Kinshasa

Ville-Province de Kinshasa

País	Republica Democratica de Còngo
Superficia	9 965 km²
Populacion	~17 000 000 (2025, aglomeracion)
Latitud	4° 19' S
Longitud	15° 19' È
Altitud	~280 m
Nombre de comunas	24

Kinshasa (ancianament Léopoldville) es la capitala e la vila mai granda de la Republica Democratica de Còngo. Es situada sus la riba sud del fluvi Còngo, al nivèl del Pool Malebo, en fàcia de Brazzaville, capitala de la Republica de Còngo vesina. Las doas vilas son solament separadas per la largor del fluvi, mens de dos quilomètres, çò que ne fa las doas capitalas mai pròchas del mond e l'unic endrech ont doas capitalas se fan fàcia de cada costat d'un fluvi.

Lo site, poblat dempuèi de sègles per de pòbles bantos, èra un centre comercial important abans la colonizacion. La vila modèrna foguèt fondada en 1881 per l'explorator Henry Morton Stanley (1841-1904), que la nomenèt Léopoldville en l'onor del rei dels Belgas Leopòld II (1865-1909). Venguèt lo centre administratiu de la colonia belga en 1923, puèi la capitala del país a l'independéncia en 1960. En 1966, prenguèt son nom actual de Kinshasa dins lo quadre de la politica de « retorn a l'autenticitat » del president Mobutu.

Dempuèi l'independéncia, Kinshasa coneis una creissença demografica fulguranta : passèt de qualques centenats de milièrs d'abitants a mai de quinze milions al començament dels ans 2020, çò que ne fa una de las aglomeracions mai pobladas d'Africa e la segonda vila mai granda del mond francofòn après París. Es una vila de contrastes fòrts, ont de quartièrs residencials e comercials rics coexistisson amb d'importants barris de barracas. Kinshasa a tanben un estatut administratiu especial e constituís una de las vint-e-sièis províncias del país ; demòra lo còr administratiu, economic e cultural de la Republica Democratica de Còngo.

Toponimia

En kikongo, lo nom de Kinshasa significa lo « Mercat de la sal » (de nshasa, « sal », e del prefix locatiu ki). Ven d'un vilatge ancian que se trobava prèp del site actual. Lo nom venguèt oficial après l'independéncia, en 1966, en remplaçament de « Léopoldville », nom balhat en 1881 per l'explorator Henry Morton Stanley (1841-1904) en l'onor del rei dels Belgas Leopold II (1865-1909).

Per ben destriar los dos païses qu'an « Còngo » dins lor nom, s'apèla de còps la Republica Democratica de Còngo « Còngo-Kinshasa » e la Republica de Còngo « Còngo-Brazzaville », del nom de lor capitala respectiva.

Geografia

Territòri e clima

Imatge satellit de la region de Kinshasa, de Brazzaville e del Pool Maribo en 2003.

Los limