Myanmar

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Ël Myanmar (an birman: မြန်မာ) a l'é un pais dl'Asia sud-oriental. A confin-a a nòrd-òvest con Bangladesh e India, a nòrd con la Cin-a, a est con [Làos]] e a sud-est con Thailandia, e a l'é bagnà a sud-ovest dal Gòlf dël Bengala e a sud dal Mar d'Andaman. La capital a l'é Naypyidaw, ma la pì granda sità a l'é Yangon (Rangoon). A l'ha na surfassa ëd 676.578 km² e a conta 51,4 milion d'abitant (2025). La lenga ufissial a l'é 'l birman.

Anté ch'as treuva

Ël pais a l'é caraterisà da 'n teritòri motobin varià: a nòrd, ij mont dël Myanmar (con ël Hkakabo Razi, 5.881 m, la pì àuta sima dël sud-est asiàtich), e a sud, ël delta dël fium Irrawaddy, ël cors d'eva pì amportant dël pais.

Nòm

Ël pais a l'é stàit ciamà Birmania fin al 1989, cand la gionta militar a l'ha cangià ël nòm an Myanmar. Mach che Birmania (o Burma, nòm anglèis dël perìod colonial) a smijava tròp colegà a la pì granda etnìa dël pais (ij Bamar, 68%). Cheidun a sosten che ël nòm Myanmar a ven dal sànscrit Brahmadesh, ch'a veul dì pais ëd Brahma (ël dé hindu dla creassion); àutri a diso che Myanmar e Burma a ven-o da l'istess mòt birman: Myanma (forma scrita) e Bama (forma oral).

Stòria

Dël 1044 a l'é formasse 'l prim regn unificà (Regn ëd Pagan). Dël 1886, dòp tre guère, la Birmania a l'é dventà na colònia britànica (ancorporà a l'India fin al 1937). Occupà dal Giapon dël 1942 e liberà dël 1945, a l'é dventà indipendenta dël 4 ëd gené 1948, ma a l'é stàit sùbit na guèra civil. Dël 1962, un colp dë stat militar a l'ha pijà ël podèj. Dël 1988, dòp na sollevassion popolar, ij militar a l'han torna pijà ël podèj e a l'han cangià ël nòm an Myanmar. Dël 1990 a son ëstàite fàite d'elession, ma la giunta militar a l'ha pa acetà la vitòria d'Aung San Suu Kyi, ch'a l'é stàita për vàire agn ai domissiliar. Dël 2011 a l'é anandiasse na transission democràtica, ma dël 2021 ij militar a l'han torna pijà ël podèj con un colp dë stat.

Organisassion polìtica

Ël Myanmar (nòm ufissial: Repùblica dl'Union dël Myanmar) a l'é na federassion governà da na ditatura militar. Ël cap dla giunta militar a l'é Min Aung Hlaing (dal 2021) e ël prim ministr a l'é Mya Tun Oo (dal 2025). La Liga Nassional për la Democrassìa (NLD) d'Aung San Suu Kyi, vagnant ëd j'elession dël 2020, a l'é stàita dësblà e ij sò cap a son ëstàit arestà.