Ali Laricani
| Dr. Serdar Ali Laricani علی لاریجانی | |
|---|---|
.jpg) | |
| 1958-2026 | |
| Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri | |
| Görev süresi 5 Ağustos 2025 - 17 Mart 2026 | |
| Cumhurbaşkanı | Mesud Pezeşkiyan |
| Yerine geldiği | Ali Ekber Ahmediyan |
| Görev süresi 15 Ağustos 2005 - 20 Ekim 2007 | |
| Cumhurbaşkanı | Mahmud Ahmedinejad |
| Yerine geldiği | Hasan Ruhani |
| Yerine gelen | Said Celili |
| 5. İslami Şûra Meclisi Başkanı | |
| Görev süresi 5 Haziran 2008[1] - 28 Mayıs 2020 | |
| Dini Lider | Ali Hamaney |
| Yardımcı | Hasan Ebuturabi Muhammed Rıza Bahuner Mesud Pezeşkiyan |
| Yerine geldiği | Gulam Ali Haddad Adil |
| Yerine gelen | Muhammed Bakır Galibaf |
| İran Radyo Televizyon Kurumu Başkanı | |
| Görev süresi 21 Temmuz 1994 - 21 Temmuz 2004 | |
| Yerine geldiği | Muhammed Haşimi |
| Yerine gelen | İzzetullah Zarkami |
| İran Kültür ve İslami Rehberlik Bakanı | |
| Görev süresi 12 Eylül 1992 - 28 Ağustos 1994 | |
| Cumhurbaşkanı | Haşimi Rafsancani |
| Yerine geldiği | Muhammed Hatemi |
| Yerine gelen | Mustafa Mir Salim |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | Ali Ardeşir Laricani 3 Haziran 1958 Necef, Irak |
| Ölüm | 17 Mart 2026 (67 yaşında) Tahran, İran |
| Ölüm nedeni | Suikast |
| Partisi | Velayet Takipçileri |
| Evlilik(ler) | Feride Mutahari |
| Çocuk(lar) | Fatıma Sara Murtaza Muhammed Rıza |
| Bitirdiği okul | Şerif Teknoloji Üniversitesi Tahran Üniversitesi |
| Dini | Şia İslam |
| İmzası |  |
| Askerî hizmeti | |
| Bağlılığı | Devrim Muhafızları |
| Hizmet yılları | 1981–1993 |
| Rütbesi |  Tuğgeneral[2] |
| Çatışma/savaşları | Irak-İran Savaşı 2026 İran Savaşı |
Ali Erdeşir Laricani (Farsça: علی لاریجانی; 9 Haziran 1958, Necef - 17 Mart 2026, Tahran),[3] İranlı politikacı, eski asker ve 5. İran İslami Şûra Meclisi başkanıydı.
Hasan Ruhani yerine, Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad tarafından görevine atanarak 15 Ağustos 2005'ten 20 Ekim 2007'e kadar Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi sekreteri oldu. Sekreterlik görevinde İran'ın nükleer programı da dahil olmak üzere ulusal güvenlik konularında en üst müzakereci olarak görev yaptı.
Laricani, 17 Mart 2026 tarihinde İsrail tarafından düzenlenen hava saldırısında hayatını kaybetmiştir.[4][5] Allame Mirza Haşim Amuli'nin oğlu, eski Yargı Erki Başkanı Sadık Laricani'nin ağabeyidir.
Kariyeri
[değiştir | kaynağı değiştir]Laricani, İran Devrim Muhafızları'nın (IRGC) eski bir komutanı ve İran-Irak Savaşı'nın (1980-1988) gazisidir.[6] Laricani ilk olarak, Çalışma ve Sosyal İşler Bakan Yardımcısı olarak görev yapıktan sonra Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bakan Yardımcısı olarak atandı [7] Mart 1994'te, Muhammed Haşemi Rafsanjani'nin yerine İran İslam Cumhuriyeti Radyo ve Televizyon Kurumu (IRIB) başkanlığına atandı.[8][9] 21 Temmuz 2004'e kadar görevde kaldı ve on yıl görev yaptıktan sonra yerine Ezzatollah Zarghami göreve getirildi. Ağustos 2004'te Yüksek Lider Ayetullah Ali Hamenei'nin güvenlik danışmanı oldu. Larijani, 2005 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmuş ve oyların %5,94'ünü alarak altıncı sırada yer almıştır. 2005 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde muhafazakâr ittifakın en önemli cumhurbaşkanı adayı olarak kabul edilmiştir. Diğer muhafazakâr grupların yanı sıra İslam Mühendisler Topluluğu (ISE) tarafından da desteklenmiştir. Bazı etkili muhafazakâr parti ve örgütlerin temsilcilerinden oluşan Muhafazakâr Devrim Güçleri Koordinasyon Konseyi'nin son tercihi olmuştur. 2005 yılında, Hamaney'in nükleer ve diğer politikalarının hazırlanmasına yardımcı bir organ olan Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi sekreteri olarak Hasan Ruhani'nina yerine atandı.[10][11] 2009 yılında Necmettin Erbakan'ı İran Parlamentosunda ağırlamıştır.[12]
Ölümü
[değiştir | kaynağı değiştir]17 Mart 2026 tarihinde İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, yaptığı resmi açıklamada İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani’nin İsrail Savunma Kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen bir saldırıda öldürüldüğünü belirtti.[13][14][4][15]İsrail tarafından yapılan açıklamadan kısa süre sonra Laricani’ye ait olduğu belirtilen bir el yazısı not yayımlandı. Söz konusu not, bir gün öncesine ait olup, ABD saldırısında yaşamını yitiren ve cenaze törenleri yapılması beklenen İranlı denizcilerin anısına yazıldığı belirtildi.[13][14][15] Günün ilerleyen saatlerinde Laricani'nin öldüğü İran tarafından doğrulanmıştır.[16] Laricani'nin ölümü üzerine, 24 Mart 2026 tarihinde yerine Muhammed Bakır Zülkadir atanmıştır.
