Janina Konarska

Janina Konarska
	; Janina Konarska
Imię i nazwisko	Janina Konarska-Słonimska
Data i miejsce urodzenia	30 kwietnia 1900 ; Łódź
Data i miejsce śmierci	9 czerwca 1975 ; Warszawa
Dziedzina sztuki	malarstwo
	Odznaczenia
	;
	Nagrody
	Olimpijski Konkurs Sztuki i Literatury 1932
	Multimedia w Wikimedia Commons

Janina Konarska-Słonimska (ur. 30 kwietnia 1900 w Łodzi, zm. 9 czerwca 1975 w Warszawie) – polska malarka, graficzka, ilustratorka, członkini Stowarzyszenia Polskich Artystów Grafików „Ryt”.

Pochodzenie i edukacja

Pochodziła z zasymilowanej żydowskiej rodziny łódzkich fabrykantów Hermana Seidemana (zm. 1936) i Heleny z domu Heiman (zm. 1951). Miała brata Tadeusza^[1]. Otrzymała dobre i staranne wykształcenie. Początkowo uczyła się w szkole żeńskiej Kazimiery Kochanowskiej w Warszawie. Następnie kontynuowała naukę na Państwowych Kursach Pedagogicznych dla Nauczycieli Rysunku. Potem studiowała malarstwo, grafikę i rzeźbę w Szkole Sztuk Pięknych. Była ulubioną uczennicą Władysława Skoczylasa w klasie grafiki. W 1918 przyjęła pseudonim artystyczny „Konarska”, który oficjalnie przyjęła jako własne nazwisko w 1924. W tym samym czasie rodzina Seidemanów przeszła na katolicyzm, adaptując nazwisko córki w formie lekko zmienionej Konerscy. W roku 1920 podczas wojny polsko-sowieckiej pracowała w szpitalu Legii Akademickiej i opiekowała się rannymi żołnierzami.

W 1925 roku wraz z innymi studentami (m.in. Tadeuszem Cieślewskim, Bogną Krasnodębską-Gardowską, Wiktorem Podoskim) założyła Stowarzyszenie Polskich Artystów Grafików „Ryt”^[2]. Ukończyła warszawską Akademię Sztuk Pięknych w 1927 roku^[3].

Sukcesy na niwie artystycznej

Janina Konarska dużo wystawiała i odnosiła liczne sukcesy. Była laureatką na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i na międzynarodowych konkursach grafiki. Jej drzeworyty były rozchwytywane, przede wszystkim wizerunki świętych i prace o tematyce zwierzęcej.

Została nagrodzona srebrnym medalem w olimpijskim konkursie sztuki i literatury w Los Angeles w 1932 roku za drzeworyt za drzeworyt Stadion.^[4]^[5]

W 1937 otrzymała Grand Prix na międzynarodowej wystawie w Paryżu^[6].

Kontakty towarzyskie i związek małżeński

W latach 20. XX wieku Janina Konarska obracała się w środowisku artystów i literatów. Była związana z grupą Skamandrytów. Uchodziła za urodziwą i wykształconą dziewczynę; miała licznych adoratorów, zachwyconych jej urodą. Jasna blondyna z dużą głową, z pięknymi jasnymi oczami i piękną cerą – jak ją charakteryzował Jarosław Iwaszkiewicz. Jej adorator Wacław Zbyszewski tak o niej pisał: Była to wówczas młoda panna, bardzo przystojna, szałowa blondynka, naturalna, nie farbowana, o modrych, błękitnych oczach, istna Zosia z Soplicowa. Poza urodą, wielką inteligencją, zamiłowaniem do poetów i pisarzy, odznaczała się też tym, że była jedyną siostrzenicą i spadkobierczynią wielkiego przemysłowca tekstylnego z Łodzi, później senatora, Heimana-Jareckiego. W kuluarach mówiło się o jej burzliwych romansach, m.in. z poetą Kazimierzem Wierzyńskim.

12 marca 1934 roku w kościele pod wezwaniem Świętego Krzyża w Warszawie wyszła za mąż za Antoniego Słonimskiego, poetę i pisarza z grupy Skamandrytów. Małżeństwo to było wielkim zaskoczeniem dla całego środowiska, ale związek okazał się szczęśliwy i trwały. Po zawarciu ślubu Janina Konarska-Słonimska stopniowo wycofała się z życia artystycznego, poświęcając cały czas mężowi.

II wojna światowa i lata powojenne

Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku przedostali się do Paryża. Po kapitulacji Francji wyemigrowali do Londynu, gdzie mieszkali kilkanaście lat. Jesienią 1951 roku wrócili do komunistycznej Polski^[1]. Małżeństwo Słonimskich nie doczekało się potomstwa.

Powojenne prace Janiny Konarskiej były malowane gwaszem. W realistyczny sposób przedstawiała reminiscencje wojny, spalone ruiny, zniszczone ulice. Ale skupiła się wówczas przede wszystkim na grafice do książek. W mieszkaniu przy Alei Róż w Warszawie miała swoją pracownię^[3].

Zmarła 9 czerwca 1975 roku w Warszawie, pochowana 13 czerwca 1975 roku na cmentarzu w Laskach^[1].

