Kontent qismiga oʻtish

Shifr

Vikipediya, erkin ensiklopediya
Edward Larssonning shifri Kensington runa toshida topilgan shifrga oʻxshash. U, shuningdek, runik aloqasi boʻlmagan gotik yozuvi va pigpen shifrini ham oʻz ichiga oladi.

Shifr (fransuzcha: chiffre, aynan — raqam; arabcha: صِفْر, sifr — nol) — maxsus maqsadlar uchun moʻljallangan shartli belgilar majmui. Diplomatik vakillar (elchilar, attashelar va boshqalar)ning oʻz hukumatlari bilan maxfiy yozishmalarida, shuningdek, qurolli kuchlarda buyruq, farmoyish berishda va jangovar harakat, razvedka natijalari haqida xabar qilishda qoʻllanadi. Xabarning magʻzini chaqish (shifrovka) jumla, soʻz, boʻgʻin yoki alohida harflarni raqam yoki harflarga turli uygʻunlikda almashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi. Shifrlarni tushunish uchun kelishilgan tegishli shartdan (parol) xabardor boʻlish lozim. Shifrlangan matnning magʻzini chaqishda maxsus kalitlar tizimidan foydalanadi. Shifrni murakkablashtirish uchun qoʻsh shifr tizimi ham qoʻllanadi. Shifr maxfiy yozishmalar sirini saqlab qolishga hamma vaqt ham kafolat bera olmaydi, chunki davlatlarning razvedka xizmatlari shifrni yechish bilan muntazam shugʻullanib turadi[1].

  1. „Shifr“, Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (Sh-harfi). Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyoti, 2000–2006-yillar.