TRAMWAJE WARSZAWSKIE
STRONA PRYWATNA


WAGONY TYPU 128N  "JAZZ"


1 czerwca 2012r. Tramwaje Warszawskie sp. z o.o. og�osi�y dwustopniowy przetarg ograniczony na dostaw� 45 szt. dwukierunkowych przegubowych, wielocz�onowych, ca�kowicie niskopod�ogowych wagon�w tramwajowych z nap�dem pr�du przemiennego i sterowaniem mikroprocesorowym (falownikowym) wraz z pakietem naprawczym i specjalistycznym wyposa�eniem obs�ugowym. W dniu 22 listopada 2012r. nast�pi�o otwarcie ofert w przetargu - swoje oferty z�o�y�y: CAF SA, PS Pesa SA i Solaris Bus&Coach SA. W dniu 28 stycznia 2013r. Tramwaje Warszawskie og�osi�y wyniki przetargu. Jedna oferta zosta�a odrzucona jako niespe�niaj�ca wymog�w SIWZ, spo�r�d pozosta�ych dw�ch - wybrana zosta�a najlepiej spe�niaj�ca warunki oferta PS Pesa SA. Bydgoski producent zaproponowa� dostaw� nowych tramwaj�w za 309,01 mln z� netto (380,09 mln z� brutto). R�wnocze�nie, w zwi�zku z otrzymaniem dofinansowania ze �rodk�w Unii Europejskiej TW sp. z o.o. potwierdzi�y liczb� 45 kupowanych wagon�w. W dniu 21 marca 2013r. na terenie zajezdni R-3 Mokot�w uroczy�cie (w obecno�ci m.in. prezydent Warszawy - Hanny Gronkiewicz-Waltz oraz wiceprezesa Pesa SA - Roberta �wiechowicza) podpisano mow� na dostaw� nowych tramwaj�w. (wi�cej o przetargu - tutaj).

W dniu 3 czerwca 2014r. Tramwaje Warszawskie sp. z o.o. og�osi�y przetarg nieograniczony na dostaw� 5 szt. dwukierunkowych, przegubowych, wielocz�onowych, ca�kowicie niskopod�ogowych wagon�w tramwajowych z nap�dem pr�du przemiennego i sterowaniem mikroprocesorowym (falownikowym) o d�ugo�ci do 32,5m. Opis przedmiotu zam�wienia by� prawie identyczny jak w poprzednim przetargu - wymagano jedynie dodatkowo kamery obserwacji styku pantografu z sieci� zasilaj�c�. Jedyn� ofert� z�o�y�a bydgoska PESA SA, kt�ra zadeklarowa�a si� dostarczy� nowe tramwaje (prawie identyczne z zam�wionymi ju� wagonami 128N Jazz) za 47,8 mln z� brutto (o 4,4 mln z� wi�cej ni� planowa� zamawiaj�cy). Co ciekawe - mimo �e nowe tramwaje mia�y by� prawie identyczne, to koszt ich zakupu wyni�s� 9,55 mln z� brutto za sztuk� - o 1,15 mln z� wi�cej ni� za wagony z umowy podpisanej w 2013r. (wi�cej o przetargu - tutaj).





Wagon 128N Jazz jest pojazdem pi�ciocz�onowym, ca�kowicie niskopod�ogowym, o d�ugo�ci 29,7 m. Pud�o oparte jest na trzech w�zkach (cz�ony B i D s� wisz�ce) - dzi�ki nowym w�zkom pod�oga na ca�ej d�ugo�ci przedzia�u pasa�erskiego jest p�aska (350mm powy�ej g��wki szyny). Trzy przeguby pozwalaj� na ruch cz�on�w wzgl�dem siebie jedynie w p�aszczy�nie poziomej, a jeden (pomi�dzy cz�onem C i D) - w p�aszczyznach pionowej i poziomej. Pud�o wagonu otrzyma�o nowy kszta�t (bez podci�� pud�a powy�ej poziomu pod�ogi), dzi�ki czemu odleg�o�� pomi�dzy drzwiami a kraw�dzi� peronu zosta�a zmniejszona o 5 cm (co znacz�co u�atwia wsiadanie do pojazdu - w por�wnaniu do poprzednika 120Na).

