Przejdź do zawartości

IRINS Sahand (2012)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Sahand (سهند)
Ilustracja
„Sahand” w 2019
Klasa

fregata rakietowa

Typ

Mowj

Historia
Stocznia

Bandar-e Abbas Iran

Położenie stępki

2010

Wodowanie

18 września 2012

 Marynarka Wojenna Islamskiej Republiki Iranu
Nazwa

Sahand

Wejście do służby

1 grudnia 2018

Zatopiony

luty–marzec 2026

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

ok. 1500 t (pełna)

Długość

94,5 m

Szerokość

11,1 m

Zanurzenie

4,3 m

Napęd
4 silniki wysokoprężne o mocy 20 000 KM, 2 śruby
Prędkość

28 węzłów

Zasięg

3650 Mm przy 18 w.

Uzbrojenie
1 armata uniwersalna 76 mm
1 armata plot. 30 mm
2 armaty plot. 20 mm
2 km 12,7 mm
4 wyrzutnie pocisków pokr. Noor(inne języki)／Ghader(inne języki)
2 wyrzutnie pocisków plot. Mehrab
2×III wt zop 324 mm
Wyposażenie lotnicze
lądowisko śmigłowca
Załoga

125–146

Multimedia w Wikimedia Commons

IRINS Sahand (farsi: سهند) – irańska lekka fregata rakietowa typu Mowj (Moudge／Modż) z początku XXI wieku. Nosiła numer burtowy: 74. Została zbudowana w Iranie, wodowana w 2012 roku i przyjęta do służby w Marynarce Wojennej Iranu w 2018 roku. Zatopiona podczas wojny amerykańsko-irańskiej na przełomie lutego i marca 2026 roku.

Wyporność okrętu wynosiła około 1500 ton, a długość 94,5 m. Napędzały go cztery silniki wysokoprężne. Uzbrojenie stanowiły cztery wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych, wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu i działo uniwersalne kalibru 76 mm uzupełnione przez lekką artylerię przeciwlotniczą i torpedy przeciw okrętom podwodnym. Mógł przenosić śmigłowiec.

Budowa

[edytuj | edytuj kod]

„Sahand” był trzecią zbudowaną jednostką z serii irańskich lekkich fregat typu Mowj lub Moudge (w polskiej transkrypcji Modż)[1]. Ich konstrukcja wywodziła się budowanych w Wielkiej Brytanii dla Iranu w latach 70. XX wieku fregat eksportowego typu Saam (Alvand), których projekt został zaadaptowany w Iranie na przełomie XX i XXI wieku do budowy własnych jednostek[2]. Na skutek rozciągniętej w czasie budowy poszczególne okręty różniły się znacząco od siebie[2]. Należy zaznaczyć jednak, że z uwagi na politykę reżimu w Iranie, ilość ujawnianych informacji o okrętach i ich konstrukcji była ograniczona, a ich poziom szczegółowości był niewielki. W Iranie okręty oficjalnie zaklasyfikowano jako niszczyciele, mimo znacznie mniejszej wielkości i słabszego uzbrojenia od współczesnych okrętów tej klasy, lecz na świecie są powszechnie uważane za fregaty rakietowe (lekkie), a w literaturze bywają nawet określane jako korwety[3][4].

Stępkę pod budowę trzeciego okrętu położono w 2010 roku[5][6]. W stosunku do poprzedników, zmieniono istotnie projekt w kierunku nadania mu cech trudnowykrywalności i w propagandzie był on przedstawiany jako pierwszy irański „niszczyciel stealth”[7]. Budowę prowadzono w stoczni marynarki koło Bandar-e Abbas nad cieśniną Ormuz[6]. Okręt otrzymał nazwę od góry (wulkanu)(inne języki) w Iranie, noszoną wcześniej przez fregatę „Sahand”, zatopioną przez Amerykanów(inne języki) w 1988 roku[3]. Wodowano go 18 września 2012 roku[6][8][a]. Został on oddany do służby 1 grudnia 2018 roku[2][7][b].

Opis

[edytuj | edytuj kod]

Skrócony opis konstrukcji

[edytuj | edytuj kod]
 Osobny artykuł: Fregaty rakietowe typu Mowj.
Sylwetka okrętu (2019)
„Sahand” w chwili wejścia do służby – widoczny profil nadbudówek (2018)
„Sahand” w 2022, po pierwszej modernizacji

Fregaty typu Mowj mają kadłub gładkopokładowy, z lądowiskiem dla śmigłowca na pokładzie rufowym i wydłużoną nadbudową na śródokręciu[9]. „Sahand” otrzymał jako pierwszy okręt typu odmienną nadbudowę połączoną z nadbudówką, z nachylonymi, zlicowanymi z burtami ścianami[10]. Pojedynczy komin był także mniejszy i o przekroju prostokątnym[6]. Architektura ta wdrażała w pewnym zakresie wymogi technologii stealth[6]. Fregata odróżniała się od poprzednich także innym trójnożnym masztem, na którym zamontowano radar (w miejsce odrębnego masztu i postumentu radaru)[6][9]. Ze zdjęć wynika, że po remoncie w 2025 roku okręt znacząco przebudowano i umieszczono lądowisko dla śmigłowca wyżej, na końcu nadbudowy, przenosząc znajdujące się tam działko przeciwlotnicze i wyrzutnie pocisków na rufę[11].

