|
TRAMWAJE WARSZAWSKIE |
| STRONA PRYWATNA |
| WAGONY TYPU 128N "JAZZ" |
1 czerwca 2012r. Tramwaje Warszawskie sp. z o.o. og�osi�y dwustopniowy przetarg ograniczony na dostaw� 45 szt. dwukierunkowych przegubowych,
wielocz�onowych, ca�kowicie niskopod�ogowych wagon�w tramwajowych z nap�dem pr�du przemiennego i sterowaniem mikroprocesorowym (falownikowym)
wraz z pakietem naprawczym i specjalistycznym wyposa�eniem obs�ugowym.
W dniu 22 listopada 2012r. nast�pi�o otwarcie ofert w przetargu - swoje oferty z�o�y�y: CAF SA,
PS Pesa SA i Solaris Bus&Coach SA. W dniu 28 stycznia 2013r. Tramwaje Warszawskie og�osi�y wyniki przetargu.
Jedna oferta zosta�a odrzucona jako niespe�niaj�ca wymog�w SIWZ, spo�r�d pozosta�ych dw�ch - wybrana zosta�a
najlepiej spe�niaj�ca warunki oferta PS Pesa SA. Bydgoski producent zaproponowa�
dostaw� nowych tramwaj�w za 309,01 mln z� netto (380,09 mln z� brutto). R�wnocze�nie, w zwi�zku
z otrzymaniem dofinansowania ze �rodk�w Unii Europejskiej
TW sp. z o.o. potwierdzi�y liczb� 45 kupowanych wagon�w. W dniu 21 marca 2013r. na terenie zajezdni R-3 Mokot�w
uroczy�cie (w obecno�ci m.in. prezydent Warszawy - Hanny Gronkiewicz-Waltz
oraz wiceprezesa Pesa SA - Roberta �wiechowicza) podpisano mow� na dostaw� nowych tramwaj�w.
(wi�cej o przetargu - tutaj).
W dniu 3 czerwca 2014r. Tramwaje Warszawskie sp. z o.o. og�osi�y przetarg nieograniczony
na dostaw� 5 szt. dwukierunkowych, przegubowych, wielocz�onowych, ca�kowicie niskopod�ogowych wagon�w tramwajowych
z nap�dem pr�du przemiennego i sterowaniem mikroprocesorowym (falownikowym) o d�ugo�ci do 32,5m.
Opis przedmiotu zam�wienia by� prawie identyczny jak w poprzednim przetargu - wymagano jedynie dodatkowo kamery obserwacji styku pantografu z sieci� zasilaj�c�.
Jedyn� ofert� z�o�y�a bydgoska PESA SA, kt�ra zadeklarowa�a si� dostarczy� nowe tramwaje (prawie identyczne z zam�wionymi ju� wagonami 128N Jazz)
za 47,8 mln z� brutto (o 4,4 mln z� wi�cej ni� planowa� zamawiaj�cy). Co ciekawe - mimo �e nowe tramwaje mia�y by� prawie identyczne,
to koszt ich zakupu wyni�s� 9,55 mln z� brutto za sztuk� - o 1,15 mln z� wi�cej ni� za wagony z umowy podpisanej w 2013r.
(wi�cej o przetargu - tutaj).
Wagon 128N Jazz jest pojazdem pi�ciocz�onowym, ca�kowicie niskopod�ogowym, o d�ugo�ci 29,7 m. Pud�o
oparte jest na trzech w�zkach (cz�ony B i D s� wisz�ce) - dzi�ki nowym w�zkom pod�oga na ca�ej d�ugo�ci przedzia�u pasa�erskiego
jest p�aska (350mm powy�ej g��wki szyny). Trzy przeguby pozwalaj� na ruch cz�on�w wzgl�dem siebie jedynie w p�aszczy�nie poziomej,
a jeden (pomi�dzy cz�onem C i D) - w p�aszczyznach pionowej i poziomej.
Pud�o wagonu otrzyma�o nowy kszta�t (bez podci�� pud�a powy�ej poziomu pod�ogi), dzi�ki czemu
odleg�o�� pomi�dzy drzwiami a kraw�dzi� peronu zosta�a zmniejszona o 5 cm (co znacz�co u�atwia wsiadanie do pojazdu
- w por�wnaniu do poprzednika 120Na).
