Gubernia suwalska

Gubernia suwalska
Сувалкская губерния
	gubernia
	1867–1915
	; Gmach Rządu Gubernialnego w Suwałkach
	Herb
Państwo	Królestwo Polskie
Siedziba	Suwałki
Powierzchnia	12550,9 km²
Populacja (1910); • liczba ludności	; 648 100
• gęstość	53 os./km²
	Szczegółowy podział administracyjny
Liczba powiatów	7
	Położenie na mapie Królestwa Polskiego;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Gubernia suwalska (ros. Сувалкская губерния; lit. Suvalkų gubernija^[2]) – jednostka podziału terytorialnego Rosji w Królestwie Kongresowym, istniejąca w latach 1867–1915.

Historia

Gubernia powstała w 1867 z północnej części guberni augustowskiej. Obejmowała powiaty: Augustów, Suwałki, Sejny, Mariampol, Władysławów, Kalwaria i Wyłkowyszki.

Do 1912 była jedyną gubernią na terenie Królestwa Polskiego o większości niepolskiej. Według spisu z 1897 zamieszkiwało ją 304 tys. Litwinów (52%), 134 tys. Polaków (23%), 59 tys. Żydów (10%) oraz 30 tys. Niemców (5%). Białorusinów było 27 tys., a Rosjan 24 tys.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę i Litwę gubernię podzielono między Rzeczpospolitą (powiaty: Augustów, Suwałki i mniejsza część sejneńskiego) a państwo litewskie. Obecnie większa część guberni należy do Litwy, jej południowo-zachodni fragment do Polski, a kilka gmin z dawnego powiatu augustowskiego do Białorusi.

Podział administracyjny

Miasta

Lista miast guberni na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego z 1897 roku oraz współczesna przynależność państwowa:

	miasto	populacja (1897)
1.	Suwałki	22 648
2.	Augustów	12 743
3.	Kalwaria	9 378
4.	Mariampol	6 737
5.	Wyłkowyszki	5 788
6.	Władysławów	4 595
7.	Sejny	3 778
8.	Wierzbołów	3 293
9.	Preny	2 477
10.	Szaki	2 211