Tramwaj wyposa�ony jest w falownikowy uk�ad rozruchu (prod. Medcom), nap�dzany jest 8 asynchronicznymi silnikami pr�du przemiennego TMR 35-18-4 (prod. Traktionssysteme Austria) o mocy 60kW ka�dy (ka�dy silnik nap�dza jedno ko�o w�zka nap�dowego), zasilanymi 4 falownikami FT130-600EO (ka�dy zasila dwa silniki umieszczone po jednej stronie w�zka nap�dowego), rozmieszczonymi po dwa w skrzyniach na dachu wagonu. Wagon dodatkowo posiada zasobnik energii (superkondensator), magazynuj�cy energi� odzyskiwan� podczas hamowania - pozwala to na zmniejszenie zu�ycia energii (a wi�c i koszt�w eksploatacji) oraz na przejazd tramwaju na kr�tkim odcinku (do kilkuset metr�w) w przypadku zaniku napi�cia. Nowy wagon jest l�ejszy od poprzednika o oko�o 1 ton� - dzi�ki czemu zmniejszy� si� nacisk na o�, a w konsekwencji - zu�ycie szyn. Zastosowany zosta� elektroniczny system antypo�lizgowy (dzia�aj�cy tak przy rozruchu jak i hamowaniu) wykorzystuj�cy m.in. uk�ad 8 piasecznic (podaj�cych piasek przed pierwsz� par� k� na ka�dym w�zku nap�dowym w obu kierunkach jazdy tramwaju).

 
 
 
     
     
 
 
 


Pud�o wagonu oparte jest na trzech w�zkach - w�zki skrajne typu 02PNG s� nap�dowe (ka�de ko�o jest nap�dzane silnikiem trakcyjnym), w�zek �rodkowy typu 02PTG - toczny. Cech� charakterystyczn� w�zk�w jest brak klasycznych osi ��cz�cych ko�a (zastosowano osie portalowe). Oba typy wozk�w maj� podobn� budow�, w�zki toczne odr�niaj� si� drobnymi szczeg�ami ramy i brakiem element�w uk�adu nap�dowego. W w�zku nap�dowym elementy nap�du (silniki i przek�adnie) osadzone s� po zewn�trznej stronie ramy w�zka. Ram� w�zka tworz� dwie ostojnice po��czone ze sob� r�wnie� dwoma poprzecznicami.
Celem zmniejszenia przenoszenia drga� na pud�o wagonu i poprawy komfortu pasa�er�w tramwaj posiada dwa stopnie odspr�ynowania. Pierwszy stopie� stanowi� spr�yny metalowo-gumowe (po 8 na w�zek) amortyzuj�ce ruchy zestaw�w ko�owych wzgl�dem ramy w�zka, drugi stopie� odspr�ynowania stanowi� dwie spr�yny (po jednej na ka�d� stron� wagonu) oraz dodatkowe amortyzatory hydrauliczne (4 pionowe i 4 poziome) - dzi�ki temu wyt�umiane s� drgania pomi�dzy ram� w�zka i pud�em wagonu.

 
     


Nowy wagon mie�ci 215 pasa�er�w (w tym 28 na miejscach siedz�cych sta�ych, rozmieszczonych r�wnolegle do kierunku jazdy). W wagonie przewidziano 12 zespo��w drzwi odskokowo-uchylnych (po 6 z ka�dej strony) - pojedyncze w cz�onach A i E oraz podw�jne w cz�onach B i D. W kabinie motorniczego i przedziale pasa�erskim zamontowana jest klimatyzacja. Wagon wyposa�ony jest w monitoring przestrzeni pasa�erskiej i pola przed czo�em tramwaju oraz systemy zliczania pasa�er�w, emisji reklam i informacji pasa�erskiej (m.in. wy�wietlacze LCD).