Tramwaj wyposa�ony jest w falownikowy uk�ad rozruchu (prod. Medcom), nap�dzany jest 8 asynchronicznymi silnikami pr�du przemiennego
TMR 35-18-4 (prod. Traktionssysteme Austria) o mocy 60kW ka�dy (ka�dy silnik nap�dza jedno ko�o w�zka nap�dowego),
zasilanymi 4 falownikami FT130-600EO (ka�dy zasila dwa silniki umieszczone po jednej stronie w�zka nap�dowego),
rozmieszczonymi po dwa w skrzyniach na dachu wagonu.
Wagon dodatkowo posiada zasobnik energii (superkondensator),
magazynuj�cy energi� odzyskiwan� podczas hamowania - pozwala to na zmniejszenie zu�ycia energii (a wi�c i koszt�w eksploatacji) oraz na
przejazd tramwaju na kr�tkim odcinku (do kilkuset metr�w) w przypadku zaniku napi�cia. Nowy wagon jest l�ejszy od poprzednika o oko�o 1 ton�
- dzi�ki czemu zmniejszy� si�
nacisk na o�, a w konsekwencji - zu�ycie szyn. Zastosowany zosta� elektroniczny system antypo�lizgowy
(dzia�aj�cy tak przy rozruchu jak i hamowaniu) wykorzystuj�cy
m.in. uk�ad 8 piasecznic
(podaj�cych piasek przed pierwsz� par� k� na ka�dym w�zku nap�dowym w obu kierunkach jazdy tramwaju).
![]() |
![]() |
|||
![]() |
![]() |
|||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
![]() |
![]() | |||
Pud�o wagonu oparte jest na trzech w�zkach - w�zki skrajne typu 02PNG s� nap�dowe (ka�de ko�o jest nap�dzane silnikiem trakcyjnym),
w�zek �rodkowy typu 02PTG - toczny. Cech� charakterystyczn� w�zk�w jest brak klasycznych osi ��cz�cych ko�a (zastosowano osie portalowe).
Oba typy wozk�w maj� podobn� budow�, w�zki toczne odr�niaj� si� drobnymi szczeg�ami ramy i brakiem element�w uk�adu nap�dowego.
W w�zku nap�dowym elementy nap�du (silniki i przek�adnie) osadzone s� po zewn�trznej stronie ramy w�zka.
Ram� w�zka tworz� dwie ostojnice po��czone ze sob� r�wnie� dwoma poprzecznicami.
Celem zmniejszenia przenoszenia drga� na pud�o wagonu i poprawy komfortu pasa�er�w tramwaj posiada dwa stopnie odspr�ynowania.
Pierwszy stopie� stanowi� spr�yny metalowo-gumowe (po 8 na w�zek) amortyzuj�ce ruchy zestaw�w ko�owych wzgl�dem ramy w�zka,
drugi stopie� odspr�ynowania stanowi� dwie spr�yny (po jednej na ka�d� stron� wagonu)
oraz dodatkowe amortyzatory hydrauliczne (4 pionowe i 4 poziome) - dzi�ki temu wyt�umiane s�
drgania pomi�dzy ram� w�zka i pud�em wagonu.
![]() |
![]() |
|||
![]() |
![]() |
|||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() | |
Nowy wagon mie�ci 215 pasa�er�w (w tym 28 na miejscach siedz�cych sta�ych, rozmieszczonych r�wnolegle do kierunku jazdy).
W wagonie przewidziano 12 zespo��w drzwi odskokowo-uchylnych (po 6 z ka�dej strony)
- pojedyncze w cz�onach A i E oraz podw�jne w cz�onach B i D.
W kabinie motorniczego i przedziale pasa�erskim zamontowana jest klimatyzacja. Wagon wyposa�ony jest
w monitoring przestrzeni pasa�erskiej i pola przed czo�em tramwaju oraz systemy zliczania pasa�er�w,
emisji reklam i informacji pasa�erskiej (m.in. wy�wietlacze LCD).
![]() |
||||
![]() |
||||
![]() |
||||
Nowe tramwaje b�d� posiada�y 5-letni� gwarancj�. Ka�dy pojazd przez ostatecznym odbiorem b�dzie musia� przej�� przez tzw. test niezawodno�ci,
polegaj�cy na bezawaryjnym przejechaniu 5000 km (co oznacza oko�o miesi�c regularnej eksploatacji w ruchu liniowym).
