Przejdź do zawartości

Щ

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Щ
Ilustracja
Informacje podstawowe
Majuskuła

Щ

Minuskuła

щ

Podstawowe pismo

cyrylica

Pochodzenie
Oparty na grafemie

Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Щ (Щ, щ, bułg. szta, ros., ukr. szcza) – 27. litera podstawowej cyrylicy. Początkowo nie była uważana za osobną literę, lecz ligaturę dwóch znaków Ш i Т[potrzebny przypis] i tak też jest do dzisiaj wymawiana w języku bułgarskim. Litera ta trafiła następnie na Ruś. Przejmując tę literę, nie zmieniano pisowni zawierających ją wyrazów; ponieważ jednak bułgarskiemu [ʃt] odpowiadało staroruskie [ʃʧ], na Rusi litera Щ zmieniła wartość fonetyczną na [ʃʧ][potrzebny przypis]. Z alfabetu staroruskiego przejęły ją alfabety rosyjski i ukraiński; natomiast w alfabecie białoruskim doszło do wtórnego rozdzielenia w dwuznak ШЧ. Podobnie litera Щ została usunięta z alfabetu serbskiego i zastąpiona przez inne zbitki spółgłosek, zależnie od wymowy.

We współczesnej wymowie rosyjskiej litera Щ zwykle posiada wartość długiej spółgłoski palatalnej [ɕ:][1], czyli jest zawsze miękka i poniekąd zbliżona do polskiego ś. We współczesnym literackim języku ukraińskim posiada wartość dwugłoski [ʃʧ], a w szybkiej wymowie potocznej – spółgłoski [ʃ].

Literę Щ w języku polskim przyjęło się transkrybować za jako szcz[2][3] (w przypadku języka bułgarskiego – szt). Oficjalna transkrypcja ukraińska przewiduje pisownię angielską shch[4], zarówno jak i współczesne transkrypcje języka rosyjskiego[5][6]. Transkrypcja bułgarska zaś używa zapisu sht[7].

Kodowanie

[edytuj | edytuj kod]
ZnakЩщ
Nazwa w UnikodzieCyrillic Capital Letter Shcha[8]Cyrillic Small Letter Shcha[9]
Kodowaniedziesiątkowoszesnastkowodziesiątkowoszesnastkowo
Unicode1065U+04291097U+0449
UTF-8208 169d0 a9209 137d1 89
Odwołania znakowe SGMLЩЩщщ
Macintosh Cyrillic15399249F9
ISO 8859-5201C9233E9
Windows-1251217D9249F9
Code page 86615399233E9
Code page 855250FA249F9
KOI8-R i KOI8-U253FD221DD

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Aussprache von Щ, [w:] Russische Zischlaute, RusslandJournal.de, 21 marca 2023 [dostęp 2026-04-17] (niem.).
  2. Transliteracja i transkrypcja współczesnego alfabetu ukraińskiego. W: Wielki słownik ortograficzny PWN. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.
  3. Transkrypcja współczesnego alfabetu rosyjskiego - Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2025-11-14].
  4. Transliteration of the Ukrainian alphabet in Latin [online], czo.gov.ua [dostęp 2026-04-17] (ang.).
  5. Russian Romanization Table
    2012 version
    [online], Library of Congress [dostęp 2026-04-17].
  6. ROMANIZATION OF RUSSIAN [online], Ministry of Defense, 2022 [dostęp 2026-04-17].
  7. L.L. Ivanov, On the Romanization of Bulgarian and English, Contrastive Linguistics, XXVIII, 2003, 2, pp. 109—118. (ang.)
  8. Cyrillic Capital Letter Shcha. symbl.cc. [dostęp 2018-08-19].
  9. Cyrillic Small Letter Shcha. symbl.cc. [dostęp 2018-08-19].