Pniewy

Pniewy

miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Pałac w Pniewach
Herb Flaga
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	szamotulski
Gmina	Pniewy
Data założenia	przed 1256
Prawa miejskie	przed 1394
Burmistrz	Jarosław Szurka
Powierzchnia	9,32 km²
Populacja (2022) • liczba ludności • gęstość	8188 879 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 61
Kod pocztowy	62-045
Tablice rejestracyjne	PSZ
Położenie na mapie gminy Pniewy Pniewy
Położenie na mapie Polski Pniewy
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Pniewy
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego Pniewy
52°30′32″N 16°15′24″E
TERC (TERYT)	3024064
SIMC	0971270
Urząd miejski ul. Dworcowa 37 62-045 Pniewy
Strona internetowa

Rynek

Pniewy – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, położone nad Jeziorem Pniewskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pniewy.

Pniewy uzyskały lokację miejską przed 1394 rokiem. Położone były w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Położenie

Miasto i Gmina Pniewy leżą w zachodniej części województwa wielkopolskiego w powiecie szamotulskim nad Jeziorem Pniewskim. Położone jest ono na przecięciu ważnych dróg:

• 24 Droga krajowa nr 24: Rudnica – Pniewy
• 92 Droga krajowa nr 92: Rzepin – Pniewy – Poznań – Września – Konin – Kutno – Warszawa – Mińsk Mazowiecki – Ryczołek
• 187 Droga wojewódzka nr 187: Pniewy – Szamotuły – Oborniki – Murowana Goślina

Drogi lokalne do Brodów, Chrzypska Wielkiego.

Komunikację zapewniają autobusy PKS-u. Stacja kolejowa Pniewy jest obecnie zamknięta, a linia kolejowa nieczynna.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej drugiej połowy XIII wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1256 pod zlatynizowaną staropolską nazwą „Pnew” i „Pnyew”, 1287 „Pnev”, 1327 „Pnewo”, 1387 „Pnewa”, 1389 „Pnewi”, 1391 „Pnewy”, 1394 „Pnewf”, 1397 „Pnevy”, 1402 „Pnowy”, „Pneua”, „Penewi”, 1404 „Pniewy”, 1419 „Pnyewy”, 1420 „Pnewya”, 1425 „Pnyewa”, 1429 „Pnyewi”, 1434 „Pniewo”, 1435 „Pnyewa”, 1443 „Pnyewya”, w łacińskim fragmencie „ante oppidum Pnnewy”, 1444-45 „Panyewo”, 1451 „Pnyewo”, 1478 „Pnyewa”, 1484 „Pnyevi”, 1512 „1519 „Pniewi”, 1580 „Pniewy”, 1622-1624 „Pniewy”, 1783-1784 „Pniewy”, 1786 po polsku „w Pniewach”. Najstarsza znana pieczęć miejska Pniew pochodzi z XVI wieku. W jej otoku znajduje się łaciński napis „SIGILLUM : CIVITATIS : PNIEVI” i została odciśnięta na dokumencie z 1650.

Według językoznawców nazwa pochodzi od staropolskiego apelatywu „pień” oznaczającego „część drzewa od korzeni do gałęzi jaka powstała w skutek wykarczowania i wypalenia lasu pod zabudowę” z dodaniem sufiksu „-ewy” oraz przejściowo „-ewo, -ewa, -owy” Od nazwy miejscowej Pniewy, pochodzi również polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Pniewskich herbu Nałęcz, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości.

Od końca średniowiecza notowano też zgermanizowane, niemieckie formy nazwy utworzone od nazwy polskiej. W 1512 zanotowana została w języku niem. "Pinna" oraz "Pynna". Po rozbiorach Polski niemiecka nazwa wprowadzona została urzędowo przez pruską administrację. W XIX wieku notowano także polską nazwę. W 1887 zanotowano polską nazwę „Pniewy” oraz niemiecką „Pinne”, 1921 „Pniewy” i „Pinne”. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości miasto nosiło polską nazwę „Pniewy”, którą odnotowano w 1937.

