Jan Cedrowski

Jan Cedrowski
	; Odrowąż
Data i miejsce urodzenia	3 marca 1617 ; Pohost
Data śmierci	29 stycznia 1688

Jan Cedrowski herbu Odrowąż (ur. 3 marca 1617^[1] – zm. 29 stycznia 1688^[2]) – polski pamiętnikarz, podczaszy nowogródzki.

Życiorys

Urodził się w Pohościu pod Słuckiem, jako syn Jana i Zofii Ciołkówny-Komorowskiej. Od 1631 odbywał studia w Królewcu, w 1636 w Akademii Krakowskiej. Wraz z Bogusławem Radziwiłłem wyjechał w 1637 za granicę. Studiował w Utrechcie; zwiedził Niemcy, Danię, Holandię, Francję, Włochy i Anglię. W 1641-1642 odbył drugą podróż do Holandii. Po powrocie do kraju osiadł w Starej Wsi na Podlasiu jako urzędnik radziwiłłowski.

Cedrowski był kalwinistą. Przebywał na dworze Radziwiłłów (aż do śmierci księcia Bogusława w 1669), z którym odbywał podróże do Europy Zachodniej (odwiedził m.in. Amsterdam, Paryż, Londyn). Poseł sejmiku mińskiego na sejm nadzwyczajny 1654 roku, sejm nadzwyczajny abdykacyjny 1668 roku^[3]. Był elektorem Jana III Sobieskiego^[4].

W czasie najazdu moskiewskiego w 1655 schronił się na Żmudź pod protekcję Szwedów. Po pewnym czasie wrócił do ziemi mińskiej, był posłem z ramienia szlachty mińskiej do cara Aleksego. W 1658 brał udział w pospolitym ruszeniu przeciw Moskwie, po czym po raz drugi posłował do Moskwy. Wielokrotnie był posłem z województwa mińskiego do trybunałów i sejmu; uczestniczył w konwokacji 1668 i w elekcji Jana III w 1674. Żonaty był trzykrotnie: z Marianną Szwejkowską, Anną Mirską i Zofią Rymwidówną^[5].

Twórczość

Jest autorem pamiętnika, nad którym prace rozpoczął w 1673. Początkowo opisał wydarzenia od roku swoich urodzin (1617) do 1673. Później uzupełnił je wiadomościami do roku 1682. Zapisy Cedrowskiego mają formę rzeczowych i suchych informacji, zbliżając się do raptularza zbierającego informacje rodzinne.

Opracowania nt. Cedrowskiego

źródło^[5]:

J. Bartoszewicz: Pamiętnik J. Cedrowskiego, własną jego ręką spisany, zabytek historyczny wieku XVII. czas. Bibliotekarz Warszawski 1856, t. 3
M. Baliński: wstęp do wyd.: Pamiętniki historyczne... Wilno 1859
S. Konarski: Szlachta kalwińska w Polsce Warszawa 1936, s. 38-39
R. Mienicki: Cedrowski Jan. Polski słownik biograficzny t. 3 (1937)
S. Czernik: Z życia pańszczyźnianego w XVII wieku Warszawa 1955

Przypisy

↑ dane biograficzne na stronie Sejmu Wielkiego
↑ Roman (1886-1972) OpracR.(1. 1. ) O. Pollak Roman (1886-1972) OpracR.(1. 1. ) O. i inni, Nowy Korbut, „IBL PAN, sygn. III-10.971, s. 73”, 1964 [dostęp 2026-03-08] .
↑ Stefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 384.
↑ Herbarz polski, t. II, Warszawa 1900, s. 317.
↑ ^a ^b Roman (1886-1972) OpracR.(1. 1. ) O. Pollak Roman (1886-1972) OpracR.(1. 1. ) O. i inni, Nowy Korbut, „IBL PAN, sygn. III-10.971, s. 73”, 1964 [dostęp 2026-03-14] .

Bibliografia

Czesław Hernas: Barok. Wyd. VIII - 2 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 582, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13846-2.

[1] raficzne na stronie Sejmu Wielkiego

[2] Roman (1886-1972) OpracR.(1. 1. ) O. Pollak Roman (1886-1972) OpracR.(1. 1. ) O. i inni, Nowy Korbut, „IBL PAN, sygn. III-10.971, s. 73”, 1964 [dostęp 2026-03-08] .

[3] Stefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 384.

[4] Herbarz polski, t. II, Warszawa 1900, s. 317.

[PollakEtAl1964-5] Roman (1886-1972) OpracR.(1. 1. ) O. Pollak Roman (1886-1972) OpracR.(1. 1. ) O. i inni, Nowy Korbut, „IBL PAN, sygn. III-10.971, s. 73”, 1964 [dostęp 2026-03-14] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]