Itamar Ben-Gwir

Itamar Ben-Gwir

‏אִיתָמָר בֶּן גְּבִיר‎

Ben-Gwir w 2022
Data i miejsce urodzenia	6 maja 1976 Zachodnia Jerozolima
Minister bezpieczeństwa wewnętrznego w VI rządzie Binjamina Netanjahu
Okres	od 29 grudnia 2022 do 19 stycznia 2025
Przynależność polityczna	Żydowska Siła
Poprzednik	Omer Bar-Lew
Minister bezpieczeństwa wewnętrznego w VI rządzie Binjamina Netanjahu
Okres	od 18 marca 2025
Przynależność polityczna	Żydowska Siła
Poseł do Knesetu
Okres	od 2021
Przynależność polityczna	Żydowska Siła

Itamar Ben-Gwir (hebr. ‏אִיתָמָר בֶּן גְּבִיר‎, ur. 6 maja 1976 w Zachodniej Jerozolimie) – izraelski prawnik i polityk, lider skrajnie prawicowej partii Żydowska Siła. Swoją karierę prawniczą oparł na obronie żydowskich radykałów w procesach o terroryzm i przestępstwa nienawiści. Od 2021 roku jest posłem w Knesecie, a od 29 grudnia 2022 roku współtworzy rząd, określany mianem najbardziej prawicowego w historii Izraela, pełniąc funkcję ministra bezpieczeństwa wewnętrznego.

Życiorys

Wczesne życie

Urodził się w świeckiej, imigranckiej rodzinie irackich Żydów. W wieku 18 lat został zwolniony z obowiązkowej służby wojskowej, z powodu swojej działalności ekstremistycznej. Znaczny wpływ na jego poglądy miały nauki rabina Me’ira Kahane, którego opisywał jako „sprawiedliwego i świętego człowieka”. Za punkt zwrotny dla swoich przekonań uznaje okres pierwszej intifady. Pierwszym ruchem politycznym, w który się zaangażował była partia Moledet – prawicowe ugrupowanie popierające deportację Arabów z terytorium Państwa Izrael. Kolejną organizacją, w której działał był ekstremistyczny Kach.

Ben-Gwir stał się szerzej znany publicznie w listopadzie 1995 roku, gdy telewizja pokazała go, wymachującego emblematem skradzionym z samochodu premiera Icchaka Rabina. Stwierdził wtedy, że „dotarliśmy do jego samochodu i do niego też dotrzemy”. W tym okresie aktywnie protestował także przeciwko porozumieniom z Oslo.

Ukończył studia licencjackie z zakresu prawa. Izraelska Izba Adwokacka początkowo uniemożliwiła mu podejście do egzaminu adwokackiego, uzasadniając to jego przeszłością kryminalną. W 2007 r. Ben-Gwir był skazany za podżeganie do nienawiści na rasistowskim tle i wspieranie organizacji uznanej za terrorystyczną. Po serii odwołań decyzja ta została jednak zmieniona i Ben-Gwir miał być dopuszczony do aplikacji po rozwiązaniu trzech procesów kryminalnych, w których oskarżany był m.in. o organizację nielegalnego zgromadzenia. Uznany za niewinnego we wszystkich tych przypadkach, zdał egzaminy adwokackie w 2012 roku i wkrótce rozpoczął wykonywanie zawodu. Swoją karierę prawniczą oparł na obronie żydowskich ekstremistów w procesach sądowych.

Kariera polityczna

Był asystentem posła Micha’ela Ben-Ariego. Po ataku w Challamisz na Zachodnim Brzegu, podczas którego w wyniku ataku nożem życie straciło trzech obywateli Izraela, 23 lipca 2017 współprowadził protest pod kancelarią premiera w Jerozolimie, w którym udział brało kilkadziesiąt osób, domagających się zemsty na terrorystach i dymisji ówczesnego ministra obrony.

Planował startować w wyborach parlamentarnych w 2019 ze wspólnej listy No’am i Żydowskiej Siły. W wyniku wewnętrznych konfliktów, zrodzonych z faktu wystawienia przez partię No'am świeckiego kandydata, ostatecznie zrezygnowano z planów koalicyjnych. Ben-Gwir oskarżył wtedy Naftalego Bennetta, lidera Zjednoczonej Prawicy, o sabotowanie negocjacji i fiasko rozmów na temat dużej listy opozycji, z Żydowską Siłą na pokładzie.

Na początku 2021 podpisał porozumienie z Religijnym Syjonizmem (partią Becacela Smotricza) i No’am o starcie ze wspólnej listy wyborczej w nadchodzących wyborach parlamentarnych. Koalicja zdobyła 5,12% głosów w skali kraju. Tym samym Ben Gwir uzyskał mandat i został parlamentarzystą w 24. Knesecie.

