Kiro Gligorow

Kiro Gligorow

Киро Глигоров

Data i miejsce urodzenia	3 maja 1917 Sztip
Data i miejsce śmierci	1 stycznia 2012 Skopje
Prezydent Macedonii
Okres	od 27 stycznia 1991 do 19 listopada 1999
Następca	Sawo Klimowski (p.o.)
Odznaczenia

Kiro Gligorow, mac. Киро Глигоров (ur. 3 maja 1917 w Sztipie, zm. 1 stycznia 2012 w Skopje) – macedoński polityk i prawnik, jugosłowiański działacz komunistyczny, w latach 1991–1999 prezydent Macedonii.

Życiorys

W 1938 ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Belgradzie, po czym pracował w bankowości w Skopje. W czasie II wojny światowej działacz komunistycznej partyzantki, był członkiem zgromadzenia ANSOM, w jego prezydium odpowiadał za finanse. W okresie powojennym działacz Związku Komunistów Jugosławii. Obejmował różne funkcje w administracji rządowej w Belgradzie. Był m.in. wiceministrem finansów w rządzie federacji, wicedyrektorem instytutu do spraw planowania gospodarczego i sekretarzem Związkowej Rady Wykonawczej (rządu Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii). Wchodził następnie w skład tej rady jako federalny sekretarz do spraw finansów (1962–1967) i jej wiceprzewodniczący (1967–1969). W latach 70. był m.in. członkiem prezydium Jugosławii, a od 1974 do 1978 przewodniczącym federalnego parlamentu. W kolejnych latach nie pełnił ważniejszych funkcji publicznych, od koniec lat 80. współpracował przy próbie reform gospodarczych podjętej przez premiera Ante Markovicia.

W styczniu 1991, wkrótce po pierwszych pluralistycznych wyborach, został prezydentem Socjalistycznej Republiki Macedonii. Po ogłoszeniu przez Macedonię niepodległości pozostał na tym urzędzie jako jej pierwszy prezydent. W wyborach powszechnych w 1994 z powodzeniem ubiegał się o reelekcję na okres pięcioletniej kadencji, którą zakończył w 1999. W okresie prezydentury dążył do utrzymania kraju poza konfliktami zbrojnymi, które wybuchły na Bałkanach po rozpadzie Jugosławii.

3 października 1995 dokonano na niego zamachu. Gdy przejeżdżał niedaleko hotelu Bristol, w stojącym przy drodze pojeździe eksplodował zdalnie zdetonowany ładunek wybuchowy. W zdarzeniu zginął kierowca polityka oraz jeden z przechodniów, prezydent na skutek obrażeń doznał ślepoty jednego oka. Podczas jego niedyspozycji od 4 października do 17 listopada 1995 obowiązki głowy państwa czasowo wykonywał przewodniczący Zgromadzenia Republiki Macedonii Stojan Andow. Sprawcy i zleceniodawcy zamachu nie zostali ustaleni.

Odznaczenia

• Order Republiki Macedonii Północnej (Macedonia Północna, 2005)
• Jugosłowiańska Gwiazda ze Wstęgą (Jugosławia)
• Order Republiki ze Złotym Wieńcem (Jugosławia)
• Order Braterstwa i Jedności ze Złotym Wieńcem (Jugosławia)
• Order Pracy z Czerwoną Flagą (Jugosławia)
• Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy, 1965)
• Krzyż Wielki II Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii (Austria, 1968)
• Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia, 1976)
• Wielki Oficer Orderu Mono (Togo, 1976)
• Medal jubileuszowy „65-lecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Rosja, 2010)