Dokładna wyporność fregat typu Mowj nie jest znana, natomiast w literaturze podawane są wartości między 1200 a 1500 ton[8], w tym 1372 tony[5]. Długość wynosiła ok. 95 m, szerokość 11,1 m, a zanurzenie 3,25 m[12]. Według innych źródeł, zanurzenie okrętów tego typu wynosiło 4,3 m[5].

Załoga pierwszych okrętów typu liczyła 125 osób z możliwością zakwaterowania dalszych 21[5].

Napęd „Sahanda” stanowiły cztery silniki wysokoprężne Bonjan-4 o mocy po 5000 KM, łącznie 20 000 KM, w miejsce stosowanych wcześniej dwóch mocniejszych silników[6]. Napędzały one w okrętach tego typu przez przekładnie redukcyjne dwie śruby[13][c]. Prędkość maksymalna okrętów tego typu wynosiła ok. 29–30 węzłów[14]. Zasięg był oceniany na 3650 mil morskich przy 18 węzłach[5].

Uzbrojenie

[edytuj | edytuj kod]
Widoczny zestaw plot. 30 mm Kamand, wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych, wyrzutnie torped oraz wyrzutnia celów pozornych i działko 20 mm po bokach pokładówki (2024)
Radary i wyrzutnie pocisków plot. Nawab przed nadbudówką po modernizacji w 2022

Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło automatyczne działo uniwersalne Fajr-27 kalibru 76 mm w wieży na dziobie, będące kopią włoskiego OTO Melara 76 mm[2]. Strzela ono pociskami o masie 6 kg z szybkostrzelnością do 50 strz./min[5]. Donośność sięga 16 km[5]. Uzbrojenie przeciwlotnicze w odróżnieniu od pierwszych okrętów stanowił zestaw obrony bezpośredniej Kamand z armatą wielolufową kalibru 30 mm (kopia radzieckiej rotacyjnej armaty AK-630M w innej, kanciastej wieży o cechach stealth)[6]. Został on umieszczony na wysokiej pokładówce, mieszczącej między innymi magazyn amunicji, na końcu nadbudowy[12]. Uzupełniały je dwa pojedyncze obsługiwane ręcznie działka małokalibrowe 20 mm Oerlikon GAM 20-B01[10]. Okręty ponadto miały dwa karabiny maszynowe kalibru 12,7 mm[5]. Ze zdjęć wynika, że po remoncie w 2025 roku pokładówkę z zestawem Kamand przeniesiono na samą rufę, a działka 20 mm umieszczono przed pomostem nawigacyjnym[11].

Uzbrojenie rakietowe przeciw okrętom stanowiły cztery kontenerowe wyrzutnie przeciwokrętowych pocisków odrzutowych Noor(inne języki) (pochodna chińskich C802) lub ulepszonych pocisków Ghader(inne języki) (Quader), umieszczone od drugiej jednostki na nadbudowie za kominem, parami w kierunku burt[5]. Zasięg pocisków wynosi odpowiednio do 120 lub 200 km, a masa głowicy bojowej 165 kg[5]. Po remoncie w 2025 roku cztery wyrzutnie pocisków przeciwokrętowych przeniesiono na pokład rufowy, między nowym lądowiskiem dla śmigłowca a działkiem przeciwlotniczym[11].

Wyrzutnie pocisków plot. Nawab po modernizacji w 2022. Pośrodku dowódca marynarki Iranu Habibollah Sayyari(inne języki)
„Sahand” od rufy w 2022, ze śmigłowcem AB 212