Historia

Tereny, na których powstała miejscowość były jednak zasiedlone wcześniej niż odnotowały to archiwalne zapisy historyczne. W parku, na wschód od Pniew, 200 metrów na południe od Jeziora Pniewy, archeolodzy odkryli grodzisko stożkowate z fosą, przerwaną od południowego wschodu groblą. Jego relikty usytuowane są w miejscowym parku leżącym obok późnobarokowego pałacu Szołdrskich z XVIII wieku. W archiwum Muzeum Archeologicznego w Poznaniu zachowały się także informacje o istnieniu drugiego grodziska, zwanego „Zamczyskiem”, które miało znajdować się w okolicach starej cegielni, na południowy zachód od Pniew jednak poszukiwania powierzchniowe przeprowadzone w 1977 nie przyniosły żadnych rezultatów. Historycy uważają, że być może obiekt ten został całkowicie zniszczony. W 1966 w czasie badań ratowniczych natomiast w centrum miasta na ulicy Mickiewicza 5 znaleziono konstrukcje drewniane i materiały zabytkowe z XV wieku. Z XIV wieku pochodzą wzmianki o grodzie oraz o zamku pniewskim.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była miastem szlacheckim należącym do szlachty polskiej z rodu Pniewscy herbu Nałęcz, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później do Potulickich. Od 1320 tereny, na których powstało miasto leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1435 miejscowość leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1402 była siedzibą własnej parafii.

Pierwszą pisaną wzmiankę o Pniewach datuje się na rok 1256. Właścicielami, a zarazem zapewne założycielami Pniew byli Pniewscy herbu Nałęcz. Prawdopodobnie dzięki ich staraniom nadano pod koniec XIII w. miastu prawa miejskie.

W czasie wojny trzynastoletniej Pniewy wystawiły w 1458 roku 6 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w Malborku. W 1455 miał miejsce pożar miasta. Kolejny pożar wspomniano w 1501 i w 1507 kiedy z pożaru ocalała 1/6 zabudowy miejskiej. W latach 1462-1571 miasto Pniewy wymieniane zostało wśród miast wielkopolskich, ponoszących koszty utrzymania wspólnego kata, który stale przebywał w Poznaniu, a w razie potrzeby obsługiwał także inne miasta Wielkopolski.

W literaturze zawarta została niepotwierdzona informacja o zjeździe w Pniewach posłów polskich z posłami margrabiego brandenburskiego Albrechta w sprawie małżeństwa królewny Zofii Jagiellonki z Fryderykiem starszym synem Albrechta. Wydarzenie to miało odbyć się 23 kwietnia 1475. W 1512 odnotowano, że wielki mistrz krzyżacki Albrecht w drodze do Królewca przejeżdżał z Międzyrzecza do Pniew i z Pniew pojechał do Poznania.

Pniewy jako miasto prywatne należące do polskiej szlachty w wyniku transakcji lub dziedziczenia przechodziły z rąk do rąk, stając się własnością najpierw Potulickich (XVI w.), następnie Ostrorogów (XVII w.), aż w XVIII w. miasto przejęły rodziny Rydzyńskich, Szołdrskich i Mielżyńskich. Ostatni właściciele miasta pochodzili już z Niemiec. Była to rodzina Massenbach, która przejęła dobra pniewskie w 1834. W XVI w. Pniewy były już dużym miastem. Posiadały rynek, ratusz, kościół, mury obronne oraz dwie bramy Lwówecką i Poznańską. Działają liczne cechy rzemiosł m.in. sukienniczy, garbarski. Istnieje szkoła, organizowane są targi i jarmarki. Od 1698 działa pniewskie Bractwo Strzeleckie.

Gospodarka i rzemiosło

W latach 1475-1481 w mieście odnotowano młyn zbożowy napędzany siłą koni oraz wiatrak. W mieście w XV wieku rozwijało się rzemiosło. W 1425 imiennie odnotowano szewca Stanisława. W 1426 wspomniany został Szczepan kowal. W 1443 odnotowano krawca Jana zwanego Krukiem, w 1481 zmarł Mikołaj kuśnierz, a w 1506 wspomniano tkacza Wojciecha. W 1553 wystawiono przywilej dla cechu kuśnierzy z Pniew. W 1582 w mieście odnotowano 6 sukienników, 6 szewców, 6 rzeźników, 8 rzemieślników różnych specjalności, 4 piekarzy, 4 kramarzy.

