Kantoni Valais

Wallis

Valais
Wallis Valais
Kanton
	Flamuri Coat of arms
	Vendndodhja e kantonit në Zvicër
	Koordinatat: 46°14′N 7°36′E / 46.233°N 7.600°E
Selia	Sion
Rrethe	13
Qeverisja
• Ekzekutivi	Conseil d'Etat / Staatsrat (5)
• Legjislativi	Grand Conseil / Grosser Rat (130)
Sipërfaqja
• Total	5,224 km2 (2,017 sq mi)
Popullsia (2003)
• Total	278.200
• Dendësia	53/km2 (140/sq mi)
Kodi ISO 3166	CH-VS
Gjuhët	frëngjisht, gjermanisht
Faqja zyrtare	www.vs.ch

Wallis (gjermanisht: Wallis^ⓘ; frëngjisht: Valais), është një nga 26 kantonet e Zvicrës që shtrihet në jug-perëndim të vendit, në Alpet Pennine rreth luginës të lumit Rhone nga burimi gjer tek Liqeni i Gjenevës. Kantoni është një nga pjesët më të thata të Zvicrës në qendrën e luginës Rhone (Ron).

Gjeografia

Kantoni Wallis shtrihet në jug të Zvicrës, kështu që në jug të vetë kantoni kufizohet me Italinë, në jug-perëndim me Francën, në veri me Kanton Vaud dhe Kanton Bern dhe në lindje me Kanton Uri dhe Kanton Ticino.

Luginat

Në veri të lumit Rhone:
- Fieschertal
- Lötschental
- Dalatal (Leukerbad)
Në jug të lumit Rhone:

Galeri

Pamje nga Lötschental
Pjesë nga rruga Haute që lidh Alpet Pennine mes Chamonix dhe Wallis.
Monte Rosa Massif
Allalinhorn në muajin gusht
Pamje nga Anzere

Historia

Romakët e emëruan hapësirën Vallis Poenina ("Lugina e Epërme e Ronës"). Që nga viti 888 tokat ishin pjesë e mbretërisë Jurane Burgundy.

Mbreti Rudolph III nga Burgundy ia dha tokën Peshkopit të Sionit në vitin 999, duke e bërë atë Kont në Valais.

Ekonomia

Turizmi është industria kryesore e kantonit. Matterhorn afër Zermatt-it është një nga tërheqjet më të mëdha turistike në malet e Zvicrës.

Transporti

Një aeroport i vogël gjendet në Sion, por rrugët kryesore transportuese janë autostradat dhe hekurudha.

Demografia

Banorët e kantonit Wallis janë më shumë folës të gjuhës frënge dhe arpitane. Në Upper Valais banorët flasin gjermanishte valisiane. Frëngjisht-folësit përbëjnë pak më shumë se 1/3 e popullsisë.

Qytetet më të mëdha të kantonit janë kryeqyteti Sion (gjermanisht: Sitten), Sierre dhe Brig.

Ndarja administrative

Rrethet

Rrethet në Kanton Wallis
Brig	Conthey	Entremont	Goms	Hérens	Leuk	Martigny
Monthey	Raron	Saint-Maurice	Sierre	Sion	Visp

Bashkitë

Më poshtë janë paraqitur bashkitë e Kanton Wallis të ndarë sipas rretheve.

Bashkitë në Kanton Wallis
Rrethi	Bashkitë
Brig	Birgisch, Brig-Glis, Eggerberg, Mund, Naters, Ried-Brig, Simplon, Termen, Zwischbergen
Conthey	Ardon, Chamoson, Conthey, Nendaz, Vétroz
Entremont	Bagnes, Bourg-Saint-Pierre, Liddes, Orsières, Sembrancher, Vollèges
Goms	Bellwald, Binn, Blitzingen, Ernen, Fiesch, Fieschertal, Grafschaft, Lax, Münster-Geschinen, Niederwald, Obergesteln, Oberwald, Reckingen-Gluringen, Ulrichen
Hérens	Ayent, Evolène, Hérémence, Les Agettes, Mase, Nax, Saint-Martin, Vernamiège, Vex
Leuk	Agarn, Albinen, Bratsch, Ergisch, Erschmatt, Gampel, Guttet-Feschel, Inden, Leuk, Leukerbad, Oberems, Salgesch, Turtmann, Unterems, Varen
Martigny	Bovernier, Charrat, Fully, Isérables, Leytron, Martigny, Martigny-Combe, Riddes, Saillon, Saxon, Trient
Monthey	Champéry, Collombey-Muraz, Monthey, Port-Valais, Saint-Gingolph, Troistorrents, Val D'Illiez, Vionnaz, Vouvry
Raron	Ausserberg, Betten, Bister, Bitsch, Blatten, Bürchen, Eischoll, Ferden, Filet, Grengiols, Hohtenn, Kippel, Martisberg, Mörel, Niedergesteln, Raron, Riederalp, Steg, Unterbäch, Wiler
Saint-Maurice	Collonges, Dorénaz, Evionnaz, Finhaut, Massongex, Mex, Salvan, Saint-Maurice, Vernayaz, Vérossaz
Sierre	Ayer, Chalais, Chandolin, Chermignon, Chippis, Grimentz, Grône, Icogne, Lens, Miège, Mollens, Montana-Vermala, Randogne, Sierre, Saint-Jean, Saint-Léonard, Saint-Luc, Venthône, Veyras, Vissoie
Sion	Arbaz, Grimisuat, Salins, Savièse, Sion, Veysonnaz
Visp	Baltschieder, Eisten, Embd, Grächen, Lalden, Randa, Saas Almagell, Saas-Balen, Saas-Fee, Saas-Grund, Sankt-Niklaus, Stalden, Staldenried, Täsch, Törbel, Visp, Visperterminen, Zeneggen, Zermatt

Shih edhe

Lidhje të jashtme