Przeciwlotnicze uzbrojenie rakietowe fregat typu Mowj stanowiły początkowo dwie wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu Mehrab, skopiowanych z amerykańskich SM-1MR Standard, umieszczone w poziomych kontenerach z unoszonymi pokrywami, w kierunku przeciwległych burt[14]. Zasięg pocisków szacowany był na 38 km[5]. We fregatach seryjnych, w tym „Sahand”, wyrzutnie zainstalowano na nadbudowie przed pomostem dowodzenia i zrezygnowano z pocisków zapasowych, pozostawiając tylko dwa pociski[d]. Przed listopadem 2022 roku okręt został zmodernizowany i przeciwlotnicze uzbrojenie zamieniono na nowsze pociski rakietowe Nawab (morska wersja systemu Zoubin), o zasięgu szacowanym na 20–30 km, instalowane w kontenerach startowych ułożonych poziomo przed nadbudówką i podnoszonych do pozycji pionowej do startu[6]. Według literatury, okręt przenosił osiem wyrzutni[2][6][e]. Po remoncie w 2025 roku według planów uzbrojenie przeciwlotnicze stanowić miały wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych Nawab i Sayyad-3, a łączna liczba pocisków, wraz z przeciwokrętowymi, miała sięgnąć 12[8]. Wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych przeniesiono wówczas na pokład rufowy[11]. Ze zdjęć wynika, że przynajmniej trzy kontenery skierowane na boki umieszczono przed wyrzutniami pocisków przeciwokrętowych, natomiast dodano jeszcze dwa kontenery wyrzutni innego typu dla pocisków lub dronów po bokach pokładówki działka, skierowane do tyłu, pod kątem do góry[11].

Do zwalczania okrętów podwodnych służyły dwie potrójne wyrzutnie lekkich torped przeciw okrętom podwodnym kalibru 324 mm, w wnękach nadbudowy w części rufowej[5]. Na okręcie mógł bazować uniwersalny śmigłowiec typu Agusta-Bell AB 212, ale bez możliwości hangarowania[14]. Mógł on przenosić torpedy przeciw okrętom podwodnym lub pociski rakietowe AS.12(inne języki)[15]. Po remoncie w 2025 roku okręt otrzymał także wyrzutnie dronów[11].

Wyposażenie

[edytuj | edytuj kod]
Pierwotny wygląd nadbudówki i radarów

Wyposażenie radioelektroniczne, podobnie jak na prototypowej fregacie, stanowił radar starszego typu – brytyjski Plessey AWS-1 lub jego kopia (pomimo, że Iran opracował już wówczas własny radar Asr)[10][f]. Nad głównym radarem umieszczony był drugi, nieznanego typu, z mniejszą ażurową anteną[6]. Sonar z anteną podkilową jest nieznanego typu i o nieznanych możliwościach[14]. Okręt jest też wyposażony w systemy walki elektronicznej[7]. W ich skład wchodziły przynajmniej dwie ośmioprowadnicowe wyrzutnie celów pozornych[8]. Po modernizacji uzbrojenia przeciwlotniczego przed listopadem 2022 roku zamontowano na dachu nadbudówki nowy radar śledzenia celów powietrznych z anteną z szykiem fazowanym[10]. Według części publikacji, radar stanowił wariant radaru Asr(inne języki)[8].

Służba

[edytuj | edytuj kod]
„Sahand” na paradzie w Petersburgu przed prezydentem Rosji, 25 lipca 2021

IRINS „Sahand” został uroczyście wcielony do służby w Marynarce Wojennej Islamskiej Republiki Iranu 1 grudnia 2018 roku w Bandar-e Abbas[7]. Otrzymał numer burtowy: 74, noszony przez poprzednią fregatę o tej nazwie, zatopioną(inne języki) w 1988 roku[6].

W dniach 27–29 grudnia 2019 roku okręt wziął udział w pierwszych ćwiczeniach z serii Maritime Security Belt(inne języki) z marynarkami Rosji i Chin w Zatoce Omańskiej[16]. 10 maja 2021 roku „Sahand” wraz z okrętem-bazą „Makran” wyruszyły w pierwszy daleki rejs irańskich okrętów na Atlantyk, bez zawijania do portów po drodze[17]. W lipcu jako pierwsze okręty irańskie wpłynęły na Morze Bałtyckie, goszcząc w Petersburgu, gdzie „Sahand” 25 lipca wziął udział w defiladzie w Dniu Marynarki Wojennej, z okazji 325. rocznicy powstania marynarki wojennej Rosji[18].

„Sahand” podczas ćwiczeń Maritime Security Belt 2023, między chińskim niszczycielem „Nanning” (162) a rosyjską fregatą „Admirał Gorszkow” (454)

Przed listopadem 2022 roku okręt został zmodernizowany i zamontowano nowe wyrzutnie pocisków przeciwlotniczych Nawab oraz nowy radar na dachu nadbudówki[6]. W dniach 16–17 marca 2023 roku okręt wziął udział w fazie morskiej kolejnych ćwiczeń Maritime Security Belt 2023 z marynarkami Rosji i Chin[19]. Okręt brał też udział w operacjach antypirackich na Morzu Czerwonym, przy tym podejrzewany był zarazem o dostarczanie broni ruchowi Huti[11].

