Przejdź do zawartości

Palantir Technologies

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Palantir Technologies Inc.
Logo
Państwo

 Stany Zjednoczone

Siedziba

Denver

Data powstania

2003

Prezes

Alex Karp (CEO)

Przewodniczący rady nadzorczej

Peter Thiel

Zatrudnienie

3936 (2024)[1]

Symbol akcji

NASDAQ: PLTR

Dane finansowe (2024[1])
Przychody

2,87 mld USD

Wynik netto

462 mln USD

brak współrzędnych
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Palantir Technologies – amerykańskie przedsiębiorstwo tworzące produkty do analizy dużych zbiorów danych[2]. Przedsiębiorstwo zostało założone w 2003 przez Petera Thiela, Stephena Cohena, Joe Lonsdale, Nathana Gettings i Alexa Karpa[3].

Firma jest znana głównie ze swoich dwóch produktów[4][5]:

  • Palantir Gotham – platforma do zwalczania terroryzmu używana przez agencje Stanów Zjednoczonych jak USIC i DoD czy policję w Hesji w Niemczech[6],
  • Palantir Foundry – oprogramowanie używane przez firmy sektora finansowego jak fundusze hedgingowe, banki czy dostarczyciele usług bankowych

Spółka weszła na giełdę 30 września 2020 roku[7]. Na rok 2026 jej kapitalizacja rynkowa wynosi około 300 mld dolarów[8].

Historia

[edytuj | edytuj kod]
Peter Thiel, współzałożyciel Palantir (2022)
Od lewej: Alex Karp (współzałożyciel oraz CEO Palantir) i Oliver Dowden (wicepremier Wielkiej Brytanii w latach 2023–2024)

Według SEC, Palantir został założony w maju 2003 roku przez Petera Thiela. Wśród założycieli wymieniani są także: Alex Karp, Joe Lonsdale, Stephen Cohen i Nathan Gettings[9]. Nazwa spółki nawiązuje do palantirów z Legendarium Tolkiena – kamieni pozwalających na oglądanie dowolnych miejsc na świecie[10]. Motywacją Thiela do założenia firmy miały być zamachy terrorystyczne z 11 września 2001, a jej celem identyfikacja i ściganie terrorystów[11][12]. Palantir w założeniu miał stworzyć produkt podobny do systemów antyfraudowych jednak przeznaczonych do zwalczania terroryzmu[13]. Początkowo Palantir miał problem z pozyskaniem inwestorów[9]. Przełom nastąpił w 2004 roku[9], inwestorami były fundusze venture capital In-Q-Tel(inne języki) (fundusz związany z amerykańską Centralną Agencją Wywiadowczą[14][11][15]) oraz Founders Fund, które dofinansowały Palantir w wysokości kolejno 2 mln USD i 30 mln USD[16][17][18].

Firma rozwinęła swoje produkty przez programy pilotażowe In-Q-Tel, głównie skupiając się na tworzeniu manualnych systemów wzbogacania informacji (ang. data augmentation) bez wykorzystania sztucznej inteligencji w celu automatyzacji zbierania informacji[19].

W 2010 roku 70% klientów Palantir stanowiły agencje rządowe, a pozostałe 30% prywatne instytucje finansowe[9]. W 2013 roku została opublikowana informacja, że aplikacje Palantir były używane w takich instytucjach Stanów Zjednoczonych jak CIA, DHS, NSA, FBI, CDC, Marine Corps, Air Force, USSOCOM(inne języki), West Point i JIDO(inne języki), jednak same US Army w tym roku korzystała z własnych narzędzi[20].

W 2014 roku wartość kontraktów przedsiębiorstwa była szacowana na 1 mld USD[13], a wycena spółki wynosiła 15 mld USD[21]. Po 2015 roku i wprowadzeniu na rynek usługi Palantir Foundry nastąpiła ekspansja przedsiębiorstwa na globalne rynki związane z technologią. Palantir zaczął otwierać biura w Europie, Azji i na Bliskim Wschodzie oraz współpracować z takimi przedsiębiorstwami jak BP czy Airbus[9]. W 2018 r. Morgan Stanley wyceniał Palantir na 6 miliardów dolarów[22]. W 2020 r. jej wycena giełdowa wynosiła prawie 22 miliardy dolarów[23].