Ordery i odznaczenia

Srebrny Krzyż Zasługi (9 listopada 1932)^[7]
Złota Odznaka honorowa m. st. Warszawy „Za Zasługi dla Warszawy” (1972)^[8]

Nagrody

Grand Prix na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej (Paryż 1925)^[9]
Srebrny medal na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Religijnej (Padwa)^[9]
Srebrny medal na Konkursie Olimpijskim (Los Angeles 1932)^[9]
Grand Prix na Międzynarodowej Wystawie „Sztuka i Technika” (Paryż 1937)^[9]

Ilustracje książkowe

Halina Zawadzka, Bubek-Basza, wyd. Bibljoteka Książek Różowych, 1927
Stanisław Mierczyński, Pieśni Podhala na 2 i 3 równe głosy, Wydawnictwo Związku Nauczycielstwa Polskiego, 1935
Marian Hemar, Dwie Ziemie Święte, wyd. King and Staples, 1942
Mieczysław Lisiewicz, Z pamiętnych dni. Wspomnienia adjutanta, wyd. Nowa Polska, 1944
Stefania Szuchowa, Dzieci zwierząt, wyd. Czytelnik, 1950
Siergiej Pogoriełowki, Zegary, wyd. Nasza Księgarnia, 1953
Wiliam Szekspir, Pięć dramatów, wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy, 1955
Karol Estreicher, Nie od razu Kraków zbudowano, wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956
Kenneth Grahame, Wspomnienia z krainy szczęścia, wyd. Nasza Księgarnia, 1958
Artur Oppman „Or-Ot”, Wiersze wybrane, wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958
Irena Tuwim, O pingwinie Kleofasku, wyd. Nasza Księgarnia, 1960
Irena Krzywicka, Mieszane towarzystwo, wyd. Czytelnik, 1961
Synezjusz z Cyreny, Pochwała łysiny, wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy, 1962
G. Lenotre, Ze starych papierów, wyd. Czytelnik, 1965
George Bidwell, Łabędź z Avonu, wyd. Nasza Księgarnia, 1966
Hanna Januszewska, Z góry na Mazury, wyd. Czytelnik, 1974

Przypisy

1 2 3 AgataA. Olenderek AgataA., Janina Konarska-Słonimska. Żona z artystycznymi zasługami [online], Muzeum Getta Warszawskiego, 7 listopada 2022 [dostęp 2025-11-28] .
↑ Janina Konarska | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl [dostęp 2020-12-02] (pol.).
1 2 Polska ilustracja książkowa = Polish book illustrations, MichałM. Bylina, JózefJ. Czerwiński, RomanR. Tomaszewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1964, s. 53 (pol.).
↑ Twórca: Janina Konarska. Culture.pl. [dostęp 2020-03-02].
↑ Olympedia – Painting, Graphic Arts, Open. olympedia.pl. [dostęp 2025-08-11].
↑ Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 147. [dostęp 2021-08-02].
↑ M.P. z 1932 r. Nr 259, poz. 298 „za zasługi na polu sztuki sportowej i propagandy polskiej zagranicą”.
↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, poz. 31, 30 kwietnia 1972, Załącznik Nr 6b.
1 2 3 4 Polska ilustracja książkowa = Polish book illustrations, MichałM. Bylina, JózefJ. Czerwiński, RomanR. Tomaszewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1964, s. 53 (pol.).

Bibliografia

Janina Kumaniecka, Saga rodu Słonimskich, Wyd. Iskry, Warszawa 2003, s. 117–123 (rozdział Janeczka) i według indeksu.
Wacław Zbyszewski, Gawędy o ludziach i czasach przedwojennych, Czytelnik, Warszawa 2000.
Jarosław Iwaszkiewicz, Książka moich wspomnień, Wyd. Literackie, Kraków 1983.

[:0-1] 1 2 3 AgataA. Olenderek AgataA., Janina Konarska-Słonimska. Żona z artystycznymi zasługami [online], Muzeum Getta Warszawskiego, 7 listopada 2022 [dostęp 2025-11-28] .

[2] Janina Konarska | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl [dostęp 2020-12-02] (pol.).

[:3-3] 1 2 Polska ilustracja książkowa = Polish book illustrations, MichałM. Bylina, JózefJ. Czerwiński, RomanR. Tomaszewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1964, s. 53 (pol.).

[4] Twórca: Janina Konarska. Culture.pl. [dostęp 2020-03-02].

[5] Olympedia – Painting, Graphic Arts, Open. olympedia.pl. [dostęp 2025-08-11].

[6] Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Warszawa: 1939, s. 147. [dostęp 2021-08-02].

[7] M.P. z 1932 r. Nr 259, poz. 298 „za zasługi na polu sztuki sportowej i propagandy polskiej zagranicą”.

[8] Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, poz. 31, 30 kwietnia 1972, Załącznik Nr 6b.

[:32-9] 1 2 3 4 Polska ilustracja książkowa = Polish book illustrations, MichałM. Bylina, JózefJ. Czerwiński, RomanR. Tomaszewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1964, s. 53 (pol.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]