 
     
 
     





Nowe tramwaje b�d� posiada�y 5-letni� gwarancj�. Ka�dy pojazd przez ostatecznym odbiorem b�dzie musia� przej�� przez tzw. test niezawodno�ci, polegaj�cy na bezawaryjnym przejechaniu 5000 km (co oznacza oko�o miesi�c regularnej eksploatacji w ruchu liniowym).
Pierwszy tramwaj mia� trafi� do Warszawy w lipcu 2014r., zako�czenie dostaw przewidziano na lipiec 2015r. (27 miesi�cy od podpisania umowy)

 


W sierpniu 2013r. producent przedstawi� do wyboru trzy wersje wygl�du �ciany czo�owej nowego tramwaju. We wrze�niu zosta�a podj�ta decyzja o wyborze najbardziej nietypowej spo�r�d przedstawionych wersji - �ciany czo�owej z szyb� o nieznacznie ujemnym k�cie pochylenia. Co ciekawe, decyzja zosta�a podj�ta po cichu w w�skim gronie w�adz miasta (przy braku zgody m.in. odpowiedzialnego za komunikacj� wiceprezydenta Wojciechowicza, kt�ry potem kilkakrotnie otwarcie krytykowa� dokonany wyb�r - m.in. podczas podpisania umowy na wagony 134N - zobacz), bez formalnych konsultacji z osobami odpowiedzialnymi za estetyk� miasta (o czym wspomina �wczesny naczelnik wydzia�u estetyki miasta Grzegorz Pi�tek - zobacz). Jeden z wsp�odpowiedzialnych za dokonany wyb�r - szef Centrum Komunikacji Spo�ecznej w sto�ecznym urz�dzie miasta Jaros�aw J�wiak - usi�owa� przekonywa� �e dokonany wyb�r ma nawi�zywa� do dawnych wagon�w typu 102N (kt�re co ciekawe nigdy w Warszawie nie kursowa�y), dodatkowo w jego opinii pasa�erom ma by� �atwiej odr�ni� nowy typ tramwaj�w dwukierunkowych (cho� nie wyja�ni� do czego b�dzie to zwyk�emu pasa�erowi przydatne - wi�cej). Co ciekawe, wyboru dokonano te� bez jakichkolwiek szerszych konsultacji m.in. z mieszka�cami miasta (motywuj�c to kr�tkim czasem - tylko 5 dniami), a jego efekt by� utrzymywany w tajemnicy przez ponad miesi�c - nowy wygl�d �ciany czo�owej zosta� upubliczniony dopiero w po�owie pa�dziernika 2013r. Tak wybrany kszta�t �ciany czo�owej jak i sam spos�b dokonania tego wyboru wywo�a� ma�� burz� w prasie. Okaza�o si� jednak �e wyb�r jest ostateczny - ewentualna zmiana �ciany czo�owej spowodowa�aby oko�o 3 miesi�ce op�nienia w dostawach nowych tramwaj�w. Tak wi�c docelowo tramwaje 128N Jazz b�d� mia�y nietypowy kszta�t �cian czo�owych z szyb� o nieznacznie ujemnym k�cie pochylenia.


W marcu 2014r. rozpocz�a si� produkcja konstrukcji pud�a nowego tramwaju.


Prototypowy wagon dotar� do Warszawy nad ranem 30 czerwca 2014r. Od nocy 1/2 lipca przeprowadzane by�y jazdy homologacyjne.

 


Nowy wagon uzyska� homologacj� w dniu 25 lipca i tego samego dnia wr�ci� do fabryki. Do Warszawy przyby� ponownie w dniu 20 sierpnia - wtedy te� zacz�y si� procedury odbiorcze. Odbiory przeci�gn�y si� znacznie i dopiero w dniu 21 listopada 2014r. wagon zosta� dopuszczony do testu niezawodno�ci (jazd obserwowanych z pasa�erami). Tego dnia wyjecha� po raz pierwszy liniowo na popo�udniowy dodatek 08/23. W ramach jazd obserwowanych wagon musia� przejecha� 5 tys. km bez usterki - po spe�nieniu tego warunku m�g� by� wpisany na stan TW (w razie awarii - odliczanie zaczyna�o si� od nowa).

