جاز
جاز (Jazz) موسيقيءَ جي هڪ صنف آهي جنهن جي شروعات 19هين صديءَ جي آخر ۽ 20هين صديءَ جي شروعات ۾ آمريڪا جي شهر نيو اورلينس جي افريقي-آمريڪي برادرين مان ٿي. جاز موسيقيءَ جي سڃاڻپ ان جي مخصوص لئي (Swing)، پيچيده سُرن (Complex chords)، ۽ سڀ کان وڌيڪ وقت تي تخليق (Improvisation) ڪرڻ واري صلاحيت آهي.
تاريخي پس منظر
[سنواريو]جاز جون جڙون بلوز (Blues)، ريگ ٽائيم (Ragtime)، يورپي هارمني، ۽ افريقي ردمن (Rhythms) ۾ سمايل آهن. 1920ع واري ڏهاڪي کي "جاز ايج" (Jazz Age) چيو ويندو آهي، جنهن کانپوءِ هيءَ موسيقي سڄي دنيا ۾ مقبول ٿي وئي.
جاز جا مختلف انداز
[سنواريو]جاز جيئن جيئن دنيا ۾ پکڙيو، ان مان ڪيترائي نوان انداز پيدا ٿيا:
- سوونگ (Swing): 1930ع واري ڏهاڪي ۾ مشهور ٿيو، جنهن ۾ وڏا بينڊ (Big Bands) ناچ لاءِ موسيقي وڄائيندا هئا.
- بي باپ (Bebop): 1940ع ۾ ظاهر ٿيو، جنهن ۾ تيز رفتار ۽ پيچيده سُرن جو استعمال ڪيو ويو.
- ڪول جاز (Cool Jazz): 1940ع جي آخر ۾ آيو، جيڪو وڌيڪ پرسکون ۽ مٺو آواز رکندڙ هو.
- موڊل جاز (Modal Jazz): 1950ع جي آخر ۾ متعارف ٿيو، جتي موسيقي خاص اسڪيلز (Scales) تي ٻڌل هئي.
جديد ارتقا
[سنواريو]- جاز فيوزن (Jazz Fusion): 1960ع ۽ 70ع جي ڏهاڪن ۾ جاز کي راڪ ميوزڪ (Rock music) ۽ برقي سازن سان ملايو ويو.
- سموٿ جاز (Smooth Jazz): 1980ع ۾ هي هڪ تجارتي انداز طور مشهور ٿيو جيڪو ريڊيو تي تمام گهڻو هلايو ويندو هو.
اڄوڪي دور ۾ لاطيني ۽ افرو-ڪيوبن جاز پڻ عالمي سطح تي پنهنجي سڃاڻپ رکن ٿا.
جاز جا اهم فنڪار
[سنواريو]| فنڪار جو نالو | ساز/صنف | مشهور دور |
|---|---|---|
| لوئي آرم اسٽرانگ | ٽرمپٽ | نيو اورلينس جاز |
| ڊيوڪ ايلنگٽن | پيانو / بينڊ ليڊر | سوونگ دور |
| مائلس ڊيوس | ٽرمپٽ | ڪول جاز، موڊل، فيوزن |
| چارلي پارڪر | سڪسوفون | بي باپ |