Ayrıca Bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "علی لاریجانی رئیس مجلس ایران شد". BBC Farsça. 5 Haziran 2008. 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2016.
- ↑ M. Mahtab Alam Rizvi (2012). "Evaluating the Political and Economic Role of the IRGC". Strategic Analysis. 36 (4): 589. doi:10.1080/09700161.2012.689528.
The Majlis speaker, Ali Larijani, was an IRGC brigadier general.
- ↑ "ABD-İsrail-İran Savaşı 18. gününe girdi. İran, Ali Laricani'nin öldüğünü doğruladı | NTV Haber". NTV.com.tr. 18 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2026.
- 1 2 "Katz: İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani öldürüldü". TRT Haber. 17 Mart 2026. 11 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2026.
- ↑ "İran Ali Laricani'nin ölümünü doğruladı". BBC News Türkçe. 17 Mart 2026. 20 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2026.
- ↑ Frederic Wehrey; Jerrold D. Green; Brian Nichiporuk; Alireza Nader; Lydia Hansell; Rasool Nafisi; S. R. Bohandy (2009). "The Rise of the Pasdaran" (PDF). RAND Corporation. 23 Mart 2026 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2013.
- ↑ Nour Samaha. "The Brothers Larijani: A sphere of power". AlJazeera. 5 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2017.
- ↑ Feuilherade, Peter (1 Nisan 1994). "Iran: media and the message". The Middle East. 1 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2013.
- ↑ Sahimi, Mohammad (14 Mart 2011). "Rafsanjani's Exit from Power: What Next". PBS. 17 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2013.
- ↑ Kazemzadeh, Masoud (2007). "Ahmadinejad's Foreign Policy". Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East. 27 (2): 423-449. doi:10.1215/1089201x-2007-01512 Şubat 2013.
- ↑ Posch, Walter (November 2007). "Only personal? The Larijani Crisis Revisited" (PDF). Policy Brief (3). 5 Nisan 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi17 Haziran 2013.
- ↑ Ali Laricani’nin, İran Meclis Başkanı olduğu 2009'da, Necmettin Erbakan’ı ağırladığı görüntüler27 Mart 2026
- 1 2 Correspondents, Ynet (17 Mart 2026). "Israel confirms Larijani killed in Tehran safe house, Basij chief also eliminated". ynetglobal (İngilizce). 2 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2026.
- 1 2 Fabian, Emanuel (17 Mart 2026). "IDF confirms Iran's 'de facto leader' Ali Larijani killed in airstrike overnight". The Times of Israel (İngilizce). ISSN 0040-7909. Erişim tarihi: 17 Mart 2026.
- 1 2 Merkezi, NTV-Haber. "ABD-İsrail-İran Savaşı 18. gününe girdi. İsrail: Ali Laricani öldürüldü | NTV Haber". NTV.com.tr. 18 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2026.
- ↑ https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/17/iran-war-live-trump-scolds-allies-for-not-joining-strait-of-hormuz-mission?update=4410409
| Siyasi görevi | ||
|---|---|---|
| Önce gelen: Gulam Ali Haddad Adil |
İran İslami Şûra Meclisi Başkanı 2008–2020 |
Sonra gelen: Muhammed Bakır Galibaf |
| Önce gelen: Muhammed Hatemi |
İran Kültür ve İslami Rehberlik Bakanı 1992–1994 |
Sonra gelen: Mustafa Mir Salim |
| Önce gelen: Hasan Ruhani |
Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri 2005–2007 |
Sonra gelen: Said Celili |
| Medya görevi | ||
| Önce gelen: Muhammed Haşimi |
İran Radyo Televizyon Kurumu Başkanı 1994–2004 |
Sonra gelen: İzzetullah Zarkami |
- 1958 doğumlular
- İslami Şûra Meclisi (8. dönem) üyeleri
- İslami Şûra Meclisi (9. dönem) üyeleri
- İslami Şûra Meclisi (10. dönem) üyeleri
- İranlı siyasetçiler
- 2026'da ölenler
- 2026 İran Savaşı'nda ölenler
- Tahran'da ölenler
- Şerif Teknoloji Üniversitesinde öğrenim görenler
- Tahran Üniversitesinde öğrenim görenler
- Amerika Birleşik Devletleri tarafından aranan kaçaklar
- İranlı bakanlar
- Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi üyeleri
- İslami Devrim Muhafızları tuğgeneralleri
- Suikast sonucu ölen İranlı siyasetçiler
- İslami Şûra Meclisi başkanları