Miejscowość odnotowały także rejestry podatkowe z XV i XVI wieku. W latach 1462-1465 miasto Pniewy zapłaciło podatek miejski zwany cyzą w 13 ratach. Zachowały się dane od 2 do 13 raty. Drugi wyniósł 1 wiardunek, 8 grzywien, jeden wiardunek bez 4 groszy, 1 wiard. 10 gr, 1 wiard. bez 1 gr, 1 wiard. 4 gr, 1 wiard., 3 wiard., 3 wiard. 3 gr, 17 sk., 35 gr, 39 groszy. W 1478 miasto Pniewy oraz wieś koło niego odnotowano w wykazie zaległości podatkowych. W 1507 z Pniew zapłacono 50 grzywien szosu ponieważ tylko 1/6 miasta Pniewy ocalała z pożaru. W 1508 pobór z Pniew zapłacono od 18 Łan (miara powierzchni). W 1509 pobór z Pniew odbył się od 17 i 1/21 łana. W 1510 pobrano podatki od 18 i 1/4 łana. W 1563 Pniewo wraz z przedmieściem (łac. „suburbium”) zapłaciło szos. W 1582 miał miejsce pobór z miasta Pniewy należącego do Kaspra Potulickiego. Pobrano 11 grzywien szosu, od 6 sukienników po 15 groszy, od 6 szewców po 15 gr, od 6 rzeźników po 15 gr, od 8 rzemieślników różnych specjalności po 15 gr, od 4 piekarzy po 15 gr, od 4 kramarzy po 15 gr, od 6 kotłów do palenia gorzałki po 24 grosze, od propinacji gorzałki 12 gr, od 13 łanów po 30 gr, od 4 łanów miejskich (łac. „mansi civiles”) po 30 gr, 15 gr od 1 łana we wsi Pniewy, które uprawiał dziedzic, od dwóch komorników po 6 groszy, od jednego komornika ubogiego 2 grosze, od 3 zagrodników po 4 grosze, od 10 beczek śledzi po 6 groszy, razem 60 złotych czopowego zapłacono w latach 1580-1581. W mieście rozwijało się także piwowarstwo. W okresie tym zapłacono również po 22,5 groszy od 141 [[warów (war składa się z 9 beczek, każda [beczka] wartości 30 gr) i od 18 warów (każdy war składał się z 24 beczek, a każda beczka miała wartość 24 groszy. Pobrano również opłatę od 216 kwart gorzałki po 3 denary, od 4 beczek śledzi po 6 groszy. Razem podatki z Pniew wyniosły 182 złotych 9 groszy i 9 denarów. W 1583 miał miejsce pobór z Pniew, który zapłacił Kasper Potulicki.

Pod koniec XVIII wieku w mieście było 129 domów zamieszkałych przez 789 mieszkańców w tym 219 wyznawców judaizmu.

Zabory Polski

W 1793 r. w wyniku II rozbioru Polski zostały zajęte przez Prusy i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Miasto w większości miało zabudowę drewnianą, a ulice były brukowane. Liczyło wówczas 892 mieszkańców mieszkających w 120 domach. Ludność trudniła się głównie rolnictwem. Część zajmowała się rzemiosłem. W Pniewach pracowało wtedy 20 szewców, 5 krawców i 6 piekarzy.

W 1811 r. liczba domostw wzrosła do 136 a liczba mieszkańców do 822. W pierwszej połowie XIX wieku w mieście zaczęła działać poczta dyliżansowa. W 1830 właśnie w Pniewach wybudowana została tzw. „poczthalternia”, gdzie na wybrukowanym placu konie jadły i były pojone. Niedługo potem nieopodal wybudowano hotel z pokojami noclegowymi dla podróżujących dyliżansem.

W 1837 r. miejscowość liczyła 150 domów oraz 1850 mieszkańców. Od 1847 r. związany z miastem był też Paul von Hindenburg, który tu w majątku swego ojca, spędzał lata młodości. W 1848 roku w okresie Wiosny Ludów mieszkańcy brali udział w powstaniu wielkopolskim.

Od 1875 r. w mieście działało kółko rolnicze. Jedno z pierwszych w Wielkopolsce, pod patronatem Maksymiliana Jackowskiego. Wkrótce otwarty został również Bank Ludowy. Przełomowym rokiem okazał się 1888, kiedy Pniewy otrzymały połączenie kolejowe z Międzychodem i Poznaniem. W 1893 r. w mieście powstała Ochotnicza Straż Pożarna, a w 1895 spółdzielnia „Rolnik”. Od 1891 praktyczne do dzisiaj działa Polskie Koło Śpiewacze (dziś pod nazwą Koło Śpiewackie „Lira”).

W 1905 r. wśród 2680 mieszkańców miasta było 57% katolików (w większości Polaków), 34% ewangelików (w większości Niemców) i 8% żydów.

