Щ
| Informacje podstawowe | |
| Majuskuła |
Щ |
|---|---|
| Minuskuła |
щ |
| Podstawowe pismo | |
| Pochodzenie | |
| Oparty na grafemie | |
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |
Щ (Щ, щ, bułg. szta, ros., ukr. szcza) – 27. litera podstawowej cyrylicy. Początkowo nie była uważana za osobną literę, lecz ligaturę dwóch znaków Ш i Т[potrzebny przypis] i tak też jest do dzisiaj wymawiana w języku bułgarskim. Litera ta trafiła następnie na Ruś. Przejmując tę literę, nie zmieniano pisowni zawierających ją wyrazów; ponieważ jednak bułgarskiemu [ʃt] odpowiadało staroruskie [ʃʧ], na Rusi litera Щ zmieniła wartość fonetyczną na [ʃʧ][potrzebny przypis]. Z alfabetu staroruskiego przejęły ją alfabety rosyjski i ukraiński; natomiast w alfabecie białoruskim doszło do wtórnego rozdzielenia w dwuznak ШЧ. Podobnie litera Щ została usunięta z alfabetu serbskiego i zastąpiona przez inne zbitki spółgłosek, zależnie od wymowy.
We współczesnej wymowie rosyjskiej litera Щ zwykle posiada wartość długiej spółgłoski palatalnej [ɕ:][1], czyli jest zawsze miękka i poniekąd zbliżona do polskiego ś. We współczesnym literackim języku ukraińskim posiada wartość dwugłoski [ʃʧ], a w szybkiej wymowie potocznej – spółgłoski [ʃ].
Literę Щ w języku polskim przyjęło się transkrybować za jako szcz[2][3] (w przypadku języka bułgarskiego – szt). Oficjalna transkrypcja ukraińska przewiduje pisownię angielską shch[4], zarówno jak i współczesne transkrypcje języka rosyjskiego[5][6]. Transkrypcja bułgarska zaś używa zapisu sht[7].
Kodowanie
[edytuj | edytuj kod]| Znak | Щ | щ | ||
|---|---|---|---|---|
| Nazwa w Unikodzie | Cyrillic Capital Letter Shcha[8] | Cyrillic Small Letter Shcha[9] | ||
| Kodowanie | dziesiątkowo | szesnastkowo | dziesiątkowo | szesnastkowo |
| Unicode | 1065 | U+0429 | 1097 | U+0449 |
| UTF-8 | 208 169 | d0 a9 | 209 137 | d1 89 |
| Odwołania znakowe SGML | Щ | Щ | щ | щ |
| Macintosh Cyrillic | 153 | 99 | 249 | F9 |
| ISO 8859-5 | 201 | C9 | 233 | E9 |
| Windows-1251 | 217 | D9 | 249 | F9 |
| Code page 866 | 153 | 99 | 233 | E9 |
| Code page 855 | 250 | FA | 249 | F9 |
| KOI8-R i KOI8-U | 253 | FD | 221 | DD |
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Aussprache von Щ, [w:] Russische Zischlaute, RusslandJournal.de, 21 marca 2023 [dostęp 2026-04-17] (niem.).
- ↑ Transliteracja i transkrypcja współczesnego alfabetu ukraińskiego. W: Wielki słownik ortograficzny PWN. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.
- ↑ Transkrypcja współczesnego alfabetu rosyjskiego - Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2025-11-14].
- ↑ Transliteration of the Ukrainian alphabet in Latin [online], czo.gov.ua [dostęp 2026-04-17] (ang.).
- ↑ Russian Romanization Table
2012 version [online], Library of Congress [dostęp 2026-04-17]. - ↑ ROMANIZATION OF RUSSIAN [online], Ministry of Defense, 2022 [dostęp 2026-04-17].
- ↑ L.L. Ivanov, On the Romanization of Bulgarian and English, Contrastive Linguistics, XXVIII, 2003, 2, pp. 109—118. (ang.)
- ↑ Cyrillic Capital Letter Shcha. symbl.cc. [dostęp 2018-08-19].
- ↑ Cyrillic Small Letter Shcha. symbl.cc. [dostęp 2018-08-19].