 
     


Test niezawodno�ci prototypu przeci�gn�� si� w czasie. Tymczasem do Warszawy przyby�y kolejne wagony 128N - 19 stycznia 2015r. drugi a 2 lutego 2015r. - trzeci. W wagonach tych wprowadzono kilka poprawek. Najbardziej widoczne zmiany dotycz� malowania - nowo dostarczone wagony posiadaj� zderzaki lakierowane na kolor ��ty (prototyp ma zderzaki czarne) oraz g�adkie maskownice dachowe (boczne) lakierowane na czerwono (prototyp ma szare maskownice z wg��bieniami). Dodatkowo wprowadzono kilka mniejszych zmian, m.in. nad kabinami motorniczego dodano lakierowane na kolor ciemnoszary maskownice zas�aniaj�ce agregaty klimatyzacyjne kabiny motorniczego, zmieniono tak�e spos�b odblokowywania ramp dla niepe�nosprawnych - zamiast dw�ch trudno dost�pnych zamk�w (osi�galnych tylko spod pod�ogi wagonu, przez co na niekt�rych przystankach odblokowanie rampy okaza�o si� niemo�liwe) zastosowano jeden, umieszczony na burcie wagonu obok drzwi wyposa�onych w ramp�.
W drugim tygodniu lutego prototyp zako�czy� jazdy obserwowane i w dniu 11 lutego 2015r. zosta� wpisany na stan (przypisany do zajezdni R-1 Wola).
Kolejne miesi�ce przynios�y nie tylko przyspieszenie dostaw ale tak�e popraw� jako�ci dostarczanych wagon�w, dzi�ki czemu skr�ci� si� czas odbior�w i jazd obserwowanych. W efekcie - na pocz�tku maja na stanie TW by�o ju� 5 wagon�w, a kolejne 4 odbywa�y jazdy obserwowane, a w po�owie czerwca - odpowiednio 7 na stanie i 10 w trakcie testu niezawodno�ci. Natomiast pod koniec maja do producenta wr�ci� prototypowy 3601 - dzi�ki temu zosta�y w nim wprowadzone poprawki zalecone przez TW (wagon 3601 wr�ci� do Warszawy dopiero we wrze�niu). Kolejne miesi�ce przynios�y przyspieszenie dostaw i r�wnocze�nie - popraw� jako�ci dostarczanych pojazd�w - dzi�ki czemu do po�owy listopada TW odebra�o wszystkie wagony z pierwszej serii (nr tab. 3601-3645).

 
 
     
   


Wagony zosta�y pierwotnie przypisane do zajezdni R-1 Wola oraz R-4 �oliborz. Wagony z obu zajezdni odr�nia�y si� od siebie drobnymi elementami oznakowania zewn�trznego (lokalizacja herbu Warszawy pod kabin� motorniczego) i wewn�trzego (wielko�� czcionki numeru taborowego).

   


Pocz�tkowo wagony 128N by�y wykorzystywane na ka�dej z linii obs�ugiwanych przez zajeznie R-1 Wola i R-4 �oliborz. Dopiero w sierpniu 2015r. po raz pierwszy wykorzystano ich dwukierunkowo��. W okresie od 10 do 23 sierpnia wagony te obs�ugiwa�y lini� 79, kursuj�c� na trasie P+R Al. Krakowska - tymczasowy kraniec Hale Banacha (wyposa�ony w przejazd nak�adkowy). Z obs�ug� tej linii wi�za�y si� dwie ciekawostki - odcinek po kt�rym kursowa�y tramwaje by� odci�ty od reszty sieci, tak wi�c obs�uguj�ce go 12 wagon�w 128N nocowa�o na p�tli P+R Al. Krakowska, natomiast na tymczasowym kra�cu Hale Banacha nie pod��czono sieci pomi�dzy torami - tym samym zmiana kierunku odbywa�a si� bez korzystania z sieci napowietrznej a tramwaje w tym miejscu pobiera�y energi� z zasobnik�w energii (superkondensator�w).
Ponowne wykorzystanie dwukierunkowo�ci nast�pi�o od 31 sierpnia - wagony 128N by�y wykorzystywane kolejno na liniach 1 (kraniec Budowlana w okresie 31.08-23.09.2015r., kraniec Namys�owska w okresie 24.09-18.10.2015r.), 1 i 41 (kra�ce Namys�owska dla 1 i 41 oraz Woronicza dla 41, w okresie 19-23.10.2015r.), 41 (kraniec Woronicza w okresie 24.10-10.11.2015r.) oraz ponownie 1 i 41 (kra�ce Kondratowicza dla 1 i Woronicza dla 41, od 11.11.2015r.). W dniu 11 listopada przez kilka godzin wagony 128N obs�ugiwa�y jeszcze dodatkowo zast�pcz� lini� Z11 (z wykorzystaniem sta�ego przej�cia mi�dzytorowego przy Rondzie Daszy�skiego) - tego dnia wi�c wagony dwukierunkowe kursowa�y na trzech liniach, korzystaj�c z trzech istniej�cych r�wnocze�nie przej�� mi�dzytorowych) W tych przypadkach wszystkie kra�ce posiadaj� sie� napowietrzn� mi�dzy torami.


