Presidenti i Gjermanisë

President federal i i Gjermanisë Bundespräsident der Bundesrepublik Deutschland
Stema presidenciale
Në detyrë Frank-Walter Steinmeier që nga 19 mars 2017
Stili	Shkëlqesia e Tij
Vendbanimi	Pallati Bellevue, Berlin Villa Hammerschmidt, Bon
Nominues	Bundesversammlung
Kohëzgjatja e detyrës	5 vjet, i rizgjedhshëm një herë
Instrumenti konstitues	Ligji Themelor për Republikën Federale të Gjermanisë
Mbajtësi inaugurues	Theodor Heuss
Themelimi	12 shtator 1949
Faqja zyrtare	www.bundespraesident.de

Presidenti federal i Gjermanisë (gjermanisht: Bundespräsident) është kreu i shtetit të Republikës Federale të Gjermanisë. Ai përfaqëson federatën në planin kushtetues dhe në të drejtën ndërkombëtare, nënshkruan dhe shpall ligjet federale, emëron kancelarin federal, ministrat federalë, gjyqtarët federalë dhe funksionarë të tjerë të lartë të shtetit, si edhe ushtron një rol të rëndësishëm përfaqësues në jetën politike dhe publike të vendit.

Posti u krijua me hyrjen në fuqi të Ligjit Themelor më 23 maj 1949. Modeli kushtetues i Republikës Federale i kufizoi qëllimisht kompetencat e presidentit në krahasim me ato të presidentit të Republikës së Vajmarit, duke i dhënë peshë më të madhe Bundestagut dhe sistemit parlamentar. Presidenti i parë federal ishte Theodor Heuss, i zgjedhur më 12 shtator 1949.

Presidenti aktual është Frank-Walter Steinmeier, i zgjedhur presidenti i dymbëdhjetë federal në vitin 2017 dhe i rizgjedhur për një mandat të dytë më 13 shkurt 2022.

Historia

Krijimi i postit të presidentit federal lidhet drejtpërdrejt me themelimin e Republikës Federale të Gjermanisë në vitin 1949. Në procesin e hartimit të Ligjit Themelor, përvoja e dështimit të Republikës së Vajmarit dhe e diktaturës naziste ndikoi fuqishëm në ndërtimin e rendit të ri kushtetues. Për këtë arsye, kreu i shtetit nuk u konceptua si një figurë me pushtet të drejtpërdrejtë qeverisës, por si një organ kushtetues me funksione përfaqësuese, arbitruese dhe garantuese, ndërsa qendra e jetës politike u vendos te Bundestagu dhe kancelari federal.

Presidenti i parë federal, Theodor Heuss, u zgjodh më 12 shtator 1949. Që nga ajo kohë, posti është bërë një nga institucionet qendrore të rendit kushtetues gjerman. Edhe pse roli i tij nuk është i krahasueshëm me atë të presidentëve ekzekutivë në sistemet presidenciale, presidenti federal ka ruajtur një rëndësi të veçantë në kulturën politike gjermane, sidomos në momentet e krizës, tranzicionit institucional dhe debatit publik mbi identitetin demokratik të shtetit.

Zgjedhja dhe mandati

Presidenti federal zgjidhet nga Bundesversammlung-a (Asambleja Federale), organ kushtetues që mblidhet vetëm për këtë qëllim. Ajo përbëhet nga të gjithë anëtarët e Bundestagut dhe nga një numër i barabartë delegatësh të zgjedhur nga parlamentet e landeve federale mbi bazën e përfaqësimit proporcional.

Zgjedhja bëhet me votim të fshehtë dhe pa debat paraprak. I zgjedhshëm është çdo shtetas gjerman që ka të drejtë vote në zgjedhjet për Bundestag dhe që ka mbushur moshën 40 vjeç. Mandati zgjat pesë vjet dhe rizgjedhja e menjëhershme lejohet vetëm një herë. Në dy raundet e para kërkohet shumica absolute e anëtarëve të Asamblesë Federale; nëse askush nuk e arrin këtë shumicë, në raundin e tretë mjafton shumica relative.

Presidenti nuk mund të jetë anëtar i qeverisë federale, i një organi legjislativ të federatës ose të një landi, dhe as të mbajë poste të tjera të paguara, të ushtrojë profesion tjetër ose të marrë pjesë në drejtimin e një ndërmarrjeje fitimprurëse.

Me marrjen e detyrës, presidenti bën betimin përpara anëtarëve të mbledhur të Bundestagut dhe Bundesratit. Nëse presidenti nuk është në gjendje të ushtrojë funksionet e tij ose nëse posti mbetet vakant para kohe, kompetencat e tij ushtrhen përkohësisht nga presidenti i Bundesratit.

Roli kushtetues

Presidenti federal është kreu i shtetit, jo kreu i qeverisë. Funksionet e tij tradicionale përfshijnë përfaqësimin e Republikës Federale brenda dhe jashtë vendit, pjesëmarrjen në ceremoni shtetërore, mbajtjen e fjalimeve me rëndësi publike dhe mishërimin simbolik të unitetit kushtetues të shtetit. Në praktikë, posti ka një peshë të veçantë morale dhe institucionale, edhe pse nuk drejton politikën e përditshme të qeverisë.