Palantir ogłosił IPO w czerwcu 2020 roku[24] i wszedł na giełdę NYSE we wrześniu 2020 roku[25]. W tym samym roku spółka przeniosła się z Palo Alto w Dolinie Krzemowej do siedziby w Denver w stanie Kolorado[26]. W listopadzie 2024 spółka została przeniesiona na giełdę Nasdaq[27]. W lipcu 2025 r. wycena giełdowa przedsiębiorstwa pobiła rekord i osiągnęła ponad 300 mld dolarów, wchodząc do pierwszej dwudziestki najcenniejszych amerykańskich firm[28].

Przedsiębiorstwo nawiązało współpracę m.in. z IBM, Amazon Web Services, Microsoftem i Nvidią[9][29].

Produkty

[edytuj | edytuj kod]

Palantir Gotham

[edytuj | edytuj kod]

Gotham to flagowa usługa Palantir wprowadzona na rynek w 2008 roku, przeznaczona do zastosowań w służbach wywiadu, obronności i organach ścigania. Gotham integruje ogromne zbiory danych w celu identyfikacji zagrożeń i uzyskiwania użytecznych wniosków[9]. Została przekształcona w platformę pozwalającą na integrację z rozwiązaniami sztucznej inteligencji[9]. Wykorzystywana jest przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników do działań w zakresie bezpieczeństwa narodowego i egzekwowania prawa[9] (m.in. do prowadzenia dochodzeń przy użyciu zebranych danych[30]). Jednym z klientów tej usługi było ukraińskie wojsko po rosyjskiej inwazji w 2022 roku[31].

Palantir Foundry

[edytuj | edytuj kod]

Foundry to platforma prezentowana przez Palantir jako system ontologicznej analizy danych ze zintegrowaną sztuczną inteligencją, przeznaczona do zastosowania w sektorach komercyjnym i cywilnym, która oferuje analizę danych i modelowanie predykcyjne. Została wprowadzona na rynek w 2015 roku[9]. Używana jest w różnych branżach, m.in. w ochronie zdrowia, energetyce i w sektorze finansowym[9]. Jednym z klientów tej platformy jest brytyjska służba zdrowia NHS[32]. Na początku pandemii COVID-19 Foundry została wykorzystana przez NHS do śledzenia poziomu zaszczepień[33]. W listopadzie 2023 r. NHS przyznał Palantirowi kontrakt o wartości 330 milionów funtów na stworzenie nowego systemu zarządzania danymi NHS[34]. Kontrakt został skrytykowany przez środowiska brytyjskich lekarzy[34][35].

Palantir Apollo

[edytuj | edytuj kod]

Wprowadzony na rynek 2022 r. Apollo został zaprojektowany do wdrażania, integrowania i zarządzania platformami Palantir[36][9]. Przeznaczony głównie dla profesjonalistów i zespołów IT zarządzających infrastrukturą techniczną[9].

Palantir AIP

[edytuj | edytuj kod]

W 2023 r. Palantir uruchomił platformę sztucznej inteligencji AIP, która łączy duże modele językowe (LLM) ze światem operacji biznesowych[9]. Umożliwia integrację danych z różnych źródeł, ich transformację, modelowanie i analizowanie[37].

Kontrowersje

[edytuj | edytuj kod]

Prywatność

[edytuj | edytuj kod]

Część ekspertów ds. prywatności twierdzi, że narzędzia firmy umożliwiają nadzór i analizę danych szczególnie wrażliwych: od praw jazdy przez wpisy w mediach społecznościowych po wymazy DNA, co stanowi duże pole do nadużyć i zlekceważenie prawa do prywatności[23][38][39].

Amerykański inwestor i przedsiębiorca Paul Graham oskarżył w kwietniu 2025 r. Palantir o „budowanie infrastruktury państwa policyjnego”[40].

Zaangażowanie w wojnę Izraela w Gazie

[edytuj | edytuj kod]

Palantir współpracuje z izraelskim wojskiem m.in. poprzez dostarczanie technologii pomagającej IDF prowadzić wojnę w Strefie Gazy i inwigilację Palestyńczyków[41][42][40]. W marcu 2024 r. dyrektor generalny Alex Karp powiedział, że jest dumny ze współpracy z Izraelem[41][43]. Specjalna sprawozdawczyni ONZ ds. praw człowieka na okupowanych terytoriach palestyńskich Francesca Albanese szczególnie krytykowała Palantir w swoim raporcie za bliskie partnerstwo z izraelskim wojskiem i wymieniła wśród firm czerpiących korzyści z trwającego tam ludobójstwa[44].

