Obusié

N'obusié (da l'alman Haubitze, italian obice) a l'é un tipo ëd canon d'artijarìa ch'a tira 'd projétij ant na curva motobin àuta, con n'àngol ëd tir dzor ai 45 gré. A l'é progetà për colpì bersaj ch'as treuvo dë 'dnans a d'ostàcoj (colin-e, edifissi) o ch'a sio soterà, andova 'l canon a tir diret a podrìa nen rivé.

Caraterìstiche técniche

L'obusié as distingh dal canon a tir diret për:

Àngol ëd elevassion àut: Fin-a a 70° o pì, për dé 'n tir curv.
Velocità a la boca pì bassa: Ël projétil a va pì adasi, ma a tomba an vertical.
Longheur dla cana pì curta: Rispet a la portà.
Munission: A peul dovré 'd carie esplosive variable për modifiché la portà.

Stòria

Ij prim obusié a son comparì ant ël sécol XVII coma evolussion dij morté, për tiré dzora a le muraje dle sità assedià. A son dësvlupasse motobin ant la Prima Guèra Mondial për la guèra 'd trincea, andova a servìo për dëstrùe le trincee e le postassion nemise ch'as podìo nen vëdde. Ant la Sconda Guèra Mondial, a son dventà l'arma prinsipal dl'artijerìa 'd campagna.

Utilisassion

L'obusié a l'é dovrà për:

Atach indiret: Contro bersaj che la trupa ch'a ataca a peul nen vëdde.
Dëstrussion d'ostàcoj: Bunker, trincee, edifissi fortificà.
Creassion ëd cortin-e 'd feu: Antorn a le posission nemise për isoleje.
Suport a la fanterìa: An tirand dë 'dnans a le proprie linie durant n'avansà.

Sòrt d'obusié

Për pèis

Obusié leger: Portàtij da la fanterìa o da veicoj leger.
Obusié medi e pesant: Për l'artijerìa 'd campagna.
Obusié d'assedi: Motobin gròss, për le fortificassion.

Për mòbilità

Obusié tirà: Trainà da trator o camion.
Obusié autopropulsà: Montà an sna piataforma blindà (es. M109 american, PzH 2000 alman).
Obusié portàtij: An part, për le trupe da montagna.

Esempi avosà

leFH 18 (Almagna, Sconda Guèra): Obusié campagnin leger motobin dovrà.
M101 (USA, 105 mm): Stòrich, dovrà an vàire esércit.
M114 (USA, 155 mm): Pesant, standard NATO për vàire agn.
2S19 Msta-S (Russia, 152 mm): Autopropulsà modern.
FH70 (Euròpa Ovest, 155 mm): Obusié tirà con echipagi italian, britànich, alman.
PzH 2000 (Almagna, 155 mm): Un dj'obusié autopropulsà pì precis e lest al mond.

Munission

J'obusié a deuvro 'd bombe esplosive ch'a peulo esse:

A schegia (contra la fanterìa).
Penetrant (contra le corasse).
Iluminant o a fum.
A caria nuclear (munission speciaj).
Guidà (es. M982 Excalibur american), ch'a peulo corege soa rota an vòl për colpì con precision ëd méter.

Tàtica moderna

Ant l'artijarìa moderna, j'obusié a son motobin mòbij: a tiro na ráfica 'd colp e peui a cambio posission an pressa për nen esse localisà e contra-colpì da l'artijerìa nemisa. A son ëdcò colegà a sistema 'd rilevament (radar, dron) ch'a treuvo ij bersaj e a càlcolo la trajetòria an temp real.

Vos corelà

Arferiment