Pierwszy tramwaj mia� trafi� do Warszawy w lipcu 2014r., zako�czenie dostaw
przewidziano na lipiec 2015r. (27 miesi�cy od podpisania umowy)
W sierpniu 2013r. producent przedstawi� do wyboru trzy wersje wygl�du �ciany czo�owej nowego tramwaju. We wrze�niu zosta�a podj�ta
decyzja o wyborze najbardziej nietypowej spo�r�d przedstawionych wersji - �ciany czo�owej z szyb� o nieznacznie ujemnym k�cie pochylenia. Co ciekawe,
decyzja zosta�a podj�ta po cichu w w�skim gronie w�adz miasta (przy braku zgody m.in. odpowiedzialnego za komunikacj� wiceprezydenta Wojciechowicza,
kt�ry potem kilkakrotnie otwarcie krytykowa� dokonany wyb�r
- m.in. podczas podpisania umowy na wagony 134N
- zobacz),
bez formalnych konsultacji z osobami odpowiedzialnymi za estetyk� miasta
(o czym wspomina �wczesny naczelnik wydzia�u estetyki miasta Grzegorz Pi�tek
- zobacz).
Jeden z wsp�odpowiedzialnych za dokonany wyb�r - szef Centrum Komunikacji Spo�ecznej w sto�ecznym urz�dzie miasta Jaros�aw J�wiak
- usi�owa� przekonywa� �e dokonany wyb�r ma nawi�zywa� do dawnych wagon�w typu 102N (kt�re co ciekawe nigdy w Warszawie nie kursowa�y),
dodatkowo w jego opinii pasa�erom ma by� �atwiej odr�ni� nowy typ tramwaj�w dwukierunkowych (cho� nie wyja�ni� do czego b�dzie to zwyk�emu pasa�erowi przydatne
- wi�cej).
Co ciekawe, wyboru dokonano te� bez jakichkolwiek szerszych konsultacji m.in. z mieszka�cami miasta (motywuj�c to kr�tkim czasem - tylko 5 dniami),
a jego efekt by� utrzymywany w tajemnicy przez ponad miesi�c - nowy wygl�d �ciany czo�owej zosta� upubliczniony dopiero w po�owie pa�dziernika 2013r.
Tak wybrany kszta�t �ciany czo�owej jak i sam spos�b dokonania tego wyboru wywo�a� ma�� burz� w prasie. Okaza�o si� jednak
�e wyb�r jest ostateczny - ewentualna zmiana �ciany czo�owej spowodowa�aby oko�o 3 miesi�ce op�nienia w dostawach nowych tramwaj�w.
Tak wi�c docelowo tramwaje 128N Jazz b�d� mia�y nietypowy kszta�t �cian czo�owych z szyb� o nieznacznie ujemnym k�cie pochylenia.
![]() |
W marcu 2014r. rozpocz�a si� produkcja konstrukcji pud�a nowego tramwaju.
![]() |
![]() |
Prototypowy wagon dotar� do Warszawy nad ranem 30 czerwca 2014r. Od nocy 1/2 lipca przeprowadzane by�y jazdy homologacyjne.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() | |
![]() |
Nowy wagon uzyska� homologacj�
w dniu 25 lipca i tego samego dnia wr�ci� do fabryki. Do Warszawy przyby� ponownie w dniu 20 sierpnia - wtedy te� zacz�y si� procedury odbiorcze.
Odbiory przeci�gn�y si� znacznie i dopiero w dniu 21 listopada 2014r. wagon zosta� dopuszczony do testu niezawodno�ci (jazd obserwowanych z pasa�erami).
Tego dnia wyjecha�
po raz pierwszy liniowo na popo�udniowy dodatek 08/23. W ramach jazd obserwowanych wagon musia� przejecha� 5 tys. km bez usterki - po spe�nieniu tego warunku m�g� by�
wpisany na stan TW (w razie awarii - odliczanie zaczyna�o si� od nowa).
![]() |
![]() |
|||
![]() |
![]() |
Test niezawodno�ci prototypu przeci�gn�� si� w czasie. Tymczasem do Warszawy przyby�y kolejne wagony 128N - 19 stycznia 2015r. drugi a 2 lutego 2015r. - trzeci.