Okres II RP

Prezbiterium sanktuarium Urszuli Ledóchowskiej w Pniewach

20 grudnia 1918 Pniewy zostały opanowane przez powstańców wielkopolskich przy czynnym udziale polskiej ludności miasta. W mieście powstała kompania ochotnicza, która brała udział w walkach z wojskiem niemieckim pod Zbąszyniem, Kamionną, Sierakowem i Kwilczem.

Powrót miasta do Polski usankcjonował traktat wersalski z 28 czerwca 1919. W 1920 r. w Pniewach (a konkretnie w Lubocześnicy, która została częściowo włączona do miasta) Matka Urszula Ledóchowska zakupiła posiadłość, aby utworzyć działającą do dzisiaj Szkołę Gospodarczą dla dziewcząt wraz z Domem Zgromadzenia Sióstr Urszulanek. W 1927 r. w mieście miała miejsce prestiżowa wystawa – Wystawa Przemysłowo-Rolnicza, która w istotny wpływ promowała lokalne rzemiosło i aktywowała lokalnych wytwórców.

II wojna światowa

Przesiedleni ze wschodu volksdeutsche witani w Pniewach portretami z Hitlerem, 1940

W okresie II wojny światowej miejscowość została objęta zarówno wysiedleniami ludności polskiej jak zasiedleniami ludności niemieckiej. W 1939 po kampanii wrześniowej Wielkopolska została zajęta przez III Rzeszę. Nazistowskie władze Niemiec utworzyły na jej terenie tzw. Kraj Warty. W okresie okupacji niemieckiej rozpoczęli eksterminację Polaków w ramach Intelligenzaktion oraz masowe wysiedlenia ludności polskiej, a później w ramach akcji Heim ins Reich (pol. „Powrót do domu w Rzeszy”) zasiedlanie miejsc po nich niemieckimi przesiedleńcami z Besarabii, krajów bałtyckich i ZSRR. W ramach akcji Heim ins Reich podczas okupacji z miejscowości wysiedlono ponad 200 Polaków do Generalnego Gubernatorstwa

Pierwsze masowe wysiedlenia w powiecie szamotulskim, które objęły także Pniewy miały miejsce w grudniu 1939 i objęły one rodziny nauczycieli, członków Związku Kresów Zachodnich, Związku Powstańców Wielkopolskich, a także właścicieli sklepów, warsztatów rzemieślniczych, aptek oraz lepszych mieszkań. Wysiedlano też rodziny osób rozstrzelanych i deportowanych do niemieckich obozów koncentracyjnych oraz przybyłych na te ziemie po 1920. Funkcjonariusze niemieckiej policji ochronnej Ordnungspolizei lub żandarmerii wraz z członkami miejscowego Volksdeutscher Selbstschutzu dobijali się kolbami karabinów do mieszkań po czym wchodzili do domu z przygotowaną listą nazwisk i krzykiem kazali opuścić pomieszczenie, dając mieszkańcom na spakowanie się 15-20 minut.

W grudniu 1939 roku wysiedlenia przeprowadzono w czterech miastach powiatu szamotulskiego: Ostrorogu, Pniewach, Szamotułach i Wronkach. Wysiedlenia objęły także ludność rolniczą zamieszkującą wsie. Z Pniew wysiedlono wówczas 37 osób, głównie właścicieli sklepów i działaczy społecznych. Wysiedlone rodziny przewożono wozami konnymi do punktu zbornego we Wronkach skąd zostali odtransportowani w wagonach towarowych do dystryktu radomskiego w Generalnym Gubernatorstwie.

Kolejne wysiedlenia w powiecie szamotulskim przeprowadzono w listopadzie i grudniu 1940 i miały one podobny zasięg i przebieg. Z Pniew wysiedlono 9 rodzin – w sumie 38 osób, które trafiły do konstantynowskiego obozu przesiedleńczego znajdującego się w Konstantynowie Łódzkim, a następnie przetransportowane zostały do dystryktu warszawskiego w Generalnym Gubernatorstwie. W gminie Pniewy wysiedlono także rodziny rolnicze z miejscowości Chełmno, Jakubowo, Karmin, Lubocześnica, Podpniewki i Psarki – w sumie 21 rodzin czyli 113 osób. Przewieziono je wozami konnymi do Pniew i Szamotul, a następnie koleją do obozu w Łodzi i dalej w wagonach towarowych do dystryktów warszawskiego i lubelskiego GG.