Minister bezpieczeństwa narodowego

W listopadzie 2022 roku uzyskał reelekcję na urząd posła w kolejnych wyborach, które zostały rozpisane po wcześniejszym samorozwiązaniu Knesetu. Jego sojusz polityczny, Religijny Syjonizm, zdobył tym razem 14 mandatów, stając się tym samym trzecią siłą w parlamencie. 29 grudnia został zaprzysiężony na ministra bezpieczeństwa wewnętrznego w trzydziestym siódmym rządzie Izraela, w wyniku umowy koalicyjnej jego ugrupowania z Likudem.

19 stycznia 2025 r. złożył rezygnację ze stanowiska ministra na skutek zawarcia zawieszenia broni przez Izrael z Hamasem w wojnie w Strefie Gazy, a jego partia Żydowska Siła opuściła koalicję rządzącą. Ben-Gwir sprzeciwiał się zawieszeniu broni, od początku wojny był jej zwolennikiem, a w styczniu 2024 r. stwierdził, że Izrael powinien anektować całą palestyńską półenklawę. 18 marca 2025 r. Izrael wznowił naloty na Gazę, a Żydowska Siła ogłosiła, że wraca do koalicji rządzącej. Tego samego dnia Ben-Gwir został ponownie zaprzysiężony na ministra bezpieczeństwa wewnętrznego.

10 czerwca 2025 r. władze Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii, Nowej Zelandii i Norwegii ogłosiły, że nałożą sankcje na ministrów Ben-Gwira i Smotricza w postaci zakazu wjazdu na terytoria tych państw i zamrożenia ich aktywów w instytucjach finansowych zarejestrowanych w tych krajach. Powodem sankcji nałożonych na Ben-Gewira są jego słowa o budowie synagogi w miejscu meczetu Al-Aksa oraz stwierdzenie że „nie ma potrzeby dostarczania pomocy do Strefy Gazy”. Stwierdzono, że ministrowie podżegali do ekstremistycznej przemocy i naruszeń praw człowieka wobec Palestyńczyków. W lipcu 2025 r. także władze Słowenii i Holandii ogłosiły obu ministrów personami non grata.

W lipcu 2025 r. potępił decyzję rządu premiera Netanjahu, którego jest członkiem, o zwiększeniu pomocy humanitarnej dla Gazy, uznał to za poddanie się Hamasowi i stwierdził, że został za to wykluczony z obrad rządu.

Pod koniec marca 2026 r. Kneset przyjął ustawę uznającą karę śmierci za domyślny wyrok dla Palestyńczyków skazanych za śmiertelne akty terroryzmu. Ustawa nie przewiduje prawa łaski, ani wymogu jednomyślności sędziów przy wydawaniu wyroku. Projekt ustawy opracował Ben-Gwir, który po przyjęciu nowej legislacji stwierdził, że nastąpi wielka fala egzekucji. Przed przyjęciem ustawy nosił w klapie marynarki przypinkę w kształcie pętli, symbolizującą egzekucję. Projekt ustawy potępiły władze Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Włoch oraz Autonomia Palestyńska, a także organizacje broniące praw człowieka takie jak Amnesty International i B’Tselem.

Poglądy

Często określany jest jako uczeń Me’ira Kahane – skrajnie prawicowego i otwarcie rasistowskiego rabina, będącego pierwszym obywatelem Izraela, któremu zabroniono startu w wyborach do Knesetu z powodu rasistowskich poglądów.

Jego ugrupowanie polityczne popiera aneksję okupowanego przez Izrael Zachodniego Brzegu. Ben-Gwir deklaruje chęć deportacji wszystkich „nielojalnych” obywateli Izraela, do których zalicza m.in. „każdego, kto nazywa naszych żołnierzy zbrodniarzami wojennymi”.

Sprzeciwia się utworzeniu niepodległego państwa palestyńskiego i postuluje rozwiązanie Autonomii Palestyńskiej. W jego opinii Palestyńczycy mogą żyć pod rządami Izraela, ale bez prawa do głosowania i bez szans na niepodległość. Deklaruje, że „Żydzi i Arabowie mogą żyć razem, ale trzeba zrozumieć, że Państwo Izrael jest tutaj panem domu”.

Kontrowersje

Jest powiązany z radykalną i rasistowską organizacją żydowską Lehawa. Ponad pięćdziesięciokrotnie był oskarżany o podżeganie do przemocy lub stosowanie mowy nienawiści.

W swoim salonie miał mieć powieszony portret terrorysty Barucha Goldsteina, który zdjął jako warunek do rozmów koalicyjnych. Nigdy jednak nie potępił ataku Goldsteina, w swoim poście na Facebooku na temat zdjęcia obrazu powiedział jedynie, że robi to dla "jedności i zwycięstwa prawicy".

W lipcu 2021 został siłą usunięty z mównicy w Knesecie po tym, jak nazwał „terrorystą” prowadzącego obrady, przewodniczącego Ahmada at-Tajjibiego. Stwierdził wtedy, że At-Tajjibi powinien zasiadać w parlamencie Syrii, a nie Izraela.