6 lipca 2024 roku „Sahand” zatonął w bazie Bandar-e Abbas podczas remontu[11][20][g]. Remontowany okręt zaczął nabierać wody i przewrócił się na lewą burtę, osiadając w basenie portowym w pobliżu innych jednostek pływających[21]. Kilka osób zostało przy tym rannych, a według niepotwierdzonych doniesień, zginęło dwóch oficerów[21]. Prace przy jego podniesieniu trwały 14 dni, przy czym 9 lipca podczas jednej z prób okręt zatonął ponownie w głębszej wodzie[11]. 29 listopada 2025 roku okręt po remoncie i modernizacji powrócił do służby[18]. Razem z nim wcielono wówczas do służby okręt-bazę „Kurdistan”[20].

Według doniesień amerykańskich, okręt został zatopiony w Bandar-e Abbas w pierwszych dniach amerykańsko-izraelskiej agresji na Iran, na przełomie lutego i marca 2026 roku, prawdopodobnie amerykańskimi pociskami Tomahawk[22].

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Według Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385, w nieznanej dacie w 2015 roku.
  2. ↑ Grotnik 2024 ↓, s. 80 błędnie podaje 1 września 2018 roku, sprzecznie z informacjami prasowymi (np. Iran navy launches stealth warship in the Gulf. Reuters.).
  3. ↑ Grotnik 2024 ↓, s. 80-81 podaje niepewną informację, że siłownia napędzała cztery śruby.
  4. ↑ Publikacje (Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385, Grotnik 2024 ↓, s. 78) podają na ogół uzbrojenie okrętów w cztery pociski Mehrab, ale zdjęcia Grotnik 2024 ↓, s. 77-78 i artykuł o fregacie „Dena” ''Get familiar with Iran's newest destroyer, Dena'' [online] [zarchiwizowane z adresu 2022-01-29]. wyraźnie potwierdzają dwie wyrzutnie bez pocisków zapasowych.
  5. ↑ Na fotografiach widoczna jest mniejsza liczba kontenerów wyrzutni Nawab (3?) i nie jest jasne, czy było miejsce na osiem.
  6. ↑ Być może radar był zdemontowany z fregaty „Jamaran”, na której zamieniono go na Asr podczas modernizacji w 2013 roku (por. Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385).
  7. ↑ Publikacje na ogół podają datę zatonięcia 7 lipca (np. Rafał Muczyński: Irańska fregata Sahand zatonęła podczas remontu. milmag.pl, 7 lipca 2024.), kiedy ten fakt został ujawniony.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Grotnik 2024 ↓, s. 76, 80.
  2. 1 2 3 4 5 Charuk 2024 ↓.
  3. 1 2 Grotnik 2024 ↓, s. 76–77.
  4. ↑ H.I. Sutton: 10-Times-Navies-Have-Deliberately-Misdescribed-Warships. Covert Shores, 20 marca 2021. (ang.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Grotnik 2024 ↓, s. 80.
  7. 1 2 3 4 Iran navy launches stealth warship in the Gulf. Reuters, 1 grudnia 2018. (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 Iranian Navy recommissions Moudge-class frigate Sahand after 2024 capsizing. Army Recognition, 1 grudnia 2025. (ang.).
  9. 1 2 Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 385 (rysunki) i Charuk 2024 ↓
  10. 1 2 3 4 Grotnik 2024 ↓, s. 78–80.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Taras Safronov: Iran Restores Sahand Frigate That Sank Last Year. militarnyi.com, 1 grudnia 2025. (ang.).
  12. 1 2 Grotnik 2024 ↓, s. 82.
  13. ↑ Marcin Chała, Nowa irańska korweta w służbie [online], ZBiAM, 5 grudnia 2023.
  14. 1 2 3 4 Grotnik 2024 ↓, s. 78.
  15. ↑ Jane’s Fighting Ships 2015–2016 ↓, s. 387.
  16. ↑ Syed Fazl-e-Haider: The Strategic Implications of Chinese-Iranian-Russian Naval Drills in the Indian Ocean. jamestown.org, 17 stycznia 2020. (ang.).
  17. ↑ Iran sends naval fleet to Atlantic Ocean for first time. Defa Press.ir, 11 czerwca 2021. (ang.).
  18. 1 2 Rafał Muczyński: Irańska fregata Sahand wraca do służby po zeszłorocznym zatonięciu. milmag.pl, 1 grudnia 2025.
  19. ↑ Russia, China, Iran kick off trilateral naval drills in Arabian Sea — top brass. TASS, 15 marca 2023. (ang.).
  20. 1 2 The Kurdistan Floating Base and the Sahand Destroyer Join Iran's Army Navy. Defa Press.ir, 29 listopada 2025. (ang.).
  21. 1 2 Rafał Muczyński: Irańska fregata Sahand zatonęła podczas remontu. milmag.pl, 7 lipca 2024.
  22. ↑ Iran : Epic Fury - The War at Sea. globalsecurity.org, 2026. [zarchiwizowane z tego adresu (5-03-2026)]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=IRINS_Sahand_(2012)&oldid=79736622”