Projekt Maven

[edytuj | edytuj kod]

Projekt Maven to program realizowany przez Pentagon, którego celem jest wdrażanie rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji i dużych modelach językowych i wykorzystaniu ich w obsłudze dronów[45]. Głównym dostawcą i integratorem danych w tym projekcie od 2019 roku jest Palantir[46][47]. Wcześniejszym dostawcą był Google[45], ale zrezygnował po protestach pracowników firmy zaznajomionych z projektem[45]. Krytycy projektu ostrzegali, że technologia ta może być wykorzystana w przyszłości do budowy autonomicznej broni, która będzie decydować o uderzeniu w cel bez decyzji człowieka[45].

W kwietniu 2025 ogłoszono zakup Palantir Maven przez NATO z przeznaczeniem do Sojuszniczego Dowództwa Operacji[48].

Partnerstwo z ICE

[edytuj | edytuj kod]

Część opinii publicznej krytykuje Palantir za jego partnerstwo z amerykańskim urzędem celno-imigracyjnym (ICE), który m.in. dokonuje kontrowersyjnych deportacji imigrantów z USA[9][49][50]. Współpraca została nawiązana już za czasów administracji prezydenta Baracka Obamy[9], technologia przekazana przez Palantir miała ułatwić urzędowi łączenie informacji, by łatwiej identyfikować imigrantów i ich aresztować oraz deportować[51]. W 2020 r. Amnesty International w swoim raporcie krytykowało Palantir, za nieprzestrzeganie praw człowieka w jego współpracy z ICE[52]. W 2025 r. przedsiębiorstwo zawarło kontrakt z ICE wart 30 milionów dolarów na opracowanie nowego narzędzia gromadzącego dane, które miałyby ułatwić działania ICE[53].

Administracja Donalda Trumpa

[edytuj | edytuj kod]

Część ekspertów uważa za konflikt interesów posiadanie przez Stephena Millera, doradcę bezpieczeństwa wewnętrznego prezydenta Trumpa, znacznej ilości akcji Palantir i jego zaangażowanie w działania antyimigracyjne i deportacyjne ICE[51]. Również inni członkowie administracji Trumpa mają mieć udziały w przedsiębiorstwie[51].

Peter Thiel, współzałożyciel Palantir, finansował kampanię wyborczą prezydencką Donalda Trumpa w 2016 roku, kampanię senacką wiceprezydenta J.D. Vance’a w 2022 roku oraz kampanie polityków Partii Republikańskiej[54][55][56]. W 2025 r. Bloomberg opublikował artykuł opisujący liczne powiązania Thiela z członkami administracji Trumpa[57].

