Ordoliberalizm
| Makale serilerinden |
| Liberalizm |
|---|
 |
| Makale serilerinden |
| Kapitalizm |
|---|
Ordoliberalizm, devletin serbest piyasanın kendi teorik potansiyeline yakın sonuçlar üretmesini sağlama ihtiyacı üzerinde duran, sosyal devlet içermeyen sosyal piyasacı bir Alman ekonomik liberalizm modelidir.[1][2] İyi işleyen ve adil rekabet için piyasa faaliyetlerinin “anayasal bir çerçeve” içine oturtulması düşüncesiyle Hukuk ile iktisat arasındaki bağlantılara odaklanır.[3] Diğer bir deyişle piyasa sisteminin korunması için gerekli yasal önlemleri ve buna dair gelişecek hukuk sistemini içeren düşünceler bütünüdür.[4]
Walter Eucken, Franz Böhm, F. Meyer, K. Paul Hansel, Wilhelm Röpke, Alexander Rüstow, Leonard Milksch ve diğer bazı iktisatçılar görüşlerini uzun yıllar ORDO başlığı taşıyan bir dergi vasıtasıyla yayımlamışlardır. Böylece ordoliberalizm adı verilen bir akım ortaya çıkmıştır. Üç ana eksenden oluşmaktadır: Eücken ve Böhm'ün öncülüğündeki Freiburg Okulu, Rüsto ve Röpke etkisindeki sosyolojik ordoliberalizm ve Müller-Armack'ın vurguladığı sosyal piyasa ekonomisi yaklaşımları.[4]
Teorik
[değiştir | kaynağı değiştir]Ordoliberaller hem merkezi planlamayı hem de laissez faire ilkesini reddetmektedirler. Bu düşünürler serbest mübadelenin erdemlerini açıkça kabul etmekle birlikte, serbest piyasanın sosyolojik, ekonomik ve ahlaki bakımlardan kendi kendine işler olmadığını belirtmektedir. Ordoliberalleri piyasa ekonomisine fonksiyonel işlerlik kazandırmak için devletin düzenleyici kararlar almasını ve uygulamasının gerekli görmektedirler. Ordoliberalleri "Serbest piyasa ekonomisi" kavramı yerine "Sosyal piyasa ekonomisi" kavramını kullanmayı yeğlemektedir. Onlara göre sosyal piyasa ekonomisinde, klasik liberalizmin sınırlı devlet düşüncesinin yerine sınırlı ve fonksiyonel devlet düşüncesi almıştır.
Ordoliberalleri laissez faire ekonomisine eleştiriler yöneltirken devletin ekonomideki görev ve fonksiyonlarını bir ekonomik düzen politikası içerisinde belirlemeye çalışmaktadırlar. Buna göre devlet; özel mülkiyet ve mülkiyetin kullanım kurallarını, para sistemini oluşturan kuralları, mali sistemi oluşturan kuralları, tekellerin kontrolü ve rekabete işlerlik kazandıracak kuralları ve benzeri diğer kuralları saptar. Ekonomik düzen politikası piyasa ekonomisine fonksiyonel işlerlik kazandıracak, böylece merkezi planlamaya ihtiyaç duyulmayacaktır.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Ptak, Ralf (2009). "Neoliberalism in Germany: Revisiting the Ordoliberal Foundations of the Social Market Economy". Mirowski, Philip; Plehwe, Dieter (Ed.). The Road From Mont Pèlerin: The Making of The Neoliberal Thought Collective
. Cambridge, MA.: Harvard University Press. ss. 124-25. ISBN 978-0-674-03318-4. - ↑ Yaşar, Neşe Önder; Karataş, Muhammed (2022). "Ordo Liberalizm ve Sosyal Piyasa Ekonomisi". Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi. Dergipark. 11 (31): 303-330. doi:10.31199/hakisderg.1084552. ISSN 2147-3668. 16 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi3 Nisan 2026.
- ↑ Kaymak, Yiğit; Erçakar, Mehmet Emin (2023). "Alternatif Bir Ekonomi Politikası Aracı Olarak Sosyal Piyasa Ekonomisi". Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. Dergipark. 6 (2): 67-87. doi:10.38120/banusad.1324618. ISSN 2651-2599. 12 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi3 Nisan 2026.
- 1 2 Erdoğan, M. (2026). Anayasacılığın Ordoliberal Dönüşümü. Adalet Yayınevi. s. 87. ISBN 9786253777456.