W grudniu 2021 wszczęto śledztwo w odpowiedzi na publikację nagrania, na którym Ben-Gwir mierzy z broni w stronę arabskich ochroniarzy podczas kłótni w podziemnym parkingu. Ochroniarz miał powiedzieć mu wtedy, by przestawił swój niepoprawnie zaparkowany samochód. Polityk twierdził później, że czuł, iż jego życie było w tym momencie zagrożone. Ben-Gwir miał pozwolenie na posiadanie broni, przyznane przez Straż Knesetu ze względu na otrzymywane przez niego liczne groźby.

W październiku 2021 roku Ben-Gwir udał się do szpitala, by odwiedzić aresztowanego palestyńskiego urzędnika, prowadzącego strajk głodowy. Skonfrontował się tam z parlamentarzystą Zjednoczonej Listy, Ajmanem Audą, który blokował prawicowemu politykowi przejście do więźnia. Auda miał go odepchnąć, mówiąc: „Jesteś małym terrorystą, nie wejdziesz, odejdź sobie”. Po krótkiej przepychance Ben-Gwir zapowiedział, że planuje złożyć skargę przeciwko parlamentarzyście.

3 stycznia 2023 r. odwiedził Wzgórze Świątynne w pobliżu meczetu Al-Aksa, palestyńskie ministerstwo spraw zagranicznych uznało to za prowokację. Wizytę potępiły także inne państwa arabskie m.in. Arabia Saudyjska, ZEA i Egipt, które wezwały do poszanowania statusu quo miejsc świętych. 13 sierpnia 2024 r. ponownie wszedł na Wzgórze Świątynne, tym razem z grupą modlących się żydów. Niespełna rok później, 3 sierpnia 2025 roku, ponownie modlił się na terenie meczetu Al-Aksa, łamiąc tym samym zasady regulujące wizyty żydów na terenie świątyni.

W styczniu 2023 r. nakazał izraelskiej policji zdejmowanie palestyńskich flag, argumentując, że ich wywieszanie to identyfikowanie się z terroryzmem.

W październiku 2023 r. aresztowano pięciu ortodoksyjnych Żydów za plucie na chrześcijan w Jerozolimie. Minister bezpieczeństwa narodowego Ben-Gwir stwierdzil, że nie uważa tego za przestępstwo i sprawcy nie powinni być za to aresztowani. W przeszłości Ben-Gwir usprawiedliwiał plucie na chrześcijan, twierdząc, że to starożytny żydowski zwyczaj.

W maju 2026 r. Ben-Gwir udostępnił nagranie na platformie X, w którym po zatrzymaniu aktywistów, którzy uczestniczyli w flotylli Global Sumud Flotilla, szydził z nich i rozbawiony krzyczał: „Witamy w Izraelu, to my tu rządzimy!”. Aktywiści klęczeli i byci skuci kajdankami. Jego zachowanie potępił premier Izraela Binjamin Netanjahu oraz członkowie rządu. Szef MSZ Izraela Gideon Saar skrytykował go, pisząc, że„ zaszkodził państwu nie pierwszy raz”, Ben-Gwir odpowiedział mu, twierdząc, że ulega wobec „zwolenników terroryzmu”. Po tym zdarzeniu ambasador Stanów Zjednoczonych w Izraelu Mike Huckabee napisał, że „ flotylla była głupim wybrykiem, ale Ben-Gwir zdradził godność swojego narodu. Minster spraw zagranicznych Francji Jean-Noel Barrot poinformował, że wezwał ambasadora Izraela we Francji w związku z zachowaniem Ben-Gwira. Swoje oburzenie wyraził także rząd Hiszpanii oraz ministerstwa spraw zagranicznych m.in. Kanady, Włoch, Trucji i dyplomacja Irlandii. Polski minister spraw zagranicznych, Radosław Sikorski, wezwał na portalu X, by Izrael uwolnił trzech polskich aktywistów uczestniczących w flotylli oraz potępił zachowanie Ben-Gwira, a minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński poinformował o pięcioletnim zakazie wjazdu na teren Polski dla Ben-Gwira. Także Francja uznała izraelskiego ministra za personę non grata.

Życie prywatne

Jest ojcem sześciorga dzieci. Mieszka z żoną i dziećmi w Hebronie na Zachodnim Brzegu. Swoją żonę Aylę poznał w 2002 r. gdy miała piętnaście lat, a on dwadzieścia sześć, podobnie jak Ben-Gewir była zaangażowana w ruch Kach. Podobno na pierwszej randce odwiedzili grób terrorysty Barucha Goldsteina.

Bibliografia

• Mustafa AbuM.A. Sneineh Mustafa AbuM.A., Lehava: The anti-Palestinian, far-right Israeli group marching in Jerusalem, „Middle East Eye”, 29 kwietnia 2021 [dostęp 2022-11-08] .