Dipylon

Dipylon (gr. Δίπυλον, „podwójna brama”), stanowił główną bramę miejską w murach starożytnych Aten. Znajdował się w dzielnicy Keramejkos, w pobliżu głównej nekropolii polis oraz dróg prowadzących do innych części Grecji.

Kompleks bramny Keramejkos

Brama miała duże znaczenie ceremonialne, gdyż stanowiła punkt rozpoczęcia procesji Wielkich Panatejów – jednego z najważniejszych świąt ateńskich. Zgodnie z przekazami była monumentalną konstrukcją uważaną za „największą bramę starożytnego świata”. Obszar wokół Dipylonu był głównym miejscem pochówków obywateli Aten. Według przekazów właśnie w tym miejscu Perykles miał wygłosić mowę ku czci poległych w pierwszym roku wojny peloponeskiej.

Pierwotny Dipylon powstał około 478 r. p.n.e. w ramach fortyfikacji Aten wzniesionych z inicjatywy Temistoklesa po zakończeniu wojen perskich. Około połowy IV w. p.n.e. brama została przebudowana z polecenia Likurga. Zachowała funkcję miejskiego wejścia do III w. n.e., kiedy stopniowo utraciła znaczenie wraz z przekształceniami miasta.

Układ architektoniczny Dipylonu obejmował prostokątny dziedziniec otwarty w kierunku lądu, zamknięty od strony miasta dwiema parami wrót. W narożach znajdowały się wieże strażnicze, a po stronie wewnętrznej – pawilon z ujęciem wody dostarczający wodę podróżnym. W odległości około 75 metrów na południowy zachód znajdowała się Święta Brama, przez którą przebiegała Święta Droga prowadząca do Eleusis. Między obiema bramami usytuowano Pompejon, miejsce gromadzenia uczestników procesji panatejskiej.