Dostawy drugiej serii wagon�w (nr tab. 3646-3650) rozpocz�y si� ju� w sierpniu, jednak�e okaza�o si� �e producent nie uwzgl�dni� w pierwszym wagonie niewielkich zmian wymaganych przez SIWZ. W efekcie dopiero w po�owie listopada wagon zosta� dopuszczony do testu niezawodno�ci. Pozosta�e wagony wesz�y do testu w grudniu, mimo to wszystkie wagony zd��y�y przed ko�cem grudnia uko�czy� test - i tym samym zosta� wpisane na stan TW.


W sierpniu i wrze�niu 2016r. nast�pi�a relokacja wagon�w 128N - cz�� wagon�w z zajezdni R-1 Wola i R-4 �oliborz trafi�a na zajezdni� R-3 Mokot�w, gdzie m.in. s�u�y do obs�ugi linii 31 (zako�czonej kra�c�wk� przy stacji metra Wierzbno).

PRZYDZIA� WAGON�W 128N
  R-1 Wola R-2 Praga R-3 Mokot�w R-4 �oliborz suma
przed 01.08.2016r. (przed relokacj�)
3601 3603 3604 3605 3606 3607 3608 3609 3610 3621 3622 3623 3624 3625 3635 3636 3637 3638 3639 3640 3641 3642 3643 3644 3645 3646 3647 3648 3649 3650
---
---
3602 3611 3612 3613 3614 3615 3616 3617 3618 3619 3620 3626 3627 3628 3629 3630 3631 3632 3633 3634
50
30 - - 20
po 01.10.2016r. (po relokacji)
3636 3637 3638 3639 3640 3641 3642 3643 3644 3645 3646 3647 3648 3649 3650
---
3601 3603 3604 3605 3606 3607 3608 3609 3610 3611 3612 3613 3614 3615 3621 3622 3623 3624 3625 3635
3602 3616 3617 3618 3619 3620 3626 3627 3628 3629 3630 3631 3632 3633 3634
50
15 - 20 15





DANE TECHNICZNE1)
dane og�lne: d�ugo�� szeroko�� wysoko��2) masa liczba drzwi
  29700 mm 2400 mm 3400/3820 mm 41,5 t (±0,63 t) 12
dane og�lne: miejsc og�em miejsc siedz�cych miejsc stoj�cych wys. pod�ogi % niskiej pod�ogi
  215 28 187 350 mm 100%
uk�ad rozruchu rodzaj silnik�w typ silnik�w liczba silnik�w moc godzinowa pr�dko�� maksymalna
falownikowy (IGBT) pr�du przemiennego TMR 35-18-4 8 8 x 60 kW 70 km/h
podwozie (w�zki): rozstaw w�zk�w rodzaj typ liczba rozstaw osi w w�zku
  10400 mm nap�dowe 02PNG 2 1850 mm
toczny 02PTG 1 1850 mm

1) dane pochodz� z materia��w prasowych, liczba pasa�er�w wg normy 5 os/m2.
2) wysoko�� bez odbieraka pr�du/ze z�o�onym odbierakiem pr�du


15.08.2021 NAPISZ DO AUTORA © MKM 101