W marcu 2025 roku prezydent Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze zobowiązujące wszystkie agencje i departamenty rządu federalnego do dzielenia się danymi Amerykanów[58][59]. Według doniesień New York Timesa, do wykonania tego celu zwrócono się do przedsiębiorstwa Palantir i rozszerzono z nim współpracę[60][59]. Dziennik podnosi obawę, że tworzenie szczegółowych profili Amerykanów w oparciu o dane rządowe, może być wykorzystane do karania krytyków rządu[60]. W maju 2025 r. trzynaścioro byłych pracowników Palantir podpisało list, w którym wezwali do zaprzestania współpracy z prezydentem Trumpem[61][60][62].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Annual Report 2024 [online], Palantir, 2025.
  2. ↑ Palantir Platforms [online], Palantir [dostęp 2025-04-13] (ang.).
  3. ↑ Palantir Technologies – Crunchbase Company Profile & Funding [online], Crunchbase [dostęp 2025-04-15] (ang.).
  4. ↑ Siobhan Gorman, How Team of Geeks Cracked Spy Trade, Wall Street Journal, 5 września 2009, ISSN 0099-9660 [dostęp 2025-04-13] (ang.).
  5. ↑ A Tech Fix For Illegal Government Snooping?, „NPR” [dostęp 2025-04-13] (ang.).
  6. ↑ Palantir-Software: Polizei Hessen kauft bei umstrittenem US-Unternehmen, Der Spiegel, 6 kwietnia 2018, ISSN 2195-1349 [dostęp 2025-04-13] (niem.).
  7. ↑ Ari Levy, Palantir closes below first trade after NYSE debut [online], CNBC, 30 września 2020 [dostęp 2026-02-15] (ang.).
  8. ↑ Companies ranked by Market Cap – CompaniesMarketCap.com [online], companiesmarketcap.com [dostęp 2026-02-15] (ang.).
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Karl Montevirgen, Palantir Technologies, Inc. [online], britannica.com, 27 lipca 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  10. ↑ A (Pretty) Complete History of Palantir – Maus Strategic Consulting [online], web.archive.org, 16 maja 2014 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-05-16].
  11. 1 2 Dan Milmo, Dan Milmo Global, Palantir’s Peter Thiel: NHS is a natural target for outspoken tech billionaire, The Guardian, 21 listopada 2023, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-10-30] (ang.).
  12. ↑ A secret services’ darling goes public – DW – 09/30/2020 [online], dw.com [dostęp 2025-10-30] (ang.).
  13. 1 2 How A ‘Deviant’ Philosopher Built Palantir, A CIA-Funded Data-Mining Juggernaut – Forbes [online], web.archive.org, 4 czerwca 2015 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2015-06-04].
  14. ↑ CIA-backed Palantir Technologies raises $107.5 million [online], Reuters, 11 grudnia 2013 [dostęp 2025-10-30] (ang.).
  15. ↑ Andy Greenberg, How A ‘Deviant’ Philosopher Built Palantir, A CIA-Funded Data-Mining Juggernaut [online], Forbes, 14 sierpnia 2013 [dostęp 2025-10-30] (ang.).
  16. ↑ How Team of Geeks Cracked Spy Trade – WSJ [online], web.archive.org, 16 kwietnia 2019 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-16].
  17. ↑ A Tech Fix For Illegal Government Snooping?: NPR [online], web.archive.org, 28 października 2020 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-28].
  18. ↑ Founders Fund [online], web.archive.org, 23 listopada 2010 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2010-11-23].
  19. ↑ Palantir Technologies » Blog Archive » Friction in Human-Computer Symbiosis: Kasparov on Chess [online], web.archive.org, 14 kwietnia 2012 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2012-04-14].
  20. ↑ Leaked Palantir Doc Reveals Uses, Specific Functions And Key Clients | TechCrunch [online], web.archive.org, 27 listopada 2015 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2015-11-27].
  21. ↑ Palantir, Valued at $15 Billion, Is Raising More Money – WSJ [online], web.archive.org, 28 października 2020 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-28].
  22. ↑ Peter Waldman, Lizette Chapman, Jordan Robertson April 19, 2018, Palantir Knows Everything About You, „Bloomberg.com” [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  23. 1 2 Natalie Sherman, Palantir: The controversial data firm now worth £17bn [online], 30 września 2020 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  24. ↑ Secretive data startup Palantir has confidentially filed for an IPO – TechCrunch [online], web.archive.org, 7 lipca 2020 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-07-07].
  25. ↑ Palantir IPO: Deep-Dive Analysis [online], web.archive.org, 15 grudnia 2020 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-15].
  26. ↑ Riley de León, Palantir’s Bay Area move makes Denver the city to watch amid Silicon Valley’s exodus [online], CNBC, 26 sierpnia 2020 [dostęp 2025-10-30] (ang.).
  27. ↑ Palantir IR [online], web.archive.org, 18 listopada 2024 [dostęp 2025-05-22] [zarchiwizowane z adresu 2024-11-18].
  28. ↑ Grzegorz Kubera, Palantir wśród 20 najcenniejszych firm USA. Zaliczył rajd akcji [online], Business Insider Polska, 26 lipca 2025 [dostęp 2025-07-28].
  29. ↑ Stephen Nellis, Nvidia teams with Palantir to go after corporate logistics business [online], Reuters, 29 października 2025 [dostęp 2025-10-31].
  30. ↑ Palantir Platform: Gotham – Digital Marketplace [online], applytosupply.digitalmarketplace.service.gov.uk [dostęp 2025-07-28].
