Libreville
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Libreville (pronunsià [libʁəvil] an fransèis) a l'é la capital e la pì granda sità dël Gabòn, situà an sla còsta ossidental dl'Àfrica. A l'é 'dcò un pòrt important an sl'estuari dël fium Gabòn, davzin al Gòlf ëd Guinea. A conta 703.904 abitant (censiment dël 2013) e l'area metropolitan-a a l'é d'anviron 189 km². Sò nòm a veul dì "sità lìbera" an fransèis, dàit për la colonisassion dë s-ciav liberà dël 1849. GeografiaLibreville as treuva ant la provinsa d'Estuaire, an sla riva nòrd dël fium Gabòn. La sità a l'é formà da diversi quartié, com Batterie IV, Quartier Louis (arnomà për la vita noturn-a), Mont-Bouët, Nombakélé, Glass (ël prim ansediament europeng), Oloumi (zòna andustrial) e Lalala. Ël pòrt e la stassion feroviaria d'Owendo a son situà a sud dël sènter urban. StòriaLa zòna a l'era abità da la tribù Mpongwé prima che ij Fransèis a rivèisso. Dël 1839, l'aministrador fransèis Édouard Bouët-Willaumez a l'ha firmà un tratà 'd comersi e protession con ël cap local, Antchoué Komé Rapontcombo (ciamà "Rè Denis"). Dël 1842, dij missionari american a l'han fondà na mission a Baraka (ancheuj part ëd Libreville). Dël 1849, la marin-a fransèisa a l'ha caturà na nav s-ciavista e a l'ha liberà 52 s-ciav, ch'a son stàit sistemà ant la neuva sità, ch'a l'ha pijà 'l nòm ëd Libreville ("Sità Lìbera"). Dël 1910, Libreville a l'é dventà part ëd l'Àfrica equatorial fransèisa (AEF). La sità a l'é stàita sorpassà da Pointe-Noire (Còngo) dòp la costrussion dël treno Congo-Ocean, ma a l'é restà un pòrt e sènter aministrativ. Dël 1960, cand ël Gabòn a l'ha otnù l'indipendensa, Libreville a l'avìa mach 32.000 abitant. Da antlora, a l'é chërsùa motobin, e al dì d'ancheuj a conten un ters ëd la popolassion dël pais. Anliure |
