.1177/00220345590380020301. PMID 13641521.
- ↑ Popa, Elena Madalina; Tucker, Abigail Saffron (2017). "The teeth of non-mammalian vertebrates By Berkovitz Barry K. B., Shellis Peter Academic Press, 2016. ISBN-10: 0128028505". Journal of Anatomy (bằng tiếng Anh). Quyển 231 số 3. tr. 444–444. doi:10.1111/joa.12642. ISSN 1469-7580. PMC 5554823.
- ↑ Butler, P. M. (2000), Teaford, Mark F.; Ferguson, Mark W. J.; Meredith Smith, Moya (biên tập), "The evolution of tooth shape and tooth function in primates", Development, Function and Evolution of Teeth, Cambridge: Cambridge University Press, tr. 201–211, ISBN 978-0-521-03372-5, truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2026
