Ultramaraton

Ultramaraton – bieg długodystansowy na dystansie większym niż maraton, czyli powyżej 42,195 km.

Co roku rozgrywane są oficjalne mistrzostwa świata i Europy na dystansie 100 km oraz w biegu 24-godzinnym (24 h). Inne popularne dystanse ultramaratońskie to: 50 km, 100 mil oraz 6h, 12h, 48h. Najbardziej znani na świecie ultramaratończycy to: Grek Janis Kuros i Amerykanin Scott Jurek.

Najbardziej znane ultramaratony na świecie:

• uliczne – Biel/Bienne 100 km, Comrades Marathon, London to Brighton, Spartathlon, Two Oceans Marathon

• górskie – Tenzing Hillary Everest Marathon, Canadian Death Race, Ultra-Trail du Mont-Blanc, Hardrock Hundred Mile Endurance Run, Leadville Trail 100, Mountain Masochist Trail Run, Swiss Alpine Marathon
• ekstremalne – Marathon des Sables, Badwater Ultramarathon, 4 Deserts
• wielodniowe – Ultramaraton Sydney-Melbourne (1000 km, 5 dni), Lake Balaton Supermarathon, Self-Transcendence 3100 Mile Race

Ultramaraton w Polsce

Historia i imprezy

Najstarszym biegiem ultramaratońskim w Polsce jest Supermaraton Kalisia. W 2024 roku odbyła się 39. edycja tego biegu. Podczas imprezy wielokrotnie rozgrywane były mistrzostwa Polski mężczyzn i kobiet na dystansie 100 km. Bieg rozgrywany jest w gminie Blizanów lub w Kaliszu.

Dużą popularnością cieszą się w Polsce ultramaratony górskie: Bieg Rzeźnika w Bieszczadach, Sudecka Setka w Sudetach, Bieg 7 Dolin w Beskidzie Sądeckim, Bieg 7 Szczytów w Sudetach, Bieg Kreta na trasie Ślęża – Śnieżka – Śnieżnik – Śnieżka (najdłuższy w Polsce – ok. 377 km) oraz Lemkowyna Ultra-Trail w Beskidzie Niskim (150 km). Od 2022 roku rośnie popularność formatu Backyard Ultra – cykliczne zawody odbywają się m.in. w Warmii i Wielkopolsce.

Polscy ultramaratończycy

Do historycznej czołówki światowej należeli: August Jakubik, Jan Szumiec, Przemysław Jamont, Jerzy Wróblewicz, Andrzej Magier, Piotr Sękowski, Ryszard Płochocki i Piotr Kuryło.

Wśród współczesnych zawodników wyróżniają się:

• Patrycja Bereznowska – wielokrotna rekordzistka świata; w 2025 ustanowiła rekord świata w biegu 48-godzinnym (465,600 km) podczas mistrzostw świata w Pabianicach
• Dominika Stelmach – rekordzistka Europy w biegu na 100 km (2020)
• Łukasz Wróbel – w maju 2025 ustanowił rekord świata w Backyard Ultra (116 pętli / 777,896 km); mistrz Polski i mistrz Europy w tej konkurencji (2024)
• Bartosz Fudali – indywidualny mistrz świata w biegu 48-godzinnym (2024, Balatonfüred, 447,293 km); rekordzista Polski w biegu 48-godzinnym (465,352 km), 72-godzinnym (529,522 km) i 6-dniowym (842,096 km)
• Jarosław Janicki – wielokrotny mistrz Polski i reprezentant w biegach 24– i 48-godzinnych

Ultramaratony a płeć

Mimo że rzut oka na tabelę czołowych wyników w dowolnym silniej obsadzonym ultramaratonie, jak np. Spartathlon, pokazuje mężczyzn na czołowych pozycjach, widać również, że w tabeli open wyników wszech czasów wspomnianych zawodów najlepsza z kobiet, Patrycja Bereznowska, zajmuje 48 miejsce, co jest niespotykane w innych konkurencjach biegowych. W skromniejszych zawodach zdarza im się nawet wygrywać. Dzieje się tak, ponieważ mężczyźni mają lepsze predyspozycje genetyczne do rozwoju rozmiaru i siły mięśni oraz ich budowa miednicy i bioder jest lepiej przystosowana do szybkiego biegu. W ultramaratonach szybkość i większe mięśnie nie zapewniają już przewagi, a mogą być obciążeniem, ponieważ bardziej rozrośnięte mięśnie mają większe zapotrzebowanie na energię oraz stanowią dodatkowe obciążenie podczas wysiłku. Na wyniki ma wpływ głównie zdolność organizmu do spalania tłuszczu. Kobiety mają więcej tłuszczu, a ponadto potrafią go metabolizować lepiej niż mężczyźni.

Linki zewnętrzne

• IAU Ultra Marathon (ang.)
• PolskieUltra.pl – serwis o ultramaratonach w Polsce (pol.)
• UltraMarathon.fr (fr.)