Laptop

Laptop Lenovo G500s

Laptop (z ang. lap – kolana, podołek, top – wierzch), notebook (z ang. notebook – notatnik, zeszyt) – rodzaj przenośnego komputera osobistego.

Do podtypów laptopów zalicza się ultrabooki oraz netbooki. Urządzeniami mniejszymi od laptopów są tablety i smartfony, które również stanowią przenośne komputery, choć w przeciwieństwie do laptopów nie są zgodne z architekturą IBM PC.

Historia

Grid Compass Computer

Początkowo istniał umowny podział komputerów przenośnych na laptopy (większe i cięższe komputery, wymagające do działania zewnętrznego zasilania) oraz notebooki (mniejsze komputery, łatwe do przenoszenia i mające własne źródło zasilania – pierwotnie wielkości notatnika formatu A4, skąd wywodzi się ich nazwa). Współcześnie oba określenia funkcjonują jako synonimy i są używane zamiennie.

Pierwszym urządzeniem z tej kategorii był projekt Dynabook. Stworzył go Alan Kay w laboratoriach Xerox PARC.

Pierwszym komercyjnie dostępnym laptopem, który mieścił się w torbie był Grid Compass Computer 1109. W 1979 roku zaprojektował go William Moggridge dla Grid Systems Corporation. Urządzenie to było wykorzystywane w programie NASA dotyczącym promów kosmicznych we wczesnych latach 80. XX wieku. Komputer był wyposażony w 340 kilobajtów pamięci RAM, posiadał obudowę ze stopu magnezu oraz podświetlany wyświetlacz. W Stanach Zjednoczonych jego cena wynosiła ponad 8000 dolarów. Z powodu braku kompatybilności z IBM PC, urządzenie nie utrzymało się na rynku.

Współcześnie w sprzedaży dostępne są głównie laptopy kompatybilne z architekturą Intel x86, wykorzystujące procesory firm Intel oraz AMD. Układy x86 były stosowane również w notebookach firmy Apple. Inne architektury wykorzystywane są sporadycznie: firma IBM w serii RS/6000 oraz Apple (do 2006 roku) używały układów PowerPC. Na rynku netbooków pojawiają się także urządzenia wyposażone w procesory o architekturze ARM.

Budowa

Laptopy są budowane przeważnie jako pojedyncze, zamykane urządzenia o niewielkich gabarytach. Wewnątrz obudowy umieszczone są wszystkie podzespoły bazowe, wybrane napędy i złącza nośników (np. DVD-ROM, USB), porty komunikacyjne (np. HDMI, D-Sub) oraz urządzenia wejścia-wyjścia (klawiatura, ekran w technologii TFT, a także urządzenie wskazujące, takie jak TrackPoint czy touchpad). W najtańszych modelach zamiast dysków SSD stosuje się wolniejszą pamięć eMMC lub karty SD jako rozszerzenie pamięci masowej. Obudowy laptopów są wykonywane najczęściej z tworzyw sztucznych lub stopów metali; niektórzy producenci wykorzystują do ich produkcji materiały pochodzące z recyklingu.

Ekran notebooka wykonywany jest w technologii TFT i ma przekątną od 7 do 21 cali (modele o przekątnej poniżej 12 cali często klasyfikowane są jako netbooki). Większość produkowanych obecnie laptopów wyposażona jest w ekrany panoramiczne (zazwyczaj o proporcjach 16:9). Najpopularniejsze modele dysponują matrycami o przekątnej 15,6 cala (rozdzielczość 1366 × 768 px) oraz 17,3 cala (1600 × 900 px lub 1920 × 1080 px – Full HD). Matryce o wyższych rozdzielczościach, zapewniające wyższy komfort pracy, montowane są w komputerach wyższej klasy. Zastosowanie ekranów o wysokich parametrach (np. matryc OLED o wysokim odświeżaniu) sprawia, że wydajne komputery przenośne, w tym laptopy gamingowe, często pełnią rolę narzędzi do profesjonalnej obróbki grafiki i wideo. Klawiatury laptopów wyposażone są standardowo w dodatkowy klawisz funkcyjny – Fn.

Laptopy posiadają wbudowane akumulatory, które umożliwiają im pracę od kilku do nawet 8 godzin bez dostępu do zasilania sieciowego (w popularnych modelach czas ten wynosi zazwyczaj 2–3 godziny, natomiast osiągnięcie maksymalnego czasu wymaga uruchomienia opcji oszczędzania energii). Współcześnie wykorzystuje się głównie akumulatory litowo-jonowe, rzadziej litowo-polimerowe. Zewnętrzne zasilacze służą do ładowania baterii oraz pracy na zasilaniu z sieci elektrycznej. Produkowane są również ładowarki umożliwiające podłączenie urządzenia do gniazda zapalniczki samochodowej lub gniazd w samolotach.

Masa współczesnego laptopa wynosi zazwyczaj od 1 do 4 kilogramów. Część modeli, zwłaszcza z segmentu biznesowego i terenowego (outdoorowego), posiada certyfikat wytrzymałości MIL-STD-810H, który potwierdza ich odporność na trudne warunki środowiskowe. Komputery przenośne mniejsze od formatu A4 i ważące około 1 kg określa się mianem netbooków, natomiast urządzenia najcięższe, o masie około 5 kg, klasyfikuje się jako DTR (ang. desktop replacement computer – zastępczy komputer biurkowy).

Linki zewnętrzne

• Laptop PowerBook 180, 1992 w zbiorach Wirtualnego Muzeum Małopolski (ang. • pol.)