Gminy wiejskie

Wykaz gmin guberni suwalskiej wg stanu z 1867 roku^[3]
Lp.	Gmina			Liczba wsi	Liczba dymów	Liczba dusz	Powiat
Lp.	Nazwa rosyjska	Nazwa polska	Nazwa litewska	Liczba wsi	Liczba dymów	Liczba dusz	Powiat
12	Баля-Велька	Balla Wielka	Didžiosios Balios	45	418	3108	augustowski
15	Барглово	Bargłów	Barglavo	27	487	3341	augustowski
168	Воловичевцы	Wołłowiczowce	Valavičaucų	56	573	3947	augustowski
245	Голынка	Hołynka	Halynkos	27	407	3633	augustowski
305	Дембово	Dębowo	Dembovo	15	311	2643	augustowski
337	Довспуда	Dowspuda	Dauspudos	37	479	4784	augustowski
518	Кольнйца	Kolnica	Kolnicos	28	457	3054	augustowski
593	Курьянка	Kurjanka	Kuriankos	40	566	3779	augustowski
609	Лабно	Łabno	Labnos	22	449	2978	augustowski
1287	Штабинъ	Sztabin	Štabino	38	393	3866	augustowski
1298	Щербо-Ольшанка	Szczebro-Olszanka	Ščebros-Olšankos	67	739	5107	augustowski
9	Балкуны	Balkuny	Balkūnų	29	411	4047	kalwaryjski
452	Кальварія	Kalwaria	Kalvarijos	46	364	3966	kalwaryjski
478	Кирсна-Велька	Kirsna Wielka	Kirsnos	33	340	3178	kalwaryjski
557	Кракополь	Krakopol	Krokialaukio	27	364	3297	kalwaryjski
559	Красна	Krasna	Krosnos	22	484	3876	kalwaryjski
669	Любово	Lubów	Liubavo	49	503	4116	kalwaryjski
677	Людвиновъ	Ludwinów	Liudvinavo	62	393	3786	kalwaryjski
761	Наднѣманская	Nadniemeńska	Antnemunio	41	353	3331	kalwaryjski
806	Олита	Olita	Alytaus	17	346	2676	kalwaryjski
887	Подавине	Podawinie	Padovinio	20	433	3263	kalwaryjski
962	Раудань	Raudań	Raudenio	45	339	3105	kalwaryjski
1056	Симно	Simno	Simno	28	436	3219	kalwaryjski
1199	Удрія	Udria	Ūdrijos	35	362	2841	kalwaryjski
1205	Урдоминъ	Urdomin	Rudaminos	45	437	3885	kalwaryjski
1318	Яново	Janów	Jungėnų	31	295	2424	kalwaryjski
3	Алексота	Aleksota	Aleksoto	61	871	7550	mariampolski
5	Антоново	Antonowo	Antanavo	111	784	6705	mariampolski
11	Бальвержишки	Balwierzyszki	Balbieriškio	65	504	5819	mariampolski
144	Вейверы	Wejwery	Veiverių	64	674	6255	mariampolski
285	Гуделе	Gudele	Gudelių	69	637	6334	mariampolski
470	Квѣцишки	Kwieciszki	Kvietiškio	61	705	5890	mariampolski
724	Михалишки	Michaliszki	Mikališkių	77	829	5696	mariampolski
885	Погермонь	Pogiermoń	Pagirmuonio	67	684	6436	mariampolski
897	Понемонь-Пожайсце	Poniemoń-Pożajście	Panemunės-Pažaislio	66	513	6154	mariampolski
1212	Фреда	Freda	Fredos	47	547	6982	mariampolski
1220	Хлѣбишки	Chlebiszki	Klebiškio	84	674	6036	mariampolski
1291	Шумскъ	Szumsk	Šunskų	49	590	5528	mariampolski
1309	Яворовъ	Jaworowo	Javaravo	70	821	5694	mariampolski
31	Берзники	Berźniki	Berznyko	28	431	3148	sejneński
102	Быстрогишки	Bystrajgiszki	Bestraigiškės	30	373	3722	sejneński
145	Вейсее	Wiejsieje	Veisiejų	28	398	4266	sejneński
241	Голны-Вольмеры	Hołny Wolmera	Alnų	32	333	2632	sejneński
484	Клейвы	Klejwy	Klevų	29	222	1656	sejneński
537	Копціово	Kopciowo	Kapčiamiesčio	60	477	4019	sejneński
562	Красново	Krasnowo	Krasnavo	37	450	3989	sejneński
563	Краснополь	Krasnopol	Krasnapolio	41	804	5370	sejneński
583	Кудраны	Kudrany	Kudrėnų	39	303	2664	sejneński
630	Лейпуны	Lejpuny	Leipalingio	44	520	4482	sejneński
712	Метеле	Metele	Metelių	23	379	2386	sejneński
721	Мирославъ	Mirosław	Miroslavo	30	435	3560	sejneński
892	Покровскъ	Pokrowsk	Pakrausko	71	564	5710	sejneński
1033	Свентоезёры	Święto-Jeziory	Šventežerio	54	535	4628	sejneński
1048	Серее	Sereje	Seirijų	34	323	2527	sejneński
4	Анджеево	Andrzejewo	Andrejavo	40	426	3220	suwalski
148	Визгуры	Wizgóry	Vižgurių	53	513	4255	suwalski
192	Вулька	Wólka	Vulkos	38	480	3607	suwalski
288	Гутта	Huta	Ūtos	50	633	5131	suwalski
370	Еленево	Jeleniewo	Jeleniavo	54	1042	6633	suwalski
390	Заборишки	Zaboryszki	Žabariškių	31	357	2894	suwalski
447	Кадариіпки	Kadaryszki	Kadariškių	34	584	4159	suwalski
526	Конецборъ	Koniecbór	Konecburo	19	353	3422	suwalski
586	Куковъ	Kuków	Kukuvo	40	717	5381	suwalski
697	Мацьковъ	Maćkowo	Mockavos	18	253	2516	suwalski
846	Павлувка	Pawłówka	Pavluvkos	38	551	4144	suwalski
1053	Сейвы	Sejwy	Seivų	46	776	5962	suwalski
1274	Чостковъ	Czostków	Čostkuvo	40	332	3119	suwalski
45	Благословенство	Błogosławieństwo	Blagoslovenstvo	57	426	5916	władysławowski
215	Гелгудышки	Giełgudyszki	Gelgaudiškio	74	401	5515	władysławowski
277	Гришкабуда	Gryszkabuda	Griškabūdžio	67	653	5356	władysławowski
331	Доброволя	Dobrowola	Dabravolės	36	489	4425	władysławowski
436	Зыпле	Zyple	Zyplių	60	554	5086	władysławowski
476	Кидуле	Kidule	Kidulių	68	649	5775	władysławowski
663	Лѣсницство	Leśnictwo	Lesnistvos	71	660	6435	władysławowski
1040	Святошинъ	Światoszyn	Sviatošino	65	405	4463	władysławowski
1152	Сынтовты	Syntowty	Sintautų	46	454	4542	władysławowski
1172	Томашбудзе	Tomaszbudzie	Tamošbūdžio	77	451	4473	władysławowski
1282	Шилгале	Szyłgale	Šilgalių	62	629	5821	władysławowski
17	Бартники	Bartniki	Bartninkų	50	556	5313	wyłkowyski
161	Виштынецъ	Wisztyniec	Vištyčio	21	284	2317	wyłkowyski
167	Волковышки	Wyłkowyszki	Vilkaviškio	37	518	3927	wyłkowyski
183	Войткоболе	Wojtkobole	Vaitkabalių	28	591	3733	wyłkowyski
226	Гиже	Giże	Gižų	40	393	3609	wyłkowyski
426	Зеленка	Zielonka	Žaliosios	33	354	3753	wyłkowyski
464	Карклины	Karkliny	Karklinių	26	430	4258	wyłkowyski
474	Кибарты	Kibarty	Kybartų	37	420	4082	wyłkowyski
536	Копсодзе	Kopsodzie	Kaupiškių	13	215	1829	wyłkowyski
808	Ольвита	Olwita	Alvito	50	570	5122	wyłkowyski
891	Поевонь	Pojewoń	Pajevonio	29	561	5647	wyłkowyski
1285	Ширвинты	Szyrwinta	Širvintos	16	135	1825	wyłkowyski

