Paweł Tysler

Paweł Tysler

chorąży pilot
Data i miejsce urodzenia	27 sierpnia 1897 Bichówka
Data i miejsce śmierci	25 grudnia 1931 Poznań
Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Cesarstwa Niemieckiego Wojsko Polskie
Formacja	Luftstreitkräfte Lotnictwo Wojska Polskiego
Jednostki	4 pułk 10 eskadra myśliwska 63 pułk strzelców 6 eskadra wywiadowcza 18 eskadra wywiadowcza 3 pułk lotniczy 4 pułk lotniczy
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia

Paweł Tysler (inne formy nazwiska – Tissler, Tisler) (ur. 27 sierpnia 1897 w Bichówce, zm. 25 grudnia 1931 w Poznaniu) – pilot, chorąży Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Syn Franciszka i Amelii z domu Mazurowska. W Pelplinie ukończył szkołę powszechną. 1 marca 1916 r. został powołany do odbycia służby wojskowej w armii niemieckiej. Początkowo służył w 4 pułku w Poznaniu, 15 czerwca 1917 r. został skierowany do Szkoły Lotniczej we Fryburgu Bryzgowijskim. Po jej ukończeniu walczył w 10 eskadrze myśliwskiej na froncie zachodnim, od 10 września 1917 r. uczył się w szkole pilotów. 6 stycznia 1919 r. został zdemobilizowany z armii niemieckiej i powrócił do Pelplina.

20 sierpnia 1919 r. ochotniczo zgłosił się do służby w odrodzonym Wojsku Polskim i otrzymał przydział do 63 pułku strzelców. Z racji swego doświadczenia lotniczego został 20 listopada 1919 r. skierowany do Szkoły Pilotów na poznańskiej Ławicy. 20 maja 1920 r. został przydzielony do 6 eskadrze wywiadowczej i w jej składzie wziął udział w walkach na froncie. 5 sierpnia, w załodze z ppor. obs. Ryszardem Hesse, przeprowadził rozpoznanie na trasie Lwów – Brody – Radziwiłłów – Baszkówka – Bereżce – Młynowce – Podleśce – Krzemieniec – Wiśniowiec – Horynka – Krutniów – Podkamień – Lwów. 12 sierpnia, w załodze z por. obs. Kazimierzem Kubalą, przeprowadził kolejne dalekie rozpoznanie na trasie Lwów – Toporów – Szczurowice – Redków – Beresteczko – Stojanów – Radziechów – Lwów. Na podstawie wyników tego rozpoznania dowództwo przeprowadziło kontratak dostępnymi siłami lotniczymi, który doprowadził do zatrzymania ataku nieprzyjaciela. 18 sierpnia 1920 r., następnego dnia po bitwie pod Zadwórzem, wyróżnił się podczas lotów bojowych w obronie Lwowa. 8 kwietnia 1921 r. został odznaczony krzyżem „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy:

Dnia 18 bm. przy przełamaniu linji frontu naszego przez kawalerię bolszewicką pod Zadwórzem plutonowy TYSLER PAWEŁ podczas lotów bojowych, nie zważając na liczne postrzały, które podziurawiły mu samolot, zniża się de nieznacznej wysokości w celu atakowania z kulomiotów forsującego przez Pełtew pod Hutą Połoniecką przeprawę w kilku miejscach nieprzyjaciela i udaje mu się z powiedzeniem wstrzymać przez pewien czas wojska nieprzyjacielskie, co dało możność naszym oddziałom spokojnie zająć uprzednio wyznaczone im pozycje.

20 września 1920 r. został przeniesiony do 18 eskadry wywiadowczej w Warszawie. W październiku 1920 r. otrzymał prawo, na czas służby w Wojsku Polskim, noszenia odznaki pilota. 1 czerwca 1921 r. został skierowany na kurs do Wyższej Szkoły Pilotów w Poznaniu. Ukończył go 20 sierpnia 1921 r. i powrócił do 6 eskadry wywiadowczej w Łucku. 18 września 1922 r. został przeniesiony do Wyższej Szkoły Lotniczej w Grudziądzu, następnie był instruktorem w 3 pułku lotniczym w Poznaniu. W marcu 1923 r. otrzymał prawo do noszenia włoskiej odznaki pilota.

16-17 września 1922 r. wziął udział na samolocie Ansaldo SVA-9 w I Krajowym Locie Okrężnym zorganizowanym przez Aeroklub RP, podczas którego zajął 6. miejsce.

W kwietniu 1927 r. otrzymał przydział do Oficerskiej Szkoły Lotnictwa w Dęblinie, gdzie służył przez rok w charakterze instruktora pilotażu. W listopadzie 1928 r., w uznaniu zasług podczas wojny polsko-bolszewickie, otrzymał prawo do noszenia polowej odznaki pilota. Na początku 1929 r. został przeniesiony, na jego prośbę, do 4 pułku lotniczego w Toruniu. Od połowy 1930 r. służył w Lotniczej Szkoły Strzelania i Bombardowania w Grudziądzu.

Zmarł 25 grudnia 1931 r. w Poznaniu, za przyczynę zgonu uznano wylew krwi do mózgu. Został pochowany na tamtejszym cmentarzu garnizonowym – kwatera 5, miejsce 243.

Życie prywatne

9 sierpnia 1921 r. zawarł związek małżeński z Władysławą Brzuskowską, z którą miał dwóch synów, Tadeusza i Stanisława.

Ordery i odznaczenia

Za swą służbę otrzymał:

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 209 – 8 kwietnia 1921,
• Krzyż Walecznych,
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921,
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości,
• Polową Odznakę Pilota nr 73,
• włoską odznakę pilota.

Bibliografia

• Mariusz Niestrawski: Polskie wojska lotnicze w okresie walk o granice państwa polskiego (1918–1921). T. I: Początki, organizacja, personel i sprzęt. Oświęcim: Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-74-0. OCLC 995372299.
• Mariusz Niestrawski: Polskie wojska lotnicze w okresie walk o granice państwa polskiego (1918–1921). T. II: Walka i demobilizacja. Oświęcim: Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-74-0. OCLC 995372299.
• Marian Romeyko (red.), Ku czci poległych lotników: księga pamiątkowa, Warszawa: Wydawnictwo Komitetu Budowy Pomnika ku czci Poległych Lotników, 1933, OCLC 830230270 .
• Krzysztof A. Tarkowski: Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką: 1919–1920. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1991. ISBN 83-206-0985-2. OCLC 69498511.
• Józef Zieliński, Waldemar Wójcik: Lotnicy Kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari: 1919–1920. T. 1: Wojna polsko-bolszewicka 1919–1920. Warszawa: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2005. ISBN 83-7441-243-7. OCLC 749442378.
• Paweł Tissler (1897- 1931). „Skrzydlata Polska”. 5/1973, 4 lutego 1973. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
• Dziennik Personalny R.1, nr 40 z 20 października 1920. wbc.poznan.pl. [dostęp 2021-08-21]. (pol.).
• Dziennik Personalny R.4, nr 18 z 28 marca 1923. wbc.poznan.pl. [dostęp 2021-08-21]. (pol.).
• Dziennik Personalny R.9, nr 15 z 11 listopada 1928, s. 435. wbc.poznan.pl. [dostęp 2021-08-21]. (pol.).
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-04-04].
• Tysler (Tissler) (Tisler) Paweł. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.18-1192 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-01-17].