Przejdź do zawartości

Magdalena Fikus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Magdalena Fikus
Ilustracja
Państwo działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

13 maja 1936
Kraków

Profesor nauk przyrodniczych
Specjalność: biochemia, biochemia kwasów nukleinowych, biofizyka komórki, inżynieria genetyczna
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Doktorat

1965

Habilitacja

1975

Profesura

17 października 1990

Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Instytut

Instytut Biochemii i Biofizyki PAN

podpis
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Multimedia w Wikimedia Commons

Magdalena Maria Fikus z domu Żemaitis (ur. 13 maja 1936 w Krakowie[1]) – polska biolog, biochemik, specjalistka w zakresie biochemii i fotochemii kwasów nukleinowych, biofizyki komórki, inżynierii genetycznej[2], profesor nauk przyrodniczych, propagatorka i popularyzatorka nauki.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

W 1958 została absolwentką Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Warszawskiego. W 1965 uzyskała stopień naukowy doktora, a w 1975 stopień doktora habilitowanego. Tytuł naukowy profesora otrzymała w 1990. Do 1965 pracowała w Państwowym Zakładzie Higieny, następnie w Katedrze Biofizyki na UW, współpracując z profesorem Davidem Shugarem. Pod koniec lat 60. przebywała na stażu naukowym na Stanford University[3]. W 1975 podjęła pracę w Instytucie Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk[2][3].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Córka Kiejstuta Żemaitisa[1] i Włodzimiery, będącej geografem[4][5]. Była żoną Dariusza Fikusa (1932–1996), redaktora naczelnego dziennika „Rzeczpospolita”[6]. Została matką chrzestną Janusza Walusia[4].

Odznaczenia i wyróżnienia

[edytuj | edytuj kod]

W 2004 odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[7]. W 2011 prezydent Bronisław Komorowski, za wybitne osiągnięcia w pracy naukowo-badawczej i działalności dydaktycznej, za zasługi na rzecz popularyzacji i rozwoju nauki w Polsce, odznaczył ją Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą tego orderu[8]. 21 października tego samego roku została Kanclerzem Kapituły Orderu Odrodzenia Polski[9]. Pełniła tę funkcję do 2015.

Wyróżniona Nagrodą „Problemów”[10], Nagrodą im. Profesora Hugona Steinhausa[3], Fenomenem „Przekroju”, Nagrodą im. Stefanii Światłowskiej (przyznawaną przez środowisko VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie)[11], a także Medalem Filca (nagrodą przyznawaną przez Szkołę Matematyki Poglądowej za wykład na tej konferencji)[12]. W 2023 otrzymała Medal PAN im. Mikołaja Kopernika[13].

W 2017 ukazała się książka Ireny Cieślińskiej w formie wywiadu rzeki pt. Pani inżynier od życia. Rozmowa z Magdaleną Fikus (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2017, ISBN 978-83-8049-527-2, seria: „Bez pośpiechu”).

Publikacje

[edytuj | edytuj kod]
  • Raport o stanie biotechnologii – badania i zastosowania, współredaktor z Piotrem Węgleńskim, Polska Akademia Nauk, Warszawa 1984.
  • Inżynierowie żywych komórek, „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1982, ISBN 83-214-0260-7, seria: „Omega. Biblioteka wiedzy współczesnej”, 0208-9653, nr 373.
  • Robert Cooke, Wyzwanie naturze. Nowy wspaniały świat inżynierii genetycznej (tłum. Barbara Komuda), autorka wstępu, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1983, ISBN 83-06-00760-3.
  • Inżynieria genetyczna i perspektywy jej zastosowań, autorka opracowania, Centrum Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej. Ośrodek Informacji Centralnej, Warszawa 1984.
  • Biotechnologia, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1989, ISBN 83-214-0650-5, seria: „Omega. Biblioteka wiedzy współczesnej”, 0208-9653, nr 412.
  • O życiu na żywo. Biologia według „Delty”, zbiór felietonów Magdaleny Fikus, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2018, ISBN 978-83-235-3682-6.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Fikus Magdalena Maria, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-02-21] [zarchiwizowane 2025-02-21].
  2. 1 2 Prof. zw. dr hab. Magdalena Fikus, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2012-04-10].
  3. 1 2 3 Tajemnica człowieczeństwa, Klub Ludzi Ciekawych Wszystkiego [zarchiwizowane 2012-08-08].
  4. 1 2 Cezary Łazarewicz, Janusz Waluś, historia rodzinna mordercy antykomunisty. „Mimo bogactwa zawsze mieli otwarte serce” [online], wyborcza.pl, 22 listopada 2022 [dostęp 2021-08-12].
  5. ↑ Cmentarz Stare Powązki: Włodzimiera Żemaitis, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2026-01-07].
  6. ↑ Dominik Uhlig, „Rzeczpospolita” bez Nagrody Fikusa, wyborcza.pl, 8 sierpnia 2009 [zarchiwizowane 2009-08-09].
  7. ↑ M.P. z 2005 r. Nr 8, poz. 127.
  8. ↑ M.P. z 2011 r. Nr 71, poz. 700.
  9. ↑ Posiedzenie Kapituły Orderu Odrodzenia Polski, prezydent.pl, 21 października 2011 [zarchiwizowane 2013-05-03].
  10. ↑ „Spotkania z pasjami” [online], wimbp.gorzow.pl, 2013 [dostęp 2023-03-10].
  11. ↑ Nagroda im. Stefanii Światłowskiej [online], reytan.edu.pl [dostęp 2023-11-26].
  12. ↑ Medale [online], Uniwersytet w Siedlcach [dostęp 2026-02-06].
  13. ↑ Medal PAN im. Mikołaja Kopernika, pan.pl [zarchiwizowane 2023-12-26].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Magdalena_Fikus&oldid=79576374”