Zarin
| |
| Kod ISO 4217 |
nie posiada |
|---|---|
| Symbol |
ᙇ |
| Państwo | |
| Bank centralny |
Narodowy Bank Republiki Osetii Południowej |
| Mennica |
Mennica Moskiewska, Mennica Petersburska - bicie monet, Goznak - druk banknotów |
| Podział |
nie posiada |
| Banknoty |
100 zarinów; planowane 10, 25, 50, 200 i 500 zarinów |
| Monety |
20, 25, 35, 50 i 100 zarinów |
Zarin (oset. зӕрин, ros. зарин) – waluta Osetii Południowej.
Nazwa waluty w języku osetyjskim oznacza złoto i nawiązuje do historycznych pieniędzy używanych na terytoriach starożytnej Scytii, Sarmacji, Alanii i Osetii.
Zarin nie jest walutą wymienialną, nie posiada podjednostki ani kodu ISO 4217. Monety (srebrne i złote) oraz banknoty są emitowane wyłącznie w celach kolekcjonerskich i promocji regionu.
W Osetii Południowej prawnym środkiem płatniczym jest rubel rosyjski (RUB). Wprowadzone do obiegu monety i banknoty zarina także mają status prawnego środka płatniczego, ale nie są przeznaczone do obrotu gotówkowego (detalicznego) i mają stały ekwiwalent w rublach rosyjskich: 1 zarin = 10 rubli rosyjskich.
Narodowy Bank Republiki Południowej Osetii (Bank Alanii) i instytucje finansowe dokonają wymiany monet i banknotów denominowanych w zarinach na ruble rosyjskie (według ekwiwalentu), bez pobierania opłat i bez ograniczeń kwotowych.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Republika Osetii Południowej ogłosiła niepodległość w 1991 roku. Zgodnie z prawem międzynarodowym Osetia Południowa stanowi integralną część Gruzji. Republika ta jest de facto niepodległa, stanowi państwo nieuznawane, pozostające w silnej zależności od Rosji.
7 maja 1992 r. został powołany Narodowy Bank Republiki Osetii Południowej (oset. Республикæ Хуссар Ирыстоны националон банк, Аланийы банк, ros. Национальный банк Республики Южная Осетия, Банк Алании)[1]. Bank jest pod kontrolą Centralnego Banku Federacji Rosyjskiej (Bank Rosji) (ros. Центральный банк Российской Федерации (Банк России)).
19 lipca 2013 r. przyjęto ustawę Republiki Osetii Południowej „O wprowadzeniu do obiegu na terytorium Republiki Osetii Południowej monet okolicznościowych z metali szlachetnych i nieszlachetnych oraz monet inwestycyjnych z metali szlachetnych”: w celu poprawy obiegu pieniężnego w Republice Osetii Południowej, zaspokojenia ludności w środki oszczędności oraz ochrony interesów ekonomicznych obywateli. Od tego dnia rozpoczęła się realizacja kolejnej z funkcji Banku Republiki – emisja banknotów i monet nowego wzoru, a także monet okolicznościowych z metali szlachetnych i nieszlachetnych oraz monet inwestycyjnych z metali szlachetnych oraz organizacja ich obiegu. Jako pierwsze do obiegu wprowadzono złote i srebrne monety, których emisja zbiegła się w czasie z piątą rocznicą uznania niepodległości Republiki Osetii Południowej przez Federację Rosyjską[2][3].
Monety
[edytuj | edytuj kod]Monety, emitowane od 2013 r., są bite przez Mennicę Moskiewską (ros. Московский монетный двор, ММД) i Mennicę Petersburską (ros. Санкт-Петербургский монетный двор, СПМД)[4]. Na awersach monet widnieje godło Osetii Południowej, nominał i nazwa jednostki „ЗÆРИНЫ”, nazwa banku „НАЦИОНАЛОН БАНК”, znak mennicy, cecha probiercza (z której, według publikowanych wizerunków, zrezygnowano w 2023 r.), rok emisji, oznaczenie kruszcu, próby (czystości kruszcu) i masy oraz osetyjski ornament. Kolorowe elementy na monetach wykonane są techniką tampondruku lub emaliowania.
