Hanna Świda-Ziemba

Hanna Świda-Ziemba
Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	19 września 1930 ; Wilno
Data i miejsce śmierci	11 stycznia 2012 ; Warszawa
	Profesor nauk humanistycznych
	Specjalność: socjologia wartości, socjologia młodzieży
Alma Mater	Uniwersytet Łódzki
Doktorat	1960
Habilitacja	1969
Profesura	1995
	Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Warszawski
Okres zatrudn.	od 1954
	Odznaczenia
	Cytaty w Wikicytatach

Hanna Maria Świda-Ziemba (ur. 19 września 1930 w Wilnie, zm. 11 stycznia 2012 w Warszawie) – polska socjolożka i nauczycielka akademicka, profesor nauk humanistycznych, działaczka opozycji w okresie PRL.

Życiorys

Jej ojcem był Witold Świda, a siostrą Zofia Świda. Absolwentka IV Liceum Ogólnokształcącego im. Emilii Sczanieckiej w Łodzi. W 1952 ukończyła studia z zakresu socjologii na Uniwersytecie Łódzkim. W 1960 uzyskała stopień naukowy doktora, w 1969 habilitowała się. W 1995 otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznych.

Pracowała początkowo jako nauczycielka we wrocławskich technikach (statystycznym, finansowym i handlu zagranicznego). Od 1954 związana zawodowo z Uniwersytetem Warszawskim, od 1995 zajmowała stanowisko profesora. Wchodziła w skład Prezydium Polskiej Akademii Nauk. Wykładała także w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej. Opublikowała szereg prac naukowych, głównie z zakresu socjologii i analizy systemów totalitarnych^[1].

W 1981 zaangażowała się w działalność „Solidarności”, została przewodniczącą rady oddziałowej związku w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji na UW, którego w okresie 1981–1982 była dyrektorem. W stanie wojennym brała udział w demonstracji na Uniwersytecie Warszawskim. W konsekwencji została na kilka dni internowana, zwolniono ją na skutek nacisków władz kościelnych. Do końca lat 80. działała w podziemiu, m.in. jako publicysta czasopism drugiego obiegu i członkini niejawnej Konferencji Dziekanów.

Od 1991 do 1993 wchodziła w skład Trybunału Stanu (została zgłoszona przez klub parlamentarny Kongresu Liberalno-Demokratycznego^[2]). Przed wyborami parlamentarnymi w 2001 była członkinią wyborczego komitetu honorowego Unii Wolności^[3].

Została pochowana w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera D 31/tuje/6)^[4]^[5].

Odznaczenia i wyróżnienia

W 2003 otrzymała Medal „Zasłużony dla Tolerancji”, a w 2011 krakowską Nagrodę im. Jana Długosza za swoją ostatnią książkę pt. Młodzież PRL. Portrety pokoleń w kontekście historii z 2010. W tym samym roku została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski^[6]^[7].

Życie prywatne

Była żoną profesora Zdzisława Ziemby oraz matką Joanny (1963–2024) i teściową felietonisty Piotra Zakrzewskiego (1953–2009)^[8]^[9].

Wybrane publikacje

Człowiek wewnętrznie zniewolony. Mechanizmy i konsekwencje minionej formacji – analiza psychologiczna, Warszawa 1997
Młodzi w nowym świecie, Kraków 2005
Młodzież licealna : analiza wybranych klas warszawskich w latach 1956–58, Warszawa 1963
Obraz świata i bycia w świecie. Z badań młodzieży licealnej, Warszawa 2000
Osobowość jako problem pedagogiki, Wrocław 1970
Stalinizm i społeczeństwo polskie, Warszawa 1991
Urwany lot. Pokolenie inteligenckiej młodzieży powojennej w świetle listów i pamiętników z lat 1945–1948, Kraków 2003
Wartości egzystencjalne młodzieży lat dziewięćdziesiątych, Warszawa 1995
Młodzież PRL. Portrety pokoleń w kontekście historii, Kraków 2010

Przypisy

↑ Wykaz publikacji w katalogu Biblioteki Narodowej. [dostęp 2018-12-18].
↑ Druk nr 7: Wniosek Prezydium Sejmu w sprawie wyboru Trybunału Stanu. sejm.gov.pl, 4 grudnia 1991. [dostęp 2025-11-12].
↑ Wyborczy Komitet Honorowy Unii Wolności. uw.org.pl, 12 lipca 2001. [dostęp 2025-11-12].
↑ Jerzy S. Majewski, Tomasz Urzykowski. Narodowy Panteon na Powązkach. Sławne osoby pochowane w latach 2007–2017. „Gazeta Stołeczna”, s. 11, 27 października 2017.
↑ Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2020-03-02].
↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 grudnia 2011 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2012 r. poz. 413).
↑ Kobiety polskiej nauki odznaczone przez Prezydenta RP. nauka.gov.pl, 14 grudnia 2011. [dostęp 2018-12-18].
↑ Piotr Zakrzewski: Kroniki Podziomka 1984–2009. Marcin Gugulski (red.). Łomianki: Wydawnictwo LTW, 2025, s. 10, 51, 109, 190–191. ISBN 978-83-7565-911-5.
↑ Marcin Gugulski: Ś. † P. Piotr Zakrzewski „Podziomek”. salon24.pl, 18 maja 2011. [dostęp 2025-08-12].

Bibliografia

Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 2018-12-18].
Prof. dr hab. Hanna Maria Świda-Ziemba, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2018-12-18] .

Linki zewnętrzne

Kolekcja osobista prof. Hanny Świdy-Ziemby. Otwarty System Archiwizacji. [dostęp 2018-12-18].

[1] Wykaz publikacji w katalogu Biblioteki Narodowej. [dostęp 2018-12-18].

[2] Druk nr 7: Wniosek Prezydium Sejmu w sprawie wyboru Trybunału Stanu. sejm.gov.pl, 4 grudnia 1991. [dostęp 2025-11-12].

[3] Wyborczy Komitet Honorowy Unii Wolności. uw.org.pl, 12 lipca 2001. [dostęp 2025-11-12].

[4] Jerzy S. Majewski, Tomasz Urzykowski. Narodowy Panteon na Powązkach. Sławne osoby pochowane w latach 2007–2017. „Gazeta Stołeczna”, s. 11, 27 października 2017.

[5] Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2020-03-02].

[6] Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 grudnia 2011 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2012 r. poz. 413).

[7] Kobiety polskiej nauki odznaczone przez Prezydenta RP. nauka.gov.pl, 14 grudnia 2011. [dostęp 2018-12-18].

[8] Piotr Zakrzewski: Kroniki Podziomka 1984–2009. Marcin Gugulski (red.). Łomianki: Wydawnictwo LTW, 2025, s. 10, 51, 109, 190–191. ISBN 978-83-7565-911-5.

[9] Marcin Gugulski: Ś. † P. Piotr Zakrzewski „Podziomek”. salon24.pl, 18 maja 2011. [dostęp 2025-08-12].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]