Budynek legislacyjny Ontario
 Budynek w grudniu 2021 roku. | |
| Państwo | |
|---|---|
| Prowincja | |
| Miejscowość | |
| Styl architektoniczny | |
| Architekt | |
| Rozpoczęcie budowy |
1885 |
| Ukończenie budowy |
1892 |
| Ważniejsze przebudowy |
1913 (północne i zachodnie skrzydło) |
| Zniszczono |
1909 (zachodnie skrzydło) |
| Odbudowano |
1913 (zachodnie skrzydło) |
Położenie na mapie Toronto  | |
Położenie na mapie Kanady  | |
Położenie na mapie Ontario  | |
 43°39′44,809″N 79°23′30,149″W/43,662447 -79,391708
| |
| Strona internetowa | |
Budynek legislacyjny Ontario (ang. Ontario Legislative Building, fr. L’édifice de l’Assemblée législative de l’Ontario) – siedziba Zgromadzenia Ustawodawczego Ontario, znajdująca się w Queen’s Park w centrum Toronto, w prowincji Ontario w Kanadzie.
Budynek powstał w latach 1885–1892. Zbudowany jest w stylu romanizmu richardsonowskiego, z masywną kamienną konstrukcją, kopułowymi wieżami i bogatymi detalami rzeźbiarskimi. Jego architektem był Richard Waite. Centralną część zajmuje Sala Obrad Zgromadzenia Ustawodawczego Ontario, od której odchodzą dwa skrzydła. Po pożarze w 1909 roku budynek odbudował architekt Edward Lennox, dobudowując północne skrzydło z biblioteką.
Lokalizacja
[edytuj | edytuj kod]Budynek Legislacyjny Ontario znajduje się w centrum Toronto, na terenie Queen’s Park. Teren, na którym wzniesiono gmach, należał wcześniej do King’s College, poprzednika Uniwersytetu w Toronto. Po przeniesieniu uczelni na zachód, dawny budynek King’s College przez pewien czas służył jako szpital psychiatryczny, a następnie został rozebrany, by zrobić miejsce pod nową budowlę parlamentarną, której budowę rozpoczęto w 1885 roku. W latach 90. XIX wieku tereny wokół gmachu przeszły na własność prowincji, natomiast północna część parku (za Wellesley Street) pozostała w administracji miasta Toronto[1].
W sąsiedztwie parlamentu znajduje się kilka znaczących obiektów rządowych. Na południowym zachodzie, przy skrzyżowaniu College Street i University Avenue, mieści się siedziba Ontario Power Generation. Wzdłuż zakrzywienia Queen’s Park Circle rozciąga się Frost Building, w którym działa Ministerstwo Finansów Ontario[1].
Po wschodniej stronie usytuowany jest Whitney Block, zaprojektowany przez Francisa Riley’ego Heakesa i wzniesiony w latach 1925–1933, który był pierwszym budynkiem biurowym rządu Ontario, powstałym w celu pomieszczenia nadmiaru urzędników z głównego gmachu parlamentu[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]
Początki miejsca, na którym dziś stoi Budynek Parlamentu Ontario, sięgają pierwszej połowy XIX wieku. W 1827 roku król Jerzy IV wydał przywilej upoważniający do utworzenia anglikańskiego uniwersytetu[2] University of King’s College[1][2]. Rok później biskup John Strachan zakupił dla uczelni działkę położoną na północny zachód od ówczesnego Toronto. Teren ten obejmował obszar, na którym obecnie znajdują się Queen’s Park oraz kompleks budynków parlamentu prowincji Ontario[2]. W 1845 roku wzniesiono tu budynek uczelni[1].
W 1847 roku uchwalono ustawę, która przekształciła King’s College w uczelnię świecką. W odpowiedzi biskup Strachan założył własną instytucję Trinity College na terenie dzisiejszego Trinity Bellwoods Park. Dwa lata później King’s College przyjął nową nazwę University of Toronto. W 1853 roku część jego gruntów została przejęta przez władze prowincji pod budowę gmachów ustawodawczych[2], a w 1854 roku działka została wydzierżawiona miastu Toronto na 999 lat z zastrzeżeniem, że część gruntu zostanie przeznaczona pod budowę przyszłej siedziby parlamentu[1][2]. W 1859 roku ustalono nową umowę dzierżawy z roczną opłatą 6000 dolarów[1], co umożliwiło utworzenie Queen’s Park. Park otwarto 11 września 1860 roku, podczas ceremonii z udziałem księcia Walii, późniejszego króla Edwarda VII. Z czasem nowe budynki parlamentu zaczęto potocznie określać mianem Queen’s Park od nazwy otaczającego je parku[2]. Jest to piąta w historii prowincji lokalizacja jej parlamentu od czasu utworzenia Górnej Kanady w 1792 roku[1].
Pod koniec lat 70. XIX wieku rozpoczęto przygotowania do budowy nowej siedziby legislatury. Konkurs architektoniczny ogłoszony w latach 1879–1880 nie przyniósł jednak realizacji projektu. Najtańsza oferta okazała się zbyt kosztowna[2]. Dopiero w 1885 roku kontrakt powierzono Richardowi Waite’owi, architektowi pochodzącemu z Anglii, który pracował w Buffalo w stanie Nowy Jork. Jego projekt monumentalnej budowli o ciężkich, kamiennych murach z różowego piaskowca, ozdobionej łukami, wieżami kopułowymi i wyrazistymi detalami rzeźbiarskimi charakterystycznymi dla romanizmu richardsonowskiego wywołał kontrowersje, ponieważ część krytyków uważała go za „zbyt amerykański” w swoim charakterze[1][2].