Władze administracyjne

Gubernatorzy

Wicegubernatorzy

Przypisy

↑ Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, 2005, s. 18. ISBN 83-87954-66-7.
↑ Jedynie rosyjska nazwa posiadała status oficjalny
↑ Алфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.
↑ ^a ^b Górak, Kozłowski i Latawiec 2015 ↓, s. 48.

Linki zewnętrzne

Gubernia suwalska, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 614 .

Bibliografia

ArturA. Górak ArturA., JanJ. Kozłowski JanJ., KrzysztofK. Latawiec KrzysztofK., Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2015, ISBN 978-83-7784-553-0 (pol.).

[1] Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, 2005, s. 18. ISBN 83-87954-66-7.

[2] Jedynie rosyjska nazwa posiadała status oficjalny

[:32-3] Алфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.

[CITEREFGórakKozłowskiLatawiec201548-4] Górak, Kozłowski i Latawiec 2015 ↓, s. 48.

[1]

[2]

[3]

[4]

Powiaty	augustowski kalwaryjski mariampolski sejneński suwalski władysławowski wyłkowyski
Miasta	Augustów Bakałarzewo (do 1870) Balwierzyszki (do 1870) Filipów (do 1870) Kalwaria Lipsk (do 1870) Ludwinów (do 1870) Łoździeje (do 1870) Mariampol Olita (do 1870) Pilwiszki (do 1870) Poniemuń (do 1870) Preny Przerośl (do 1870) Raczki (do 1870) Sapieżyszki (do 1870) Sejny Sereje (do 1870) Simno (do 1870) Sopoćkinie (do 1870) Sudargi (do 1870) Suwałki Szaki Wierzbołów Wisztyniec (do 1870) Wiżajny (do 1870) Władysławów Wyłkowyszki
Gminy	Aleksota Andrzejewo Antonowo Balkuny Balla Wielka Balwierzyszki Bargłów Bartniki Berżniki Błogosławieństwo Bystrajgiszki (do 1868) Chlebiszki Czostków Dębowo Dobrowola Dowspuda Filipów (od 1870) Freda Giełgudyszki Giże Gryszkabuda Gudele Hołny Wolmera Hołynka Huta Janów Jaworowo Jeleniewo Kadaryszki Kalwaria Karkliny Kibarty Kidule Kirsna Klejwy Kolnica Koniecbór Kopciowo Kopsodzie (od 1870) Krakopol Krasna Krasnopol Krasnowo Kudrany Kuków Kurjanka Kwieciszki Lejpuny Leśnictwo Lubów Ludwinów Łabno Łoździeje Maćkowo Metele Michaliszki Mirosław (od 1868) Nadniemeńska Olita Olwita Pawłówka Petropawłowsk (od 1870) Pilwiszki (od 1870) Podawinie Pogiermoń Pojewoń Pokrowsk Poniemoń (do 1868) Poniemoń-Pożajście (od 1868) Pożajście (do 1868) Przerośl (od 1870) Raudań Sejwy Sereje Simno Syntowty Szczebro-Olszanka Sztabin Szumsk Szyłgale Szyrwinta (do 1870) Światoszyn Święto-Jeziory Tomaszbudzie Udria Urdomin Wejwery Wiejsieje Wisztyniec Wizgóry (do 1870) Wiżajny (od 1870) Wojtkobole Wołłowiczowce Wólka Wyłkowyszki Zaboryszki Zielonka Zyple

Gubernatorzy	Piotr Żerwe Siergiej Gołowin Nikołaj Zinowjew Jewgienij Subbotkin Władimir Tchorżerwski Leonid Stamierow Iwan Podgorodnikow Konstantin Bożowski Emmanuel Wataci Michaił Arcimowicz Piotr Stremouchow Nikołaj Kupriejanow
Wiceubernatorzy	Nikołaj Cerietielew Aleksandr Fribies Arkadij Toloczanow Nikołaj Ramzaj Aleksandr Annienkow Iwan Strokin Iwan Zauszkiewicz Aleksiej Łobanow-Rostowski Gieorgij Szyriajew Boris Borch Bładimir Miasojedow Gieorgij Sztiurmier Dmitrij Makalinski