W wagonach tych wprowadzono kilka poprawek. Najbardziej widoczne zmiany dotycz� malowania - nowo dostarczone wagony posiadaj� zderzaki lakierowane na kolor ��ty
(prototyp ma zderzaki czarne) oraz g�adkie maskownice dachowe (boczne) lakierowane na czerwono (prototyp ma szare maskownice z wg��bieniami).
Dodatkowo wprowadzono kilka mniejszych zmian, m.in. nad kabinami motorniczego dodano lakierowane na kolor ciemnoszary maskownice zas�aniaj�ce agregaty klimatyzacyjne kabiny motorniczego,
zmieniono tak�e spos�b odblokowywania ramp dla niepe�nosprawnych - zamiast dw�ch trudno dost�pnych zamk�w (osi�galnych tylko spod pod�ogi wagonu,
przez co na niekt�rych przystankach odblokowanie rampy okaza�o si� niemo�liwe) zastosowano
jeden, umieszczony na burcie wagonu obok drzwi wyposa�onych w ramp�.
W drugim tygodniu lutego prototyp zako�czy� jazdy obserwowane i w dniu 11 lutego 2015r. zosta� wpisany na stan (przypisany do zajezdni R-1 Wola).
Kolejne miesi�ce przynios�y nie tylko przyspieszenie dostaw ale tak�e popraw� jako�ci dostarczanych wagon�w, dzi�ki czemu skr�ci� si� czas odbior�w
i jazd obserwowanych. W efekcie - na pocz�tku maja na stanie TW by�o ju� 5 wagon�w, a kolejne 4 odbywa�y jazdy obserwowane, a w po�owie czerwca
- odpowiednio 7 na stanie i 10 w trakcie testu niezawodno�ci. Natomiast pod koniec maja do producenta wr�ci� prototypowy 3601 - dzi�ki temu zosta�y w nim
wprowadzone poprawki zalecone przez TW (wagon 3601 wr�ci� do Warszawy dopiero we wrze�niu). Kolejne miesi�ce przynios�y przyspieszenie dostaw
i r�wnocze�nie - popraw� jako�ci dostarczanych pojazd�w - dzi�ki czemu do po�owy listopada TW odebra�o wszystkie wagony z pierwszej serii (nr tab. 3601-3645).
![]() |
![]() |
![]() | ||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() | ||
![]() |
![]() |
|||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
||
![]() |
![]() |
![]() |
Wagony zosta�y pierwotnie przypisane do zajezdni R-1 Wola oraz R-4 �oliborz. Wagony z obu zajezdni odr�nia�y si� od siebie drobnymi elementami oznakowania
zewn�trznego (lokalizacja herbu Warszawy pod kabin� motorniczego) i wewn�trzego (wielko�� czcionki numeru taborowego).
Pocz�tkowo wagony 128N by�y wykorzystywane na ka�dej z linii obs�ugiwanych przez zajeznie R-1 Wola i R-4 �oliborz.
Dopiero w sierpniu 2015r. po raz pierwszy wykorzystano ich dwukierunkowo��. W okresie od 10 do 23 sierpnia wagony te obs�ugiwa�y lini�
79, kursuj�c� na trasie P+R Al. Krakowska - tymczasowy kraniec Hale Banacha (wyposa�ony w przejazd nak�adkowy). Z obs�ug� tej
linii wi�za�y si� dwie ciekawostki - odcinek po kt�rym kursowa�y tramwaje by� odci�ty od reszty sieci, tak wi�c obs�uguj�ce go 12 wagon�w
128N nocowa�o na p�tli P+R Al. Krakowska, natomiast na tymczasowym kra�cu Hale Banacha nie pod��czono sieci pomi�dzy torami - tym samym
zmiana kierunku odbywa�a si� bez korzystania z sieci napowietrznej a tramwaje w tym miejscu pobiera�y energi� z zasobnik�w energii (superkondensator�w).
Ponowne wykorzystanie dwukierunkowo�ci nast�pi�o od 31 sierpnia - wagony 128N by�y wykorzystywane kolejno na liniach 1 (kraniec Budowlana
w okresie 31.08-23.09.2015r., kraniec Namys�owska w okresie 24.09-18.10.2015r.), 1 i 41 (kra�ce Namys�owska dla 1 i 41 oraz Woronicza dla 41, w okresie 19-23.10.2015r.),
41 (kraniec Woronicza w okresie 24.10-10.11.2015r.) oraz ponownie 1 i 41 (kra�ce Kondratowicza dla 1 i Woronicza dla 41, od 11.11.2015r.).