Wiosną 1941 z Ostroroga, Pniew i Szamotuł niemiecka policja ochronna wysiedliła kolejne 28 rodzin – 109 osób. Wyrzucone z mieszkań rodziny przewieziono do obozu w Konstantynowie Łódzkim, a stamtąd do dystryktu lubelskiego w GG. Ogółem w powiecie szamotulskim w 1941 wysiedleniami objęto trzy miasta: Ostroróg, Pniewy i Szamotuły, a także 13 miejscowości wiejskich, z których wysiedlono 71 rodzin rolniczych – 360 osób, właścicieli gospodarstw rolnych. Wszystkie gospodarstwa wysiedlonych Polaków przekazano nasiedlonym Niemcom.

Władze niemieckie wysiedliły także siostry zakonne ze Zgromadzenia Sióstr Urszulanek SJK w Pniewach, zajmując należące do nich nieruchomości.

Okres powojenny

27 stycznia 1945 miasto Pniewy zostało zajęte przez oddziały radzieckie I Frontu Białoruskiego. U zbiegu ul 1 Maja i ul. Wolności postawiono pomnik ku pamięci poległych żołnierzy radzieckich.

Po wojnie nastąpiła rozbudowa miasta, które zachowało pozycję lokalnego ośrodka gospodarczego i usługowego. Wybudowany został elewator zbożowy. Odbudowana została oraz rozbudowana infrastruktura miejska: sieć kanalizacyjna oraz wodociągowa. Do połowy lat 60. w mieście powstało 120 domków jednorodzinnych.

W 1989 r., w 50. rocznicę śmierci zachowane od zniszczenia ciało błogosławionej Urszuli zostało przewiezione z Rzymu do Pniew i złożone w kaplicy domu macierzystego. Również w Pniewach pochowano ks. infułata Wawrzyńca (Lawrence’a) Wnuka.

W końcówce lat 90. oddano do użytku obwodnicę w ciągu dróg krajowych nr 24 i ówczesnej nr 2 oraz trasy europejskiej E30, wyprowadzając tranzyt poza miasto.

Demografia

Piramida wieku mieszkańców Pniew w 2014 roku

Zabytki

Kamienice przy rynku

Brama z dzwonnicą przy kościele św. Wawrzyńca

W średniowieczu Pniewy były miastem drewnianym. Jego zabudowa nie wytrzymała upływu czasu, zwłaszcza pożarów, które często niszczyły całe miasto. Pniewy od pocz. XVI w. nie były nigdy główną rezydencją rodową właścicieli, dlatego nie ma tu budowli, które uświetniłyby miasto. Dopiero przejście Pniew w ręce Szołdrskich spowodowało, że w mieście powstały budowle, które nie zachowały pierwotnego kształtu np. pałac. Prawdopodobnie z czasów panowania tego rodu pochodzą fragmenty wystroju wnętrz kościołów św. Wawrzyńca oraz św. Ducha. Pozostałe obiekty o charakterze zabytkowym na terenie Pniew to m.in. poczta konna, kościół poewangelicki (obecnie katolicki kościół św. Jana Chrzciciela) i synagoga (mieściło się tutaj kino, obecnie budynek spełnia funkcję handlową) pochodzą z XIX w. Ochronie podlega również założenie urbanistyczne Pniew.

W rejestrze zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa znajdują się:

