Sandbox

Zrzut ekranu z gry sandboksowej Minetest

Sandbox, gra sandboksowa – termin określający model projektowania gier komputerowych, charakteryzujący się wysokim poziomem swobody działania gracza oraz otwartą strukturą rozgrywki. Termin ten bywa utożsamiany z otwartym światem, lecz stanowią one odrębne pojęcia: otwarty świat odnosi się do geografii i braku barier w przemieszczaniu się, natomiast sandbox definiuje głębię systemów i mechanik, które wchodząc ze sobą w interakcje, tworzą dynamiczne i nieprzewidywalne sytuacje.

Charakterystyka

Koncepcja sandboksu opiera się na tym, że system gry reaguje w elastyczny sposób na działania gracza. W przeciwieństwie do tradycyjnych gier, które skupiają się głównie na postępach w fabule, sandbox zachęca do eksperymentowania.

Zdarzenia w grze nie są z góry określone w formie sztywnych oskryptowanych sekwencji, lecz wynikają ze współdziałania różnych, niezależnych systemów. Silnik gry projektuje się w taki sposób, aby wspierał swobodę tych systemów i umożliwiał powstawanie tzw. rozgrywki emergentnej. Obejmuje to m.in. systemy fizyki obiektów, symulację tłumu, rozprzestrzenianie się ognia lub wody czy sztuczną inteligencję postaci.

Gracz otrzymuje zestaw podstawowych narzędzi, takich jak system rzemiosła czy możliwość manipulowania obiektami, które pozwalają mu realizować własne pomysły, również te nieprzewidziane przez twórców. Istotną cechą gier typu sandbox jest możliwość modyfikowania świata gry poprzez budowanie konstrukcji lub niszczenie elementów otoczenia. Taka ingerencja w strukturę gry sprawia, że gracz przestaje być tylko obserwatorem, a staje się aktywnym współtwórcą wirtualnej rzeczywistości.

Sandbox a otwarty świat

Połączenie obu modeli rozgrywki, gdzie nieograniczona przestrzeń w otwartym świecie łączy się z możliwością transformacji otoczenia i systemów, reprezentują tytuły takie jak Minecraft, No Man’s Sky czy Terraria. Jednak gra może posiadać otwarty świat, nie będąc sandboksem, i odwrotnie. Przykładem otwartego świata bez sandboksu są gry takie jak Grand Theft Auto V, Wiedźmin 3: Dziki Gon, Assassin’s Creed Origins. Oferują one ogromną przestrzeń, lecz interakcja z nią jest ograniczona do z góry zdefiniowanych czynności (walka, rozmowa, misje). Natomiast przykładem sandboksu bez otwartego świata są produkcje takie jak np. The Sims 4, Garry’s Mod, Hitman. Oferują one zamknięte lub niewielkie mapy, ale dają swobodę w manipulowaniu systemami gry (społecznymi, fizycznymi, logistycznymi). W architekturze gier można zauważyć przenikanie obu modeli, gry w różnym stopniu adaptują mechaniki sandboxowe w obrębie otwartych światów.