Dotychczasowe nominały to: 20, 25, 35, 50 i 100 zarinów. W 2022 i 2024 r. wybito monety w kształcie prostokątnym, a w 2025 r. siedmiokątnym.
| Wizerunek | Rok
emisji |
Nominał
w zarinach |
Kruszec | Motyw | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|
| awers, rewers | 2013 | 50 | Au | Uznanie niepodległości Republiki Osetii Południowej przez Rosję | 5. rocznica |
| awers, rewers | 2013 | 20 | Ag | Uznanie niepodległości Republiki Osetii Południowej przez Rosję | 5. rocznica, kolorowe elementy |
| awers, rewers | 2014 | 25 | Ag | 155. rocznica urodzin Kosty Chetagurowa | kolorowe elementy |
| awers, rewers | 2015 | 25 | Ag | 115. rocznica urodzin Wasilija Abajewa | kolorowe elementy |
| awers, rewers | 2015 | 25 | Ag | 25-lecie Republiki Osetii Południowej | selektywne złocenie |
| awers, rewers | 2015 | 25 | Ag | Świątynia św. Jerzego w Dżer | |
| awers, rewers | 2015 | 25 | Ag | Cerkiew Świętych Archaniołów w Ikorcie | |
| awers, rewers | 2015 | 25 | Ag | Cerkiew Świętej Bożej Bogurodzicy w Cchinwali | |
| awers, rewers | 2017 | 25 | Ag | Cerkiew Archaniołów Michała i Gabriela w Kobet | |
| awers, rewers | 2017 | 25 | Ag | Cerkiew Zaśnięcia Bogurodzicy w Tigua | |
| awers, rewers | 2017 | 25 | Ag | Cerkiew św. Wielkiego Męczennika
Jerzego Zwycięzcy w Cchinwali |
|
| awers, rewers | 2018 | 50 | Au | 115. rocznica urodzin Issy Plijewa | |
| awers, rewers | 2018 | 50 | Au | 115. rocznica urodzin Gieorgija Chietagurowa | |
| awers, rewers | 2018 | 50 | Au | 115. rocznica urodzin Chadży-Umar Mamsurowa | |
| awers, rewers | 2018 | 25 | Ag | 115. rocznica urodzin Issy Plijewa | selektywne złocenie |
| awers, rewers | 2018 | 25 | Ag | 115. rocznica urodzin Gieorgija Chietagurowa | selektywne złocenie |
| awers, rewers | 2018 | 25 | Ag | 115. rocznica urodzin Chadży-Umar Mamsurowa | selektywne złocenie |
| awers, rewers | 2018 | 25 | Ag | 170. rocznica urodzin Wsiewołoda Millera | |
| awers, rewers | 2018 | 25 | Ag | 130. rocznica urodzin Rutena Nesterowicza Gaglojewa | |
| awers, rewers | 2018 | 25 | Ag | 10. rocznica uznania przez Rosję niepodległości Republiki Osetii Południowej | kolorowe elementy |
| awers, rewers | 2019 | 25 | Ag | 160. rocznica urodzin Kosty Chetagurowa | |
| awers, rewers | 2019 | 25 | Ag | 285. rocznica urodzin Andrieja Michajłowicza Sjögrena | |
| awers, rewers | 2020 | 25 | Ag | 165. rocznica urodzin Seka Gadijewa | i 105. rocznica śmierci |
| awers, rewers | 2021 | 25 | Ag | 140. rocznica urodzin Macharbeka Tuganowa | |
| awers, rewers | 2021 | 25 | Ag | 100. rocznica urodzin Dudara Chachanowa | |
| awers, rewers | 2021 | 25 | Ag | 90-lecie Państwowego Uniwersytetu Osetii Południowej | kolorowe elementy, moneta z datą 2022 |
| awers, rewers | 2021 | 25 | Ag | 1760. rocznica założenia Cchinwali | kolorowe elementy, moneta z datą 2022 |
| awers, rewers | 2022 | 100 | Au | Święto Nartów | na rewersie obraz nawiązujący do Eposu o Nartach, kształt prostokątny |
| awers, rewers | 2022 | 25 | Ag | 30. rocznica uchwalenia Aktu Deklaracji Niepodległości Republiki Osetii Południowej | |
| awers, rewers | 2023 | 25 | Ag | 15. rocznicy uznania niepodległości Republiki Osetii Południowej przez Federację Rosyjską | |