Materiały do budowy sprowadzano głównie z regionu Toronto. Piaskowiec wydobywano w dolinie rzeki Credit, a łupek dachowy przywożono z amerykańskiego stanu Vermont. Wnętrza wykończono drewnem dębowym i żeliwnymi kolumnami, a kopuły wież pokryto miedzią. Budynek składał się z centralnego bloku i dwóch skrzydeł – wschodniego i zachodniego[2]. Prace zakończono po sześciu latach w 1892 roku[1][2], a jego budowa pochłonęła około 1,4 miliona dolarów[1]. Budynek został uroczyście otwarty 4 kwietnia 1893 roku[1][2]. Tego dnia odbyło się w nim pierwsze posiedzenie parlamentu pod przewodnictwem premiera Olivera Mowata[2].
.jpg)
W 1909 roku zachodnie skrzydło gmachu zostało poważnie zniszczone w pożarze[1][3][2] wywołanym przez iskry z piecyka węglowego[1]. Odbudowę powierzono E.J. Lennoxowi[1][3][2], autorowi projektu starego ratusza w Toronto, który dodał jedno piętro[1][2] oraz zmienił dach wschodniego skrzydła, co sprawiło, że budynek zyskał lekko asymetryczny wygląd[1]. Architekt dobudował również nowe skrzydło północne, zwiększając przestrzeń biurową i nadając kompleksowi obecny kształt. Prace zakończono w 1913 roku[2].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]
Budynek został zaprojektowany w stylu romanizmu richardsonowskiego. Architektura ta nawiązuje do północnowłoskich wzorców i charakteryzuje się masywną kamienną konstrukcją, półkolistymi arkadami, kopułowymi wieżami oraz bogato zdobionymi detalami rzeźbiarskimi[3].
W realizacji projektu postawiono na wykorzystanie kanadyjskich materiałów[1]. Zastosowano różowy piaskowiec z Credit Valley w pobliżu Orangeville[1][3]. Ogromne bloki kamienia transportowano na teren Queen’s Park, gdzie angielscy kamieniarze obrabiali je na miejscu[3]. Dach pokryto łupkiem sprowadzanym ze stanu Vermont, a kopuły wież wykończono miedzią[3]. Do budowy użyto również ponad 10 milionów cegieł[1][3] wykonanych przez więźniów Central Prison w Toronto. Na narożach budynku umieszczono cztery kopuły, a z centralnych okien sali obrad roztacza się widok na południowe tereny parku[1].
Centralna część gmachu mieści Salę Obrad Zgromadzenia Ustawodawczego Ontario, z której na wschód i zachód odchodzą dwa skrzydła[3].
Podczas odbudowy zachodniego skrzydła po uszkodzeniach w pożarze w 1909 roku, prowadzonej przez architekta Edwarda Lennoxa i ukończonej w 1913 roku budynek zyskał kolejne piętro nad zachodnim skrzydłem oraz nowe północne skrzydło, w którym mieści się Biblioteka Legislacyjna parlamentu[1][2][3].
Fasada budynku dominuje nad południowym krańcem University Avenue i jest charakterystycznym punktem orientacyjnym Toronto. Przed głównym wejściem stoi pomnik sir Johna A. Macdonalda, pierwszego premiera Kanady[1].
Wnętrze
[edytuj | edytuj kod]
Wejście prowadzi do obszernego holu z monumentalnymi schodami, które rozdzielają się ku górze w kierunku Biblioteki Legislacyjnej i Sali Obrad. Nad klatką schodową wisi kopia obrazu Fathers of Confederation[1].
We wnętrzu budynku zastosowano żeliwne kolumny, elementy dekoracyjne oraz dębowe podłogi i boazerie. Sala obrad parlamentu ozdobiona jest rzeźbieniami z mahoniu i jaworu. W sali znajdują się również malowidła ścienne stworzone przez Gustava Hahna[3].
Wnętrza wschodniego skrzydła wyróżniają się drewnianą boazerią, podczas gdy zachodnie zdobi marmur włoski, zastosowany po pożarze z 1909 roku[1][3]. W jednej z marmurowych płyt korytarza widoczny jest odcisk skamieniałego dinozaura. Zarówno wschodnie, jak i zachodnie galerie oświetlają witrażowe świetliki w sufitach, a podczas renowacji w latach 90. XX wieku odkryto tam oryginalne mozaikowe posadzki[1].
W gmachu mieści się apartament wicegubernatora Ontario (Lieutenant Governor’s Suite), który jako jedyny przetrwał pożar z 1909 roku. Początkowo mieściły się tu apartamenty spikera i jadalnia dla posłów. W 1937 roku, po zamknięciu rezydencji rządowej Chorley Park, apartament przejęto na potrzeby wicegubernatora. Wnętrza zachowały historyczny charakter dzięki meblom z XVII wieku oraz oryginalnym elementom wystroju[1].
W przeszłości budynek mieścił całe zaplecze administracyjne rządu, w tym biura posłów, sale komisji, jadalnie i pomieszczenia służbowe. Na najwyższych kondygnacjach zachodniego skrzydła, w tzw. poddaszu, działała sala projekcyjna, gdzie cenzorzy filmowi wyświetlali produkcje do oceny[1].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab The Legislative Assembly of Ontario [online], Ontario [dostęp 2025-10-12] [zarchiwizowane z adresu 2010-01-18] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Ontario’s fourth legislative assembly [online], Historic Toronto, 14 sierpnia 2015 [dostęp 2025-10-12] [zarchiwizowane z adresu 2025-02-09] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Architecture of Ontario’s Legislative Building [online], Legislative Assembly of Ontario [dostęp 2025-10-12] [zarchiwizowane z adresu 2015-01-22] (ang.).