• Kościół św. Wawrzyńca, fundacja istniejąca już przed 1405. Świątynia uległa zniszczeniu podczas wielkich pożarów Pniew w latach 1635 i 1772. Po ostatnim wzniesiono na miejscu dawnej drewnianej nową, murowaną. Najstarszą częścią tego obiektu jest kruchta dobudowana do pierwotnej świątyni późnogotyckiej – wybudowana na przeł. XVI i XVII wieku. Z dawnego wystroju kościoła pozostała jedynie późno gotycka chrzcielnica (koniec XV w.) znajdująca się w kruchcie. W wyposażeniu kościoła przeważają zabytki pochodzące z okresu rokoka. Prawdopodobnie po drugiej przebudowie, czyli w 1772 w ołtarzu umieszczono wielki obraz przedstawiający męczeństwo św. Wawrzyńca. W prezbiterium znajduje się drugi ołtarz ze zdobiącymi go aniołami i rzeźbą św. Jana Nepomucena. W zespole kościelnym ochronie jako zabytki podlegają: brama z dzwonnicą z końca XVIII wieku, cmentarz, mur z końca XVIII wieku, plebania wybudowana w latach 1906–1908 i ogród przy plebanii
• Kościół św. Ducha był początkowo budowlą drewnianą. Dopiero w 1783 na jego miejscu powstał murowany, wzniósł go Wawrzyniec Kosiński. We Wnętrzu zachował się ołtarz główny z obrazem przedstawiającym Zesłanie Ducha Świętego (połowa XVII w.) oraz drugim ponad nim z wyobrażeniem Chrystusa z Emaus (ok. 1785 r.). Znajdują się tam też postacie świętych apostołów Piotra i Pawła (XVII w.). Z II. poł. XVIII w. pochodzi ambona rokokowa z klasycystycznymi elementami. Wśród wyposażenia kościoła można znaleźć monstrancję wieżyczkową z przeł. XV i XVI w. pochodząca z kościoła w Potulicach.
• Kościół św. Jana Chrzciciela, neoromański, z poł. XIX w., na planie krzyża; do 1945 ewangelicki, później zamieniony na magazyny, od 1990 katolicki.
• ogród klasztorny urszulanek z XX wieku
• pałac w Pniewach z 1745 znajdujący się przy ul. Św. Ducha 11. Obecnie znajduje się w nim Liceum Ogólnokształcące im Emilii Sczanieckiej w Pniewach
• dom przy ul. Mickiewicza 1 z I poł. XIX wieku
• dawny zajazd przy ul. Międzychodzkiej 1 z I poł. XIX wieku. Kiedy koniecznością stała się obsługa trasy Warszawa – Poznań – Berlin, w Pniewach wybudowano murowany budynek pocztowy z mansardowym dachem. W późniejszym okresie w jego sąsiedztwie postawiono nowy, kilkupiętrowy budynek poczty (poczthalterii). Była ona znana nie tylko z efektownego wystroju, ale także doskonałej kawy
• zespół budynków Bractwa Kurkowego przy ul. Wronieckiej 14 z 1910–1914
• młyn zbożowy przy ul. Międzychodzkiej 20 z 1906

Gospodarka

W latach 2009–2010 Honda wybudowała swoje centrum logistycznego w Pniewach pod nazwą Honda Logistics Center Central-Europe Sp. z o.o.

Oświata

• Przedszkole Miś w Pniewach
• Przedszkole Sióstr Urszulanek w Pniewach
• Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wlkp. w Pniewach
• Zespół Szkół im. Emilii Sczanieckiej w Pniewach
• Liceum Ogólnokształcące Sióstr Urszulanek SJK w Pniewach

Sport

• Akademia FC Pniewy
• Sokół Pniewy
• Red Dragons Pniewy
• Orły Pniewy

Wspólnoty wyznaniowe

• Kościół rzymskokatolicki:

• parafia św. Jana Chrzciciela
• parafia św. Wawrzyńca

• Świadkowie Jehowy:

• zbór Pniewy (Sala Królestwa ul. Łąkowa 20).

Zobacz też

• Synagoga w Pniewach
• Cmentarz żydowski w Pniewach
• Cmentarz Sióstr Urszulanek w Pniewach
• Sanktuarium św. Urszuli Ledóchowskiej w Pniewach
• Kurkowe Bractwo Strzeleckie w Pniewach

Bibliografia

• Kazimierz Rymut: Nazwy Miejscowe Polski. Historia, Pochodzenie, Zmiany, Tom VIII O-Pn, hasło „Pniewy (1)” znaczenie, „Pniewy (2)” opis. Kraków: Polska Akademia Nauk Instytut Języka Polskiego , Wydawnictwo Pandit, 2009, s. 558. ISBN 978-83-88866-71-5.
• Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. III L-Q, hasło „Pniewy”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 1992, s. 697-701.
• Praca zbiorowa: Miasta polskie w tysiącleciu, tom II, województwo poznańskie, hasło „Pniewy”. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Ossolineum, 1967, s. 281–282.
• Maria Wardzyńska: Wysiedlenia ludności polskiej z okupowanych ziem polskich włączonych do III Rzeszy w latach 1939-1945. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, 2017, s. 18-35, 160-161, 204-206, 280, 282. ISBN 978-83-8098-174-4.

Linki zewnętrzne

• Pniewy, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
• Pniewy w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego”
• Sanktuarium św. Urszuli Ledóchowskiej