| awers, rewers | 2023 | 25 | Ag | SWO | Inwazja Rosji na Ukrainę, selektywne złocenie, kolorowe elementy (emalia) |
| awers, rewers | 2023 | 25 | Ag | Cerkiew św. Jerzego w Armazie | |
| awers, rewers | 2023 | 25 | Ag | Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chetagurowo | |
| awers, rewers | 2023 | 25 | Ag | Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Monaster | |
| awers, rewers | 2024 | 25 | Ag | 100. rocznica powstania Republiki Osetii Północnej – Alanii | selektywne złocenie |
| awers, rewers | 2024 | 25 | Ag | Cerkiew Świętej Trójcy w Wachtanie | |
| awers, rewers | 2024 | 25 | Ag | Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Karaset | |
| awers, rewers | 2024 | 35 | Ag | Kościół św. Jerzego Zwycięskiego w Geri | selektywne złocenie, kształt prostokątny |
| awers, rewers | 2024 | 25 | Ag | Prokuratura Republiki Osetii Południowej – 100 lat | kolorowe elementy |
| awers, rewers | 2024 | 25 | Ag | Wydział Graniczny FSB Rosji w Republice Osetii Południowej - 15 lat | kolorowe elementy (nadruk, emalia) |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | 100. rocznica urodzin Nafi Dżusojty | kolorowe elementy (emalia) |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Aleksiej Jegorowicz Ostajew | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Konstantin Georgiewicz Koczijew | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Siergiej Konstantynowicz Kobłow | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Wasilij Siemionowicz Czoczijew | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Iwan Dawidowicz Cchowrebow | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Sardion Dawidowicz Kozonow | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Grigorij Luarsabowicz Sabanow | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Gieorgij Iwanowicz Beruaszwili | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | 80. rocznica Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej | seria 80. rocznica Wielkiego Zwycięstwa, selektywne złocenie, kolorowe elementy (emalia) |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Republika Osetii Południowej – 35 lat | selektywne złocenie, kolorowe elementy (emalia), kształt siedmiokąta |
| awers, rewers | 2025 | 25 | Ag | Hadżi-Murat Dzuccaty | 90. rocznica urodzin |
| awers, rewers | 2025[5] | 25 | Ag | Feliks Alborow | 90. rocznica urodzin |
Banknoty
[edytuj | edytuj kod]W grudniu 2024 r. Bank Alanii poinformował o planie emisji banknotów oraz zainicjowaniu zmian w prawodawstwie, pozwalających na emisję banknotów[6]. W styczniu 2025 r. odbyło się posiedzenie na którym przedstawiono wstępne informacje na temat pierwszej serii banknotów zarina[7]. 16 września 2025 r. opublikowano opis pierwszego nominału, który zostanie wyemitowany – 100 zarinów[8]. Oficjalnie banknot został zaprezentowany 19 września 2025 r.[9]
Docelowo zostanie wyemitowane sześć nominałów: 10, 25, 50, 100, 200 i 500 zarinów. Banknoty drukuje Goznak S.A. (ros. Акционерное общество «Гозна́к»)[4].
16 grudnia 2025 r. Bank Alanii zapowiedział emisję w 2026 r.[10] drugiego banknotu z okazji 125. rocznicy urodzin Wasilija Abajewa.