W dniu 11 listopada przez kilka godzin wagony 128N obs�ugiwa�y jeszcze dodatkowo zast�pcz� lini� Z11 (z wykorzystaniem sta�ego przej�cia mi�dzytorowego przy Rondzie Daszy�skiego)
- tego dnia wi�c wagony dwukierunkowe kursowa�y na trzech liniach, korzystaj�c z trzech istniej�cych r�wnocze�nie przej�� mi�dzytorowych)
W tych przypadkach wszystkie kra�ce posiadaj� sie� napowietrzn� mi�dzy torami.
Dostawy drugiej serii wagon�w (nr tab. 3646-3650) rozpocz�y si� ju� w sierpniu, jednak�e okaza�o si� �e producent nie uwzgl�dni�
w pierwszym wagonie niewielkich zmian wymaganych przez SIWZ. W efekcie dopiero w po�owie listopada wagon zosta� dopuszczony do testu niezawodno�ci.
Pozosta�e wagony wesz�y do testu w grudniu, mimo to wszystkie wagony zd��y�y przed ko�cem grudnia uko�czy� test - i tym samym zosta� wpisane na stan TW.
W sierpniu i wrze�niu 2016r. nast�pi�a relokacja wagon�w 128N - cz�� wagon�w z zajezdni R-1 Wola i R-4 �oliborz trafi�a na zajezdni� R-3 Mokot�w,
gdzie m.in. s�u�y do obs�ugi linii 31 (zako�czonej kra�c�wk� przy stacji metra Wierzbno).
| PRZYDZIA� WAGON�W 128N | ||||||
| R-1 Wola | R-2 Praga | R-3 Mokot�w | R-4 �oliborz | suma | ||
| przed 01.08.2016r. (przed relokacj�) | 3601 3603 3604 3605 3606 3607 3608 3609 3610 3621 3622 3623 3624 3625 3635 3636 3637 3638 3639 3640 3641 3642 3643 3644 3645 3646 3647 3648 3649 3650 |
--- |
--- |
3602 3611 3612 3613 3614 3615 3616 3617 3618 3619 3620 3626 3627 3628 3629 3630 3631 3632 3633 3634 |
50 | |
| 30 | - | - | 20 | |||
| po 01.10.2016r. (po relokacji) | 3636 3637 3638 3639 3640 3641 3642 3643 3644 3645 3646 3647 3648 3649 3650 |
--- |
3601 3603 3604 3605 3606 3607 3608 3609 3610 3611 3612 3613 3614 3615 3621 3622 3623 3624 3625 3635 |
3602 3616 3617 3618 3619 3620 3626 3627 3628 3629 3630 3631 3632 3633 3634 |
50 | |
| 15 | - | 20 | 15 | |||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|
![]() |
| DANE TECHNICZNE1) | |||||
| dane og�lne: | d�ugo�� | szeroko�� | wysoko��2) | masa | liczba drzwi |
| 29700 mm | 2400 mm | 3400/3820 mm | 41,5 t (±0,63 t) | 12 | |
| dane og�lne: | miejsc og�em | miejsc siedz�cych | miejsc stoj�cych | wys. pod�ogi | % niskiej pod�ogi |
| 215 | 28 | 187 | 350 mm | 100% | |
| uk�ad rozruchu | rodzaj silnik�w | typ silnik�w | liczba silnik�w | moc godzinowa | pr�dko�� maksymalna |
| falownikowy (IGBT) | pr�du przemiennego | TMR 35-18-4 | 8 | 8 x 60 kW | 70 km/h |
| podwozie (w�zki): | rozstaw w�zk�w | rodzaj | typ | liczba | rozstaw osi w w�zku |
| 10400 mm | nap�dowe | 02PNG | 2 | 1850 mm | |
| toczny | 02PTG | 1 | 1850 mm | ||
| 1) | dane pochodz� z materia��w prasowych, liczba pasa�er�w wg normy 5 os/m2. |
| 2) | wysoko�� bez odbieraka pr�du/ze z�o�onym odbierakiem pr�du |
|