Ky pozicionim e dallon qartë presidentin federal nga kancelari federal. Në rendin kushtetues gjerman, kancelari është figura qendrore e ekzekutivit politik, ndërsa presidenti federal vepron si organ i shtetit me kompetenca të përcaktuara ngushtë, por me autoritet të lartë institucional.

Kompetencat

Presidenti federal përfaqëson federatën në të drejtën ndërkombëtare, lidh traktate me shtete të huaja në emër të federatës dhe akrediton ose pret ambasadorë dhe të dërguar diplomatikë. Traktatet që rregullojnë marrëdhëniet politike të federatës ose që lidhen me çështje të legjislacionit federal kërkojnë pëlqimin ose pjesëmarrjen e organeve ligjvënëse në formën e një ligji federal.

Ai emëron dhe shkarkon kancelarin federal në rastet e parashikuara nga Ligji Themelor, si edhe emëron dhe shkarkon ministrat federalë me propozimin e kancelarit. Po ashtu, presidenti emëron dhe shkarkon gjyqtarët federalë, nëpunësit civilë federalë dhe oficerët e forcave të armatosura, përveç rasteve kur ligji parashikon ndryshe.

Në procesin legjislativ, presidenti federal vërteton dhe shpall ligjet federale pas kundërfirmës së nevojshme. Urdhrat dhe aktet e tij, në rregull të përgjithshëm, kërkojnë kundërfirmën e kancelarit federal ose të ministrit kompetent; përjashtime ka, ndër të tjera, për emërimin ose shkarkimin e kancelarit dhe për disa raste të përcaktuara shprehimisht nga Ligji Themelor.

Ligji Themelor i jep presidentit edhe disa kompetenca të rezervuara në situata të veçanta kushtetuese. Ai propozon kandidatin për kancelar para votimit në Bundestag; në rrethana të caktuara mund të emërojë kancelarin edhe pa shumicë absolute ose të shpërndajë Bundestagun në përputhje me nenet kushtetuese që rregullojnë zgjedhjen e kancelarit dhe votëbesimin. Presidenti ka gjithashtu të drejtën e faljes në raste individuale për vepra penale që hyjnë në kompetencën federale.

Bundestagu ose Bundesrati mund ta padisin presidentin federal para Gjykatës Kushtetuese Federale për shkelje të qëllimshme të Ligjit Themelor ose të një ligji tjetër federal. Nëse gjykata e shpall fajtor, ajo mund t’i heqë atij detyrën.

Selitë zyrtare

Rezidenca kryesore zyrtare e presidentit federal është Pallati Bellevue në Berlin, i cili shërben si rezidenca kryesore që nga viti 1994. Presidenti ka gjithashtu një rezidencë tjetër zyrtare, Villa Hammerschmidt në Bon, e cila ishte rezidenca kryesore e kreut të shtetit deri në vitin 1994 dhe mbetet edhe sot pjesë e strukturës zyrtare të presidencës.

Përveç rezidencave, presidenti mbështetet nga Zyra e Presidentit Federal, e cila është një autoritet i lartë federal dhe merret me përgatitjen e veprimtarisë kushtetuese, politike dhe përfaqësuese të kreut të shtetit.

Lista e presidentëve federalë të Gjermanisë

Republika Federale e Gjermanisë ka pasur deri më sot dymbëdhjetë presidentë federalë.

Nr.	Foto	Presidenti	Mandati	Shënime
1		Theodor Heuss	12 shtator 1949 – 12 shtator 1959	Presidenti i parë federal i Gjermanisë
2		Heinrich Lübke	13 shtator 1959 – 30 qershor 1969	Dha dorëheqjen para përfundimit të mandatit të dytë
3		Gustav Heinemann	1 korrik 1969 – 30 qershor 1974
4		Walter Scheel	1 korrik 1974 – 30 qershor 1979	Më parë shërbeu si kancelar në detyrë në maj 1974
5		Karl Carstens	1 korrik 1979 – 30 qershor 1984
6		Richard von Weizsäcker	1 korrik 1984 – 30 qershor 1994	President gjatë ribashkimit gjerman
7		Roman Herzog	1 korrik 1994 – 30 qershor 1999
8		Johannes Rau	1 korrik 1999 – 30 qershor 2004
9		Horst Köhler	1 korrik 2004 – 31 maj 2010	Dha dorëheqjen para përfundimit të mandatit
10		Christian Wulff	30 qershor 2010 – 17 shkurt 2012	Dha dorëheqjen para përfundimit të mandatit
11		Joachim Gauck	18 mars 2012 – 18 mars 2017
12		Frank-Walter Steinmeier	19 mars 2017 – në detyrë	Rizgjedhur më 13 shkurt 2022

Shih edhe

• Kancelari i Gjermanisë
• Bundestag
• Bundesrat
• Politika e Gjermanisë