Opis pierwszego południoosetyjskiego banknotu
[edytuj | edytuj kod]| Wizerunek[11][12] | Motyw | Хетæгкаты Къоста / Коста Хетагуров | Kosta Chetagurow |
| Przednia strona | Nominał | 100 ЗÆРИНЫ | 100 zarinów |
| Wymiary | 157 × 69 mm | ||
| Orientacja | pozioma | ||
| Dominujący kolor | złocisto-błękitny | ||
| Podłoże | papierowe | ||
| Tylna strona | Druk | Акционерное общество «Гозна́к» | Goznak S. A. |
| Nakład | 20 000 sztuk | ||
| Data emisji / wprowadzenia do obiegu | 19/20 września 2025 r. | ||
| Autorzy projektu | Дмитрий Федоров,
Ольга Ерофеевская |
Dmitrij Fiedorow,
Olga Jerofojewska |
Przednia strona:
– w górnym lewym rogu element ornamentu osetyjskiego symbolizujący farn – wszelkie dobro pochodzące z nieba i słońca, z mikrodrukiem „100”
– wzdłuż lewego boku „nominał i nazwa jednostki: 100 ЗÆРИНЫ
– u góry po prawej stronie nazwa banku: РЕСПУБЛИКÆ ХУСCАР ИРЫСТОНЫ НАЦИОНАЛОН БАНК
– z prawej strony u góry herb państwa
– poniżej starożytny symbol ochronny w formie krzyża liliowego
– poniżej nominał: 100
– na pierwszym planie portret Kosty Lewanowicza Chetagurowa, z podpisem: Хетæгкаты Леуаны фырт Къоста
– po prawej stronie portretu, na tle gór, wizerunek historycznej osady Nar, w której się urodził
– po lewej stronie portretu umieszczono przedstawienie osetyjskiej dwunastostrunowej harfy (дыууадæстæнон фæндыр)
– w lewej części pole znaku wodnego – głowa lamparta kaukaskiego (Panthera pardus ciscaucasica)
Tylna strona:
– w lewym górnym rogu nominał: 100
– poniżej, na rozetowym tle, graficzny znak zarina
– poniżej nazwa banku, stanowisko (Prezes / Przewodniczący) i faksymile: РЕСПУБЛИКÆ / ХУСCАР / ИРЫСТОНЫ / НАЦИОНАЛОН БАНК / СÆРДÆР / podpis
– na prawo, w pionie, seria i numer, czarna o jednakowej wielości fontu. Dwie litery i siedem cyfr
– u góry pośrodku słowny nominał i nazwa jednostki: СÆДÆ ЗÆРИН
– w prawym górnym rogu seria i numer, czerwona o zmiennej wielkości fontu. Dwie litery i siedem cyfr
– poniżej, przy krawędzi, rok: 2025
– na dole nominał i nazwa jednostki: 100 / ЗÆРИНЫ
– na dole wzdłuż krawędzi nota prawna: Республика Хуссар Ирыстоны Националон банкы банкноты мæнгладжыразт æфхæрд цæуын законæй (Banknoty Narodowego Banku Republiki Osetii Południowej są prawnym środkiem płatniczym)
– główny motyw przedstawia lamparta kaukaskiego (Panthera pardus ciscaucasica) oraz górę Chalaca (znanej także jako Burchoch, „Święta Góra Wszystkich Osetyjczyków”)
Symbol waluty
[edytuj | edytuj kod]
Symbol został zaprezentowany przy okazji emisji pierwszego banknotu o nominale 100 zarinów[13]. Symbol w postaci litery „Z” z pionowymi kreseczkami na górnej i dolnej kresce[12].
Zbliżony wyglądem symbol ᙇ można uzyskać używając kodu U+1647 (Unicode) oraz jego odpowiednika w HTML — ᙇ [14]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ История Национального банка Республики Южная Осетия - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19] (ros.).
- ↑ Закон Республики Южная Осетия "О Национальном банке Республики Южная Осетия" | Парламент Республики Южная Осетия [online], parliamentrso.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ a b Памятные монеты - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ a b Новости - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ Moneta została zaprezentowana 1 maja 2026 r., https://www.bank-ossetia.org/news_main/292/
- ↑ Новости - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ Новости - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ Новости - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ Новости - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ Новости - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-12-17].
- ↑ Новости - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ a b a (ilustr.), Osetia Południowa - pierwszy banknot [online], Nowości ze świata monet i banknotów, 19 września 2025 [dostęp 2025-10-19].
- ↑ Новости - Национальный банк Республики Южная Осетия [online], www.bank-ossetia.org [dostęp 2025-10-19].
- ↑ ᙇ [online], Wiktionary, the free dictionary, 23 marca 2020 [dostęp 2025-10-19] (ang.).