  31. ↑ Bruno Maçães, How Palantir Is Shaping the Future of Warfare [online], TIME, 10 lipca 2023 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  32. ↑ N.H.S. England, NHS England » NHS COVID-19 Data Store [online], england.nhs.uk [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  33. ↑ Olivia Solon, Peter Thiel’s Palantir Had Secret Plan to Crack UK’s NHS: ‘Buying Our Way In’, „Bloomberg.com”, 30 września 2022 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  34. 1 2 Rhiannon Mihranian Osborne, NHS England must cancel its contract with Palantir, „British Medical Journal”, 386, 2024, q1712, DOI: 10.1136/bmj.q1712, ISSN 1756-1833, PMID: 39089808 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  35. ↑ Robert Booth, Robert Booth, Palantir accuses UK doctors of choosing ‘ideology over patient interest’ in NHS data row, The Guardian, 8 lipca 2025, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  36. ↑ Palantir, Palantir Apollo: Powering SaaS where no SaaS has gone before [online], Medium, 27 kwietnia 2022 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  37. ↑ Victor Magallanes, A Developer’s Guide to Palantir AIP: Accelerating Data Integration and Analysis [online], Medium, 4 marca 2024 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  38. ↑ Apoorva Mandavilli, Palantir’s Collection of Disease Data at C.D.C. Stirs Privacy Concerns [online], 6 czerwca 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  39. ↑ Micah Hanks, Tech Firm Palantir’s Government Work on Data Collection Sparks New Privacy Fears [online], The Debrief, 5 czerwca 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  40. 1 2 Bobby Allyn, How Palantir, the secretive tech company, is rising in the Trump era, „NPR”, 3 maja 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  41. 1 2 Stefania Spezzati, Gwladys Fouche, Stefania Spezzati, Gwladys Fouche, Thiel’s Palantir dumped by Norwegian investor over work for Israel, „Reuters”, 25 października 2024 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  42. ↑ Thiel’s Palantir, Israel Agree Strategic Partnership for Battle Tech, „Bloomberg.com”, 12 stycznia 2024 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  43. ↑ Alex Koller, Palantir CEO says his outspoken pro-Israel views have caused employees to leave company [online], CNBC, 13 marca 2024 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  44. ↑ Julian Borger, Global firms ‘profiting from genocide’ in Gaza, says UN rapporteur, The Guardian, 3 lipca 2025, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  45. 1 2 3 4 Becky Peterson, Palantir grabbed Project Maven defense contract after Google left the program: sources [online], Business Insider [dostęp 2025-05-23] (ang.).
  46. ↑ AI Warfare Is Already Here [online], bloomberg.com (ang.).
  47. ↑ Building the Tech Coalition [online], Center for Security and Emerging Technology [dostęp 2025-04-15] (ang.).
  48. ↑ Szymon Palczewski, NATO dopięło umowę z Palantir. Kupiono innowacyjny system [online], cyberdefence24.pl, 14 kwietnia 2025 [dostęp 2025-04-15].
  49. ↑ Johana Bhuiyan, Six arrested at protest of Palantir, tech company building deportation software for Trump admin, The Guardian, 26 czerwca 2025, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  50. ↑ Joseph Cox, Leaked: Palantir’s Plan to Help ICE Deport People [online], 404 Media, 17 kwietnia 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  51. 1 2 3 Nick Schwellenbach, Stephen Miller’s Financial Stake in ICE Contractor Palantir [online], POGO, 24 czerwca 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  52. ↑ Irina Ivanova, Amnesty International slams Palantir’s human rights record – CBS News [online], cbsnews.com, 29 września 2020 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  53. ↑ Caroline Haskins, ICE Is Paying Palantir $30 Million to Build ‘ImmigrationOS’ Surveillance Platform, Wired, 18 kwietnia 2025, ISSN 1059-1028 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  54. ↑ Noel Castree, Tech giant Palantir helps the US government monitor its citizens. Its CEO wants Silicon Valley to find its moral compass [online], The Conversation, 28 lipca 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  55. ↑ Bryan Metzger, Peter Thiel’s political hiatus is over. Here’s where his money’s flowing now. [online], Business Insider [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  56. ↑ David Streitfeld, Peter Thiel to Donate $1.25 Million in Support of Donald Trump (Published 2016) [online], 16 października 2016 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  57. ↑ Peter Thiel’s Network Is Quietly Shaping Trump’s Government, „Bloomberg.com”, 7 marca 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  58. ↑ Stopping Waste, Fraud, and Abuse by Eliminating Information Silos [online], The White House, 21 marca 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  59. 1 2 Robert Reich, Peter Thiel’s Palantir poses a grave threat to Americans, The Guardian, 30 czerwca 2025, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  60. 1 2 3 Sheera Frenkel, Aaron Krolik, Trump Taps Palantir to Compile Data on Americans [online], 30 maja 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  61. ↑ The Scouring of the Shire [online], documentcloud.org [dostęp 2025-07-28] (ang.).
  62. ↑ Former Palantir workers condemn company’s work with Trump administration [online], NPR, 5 maja 2025 [dostęp 2025-07-28] (ang.).
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Palantir_Technologies&oldid=80014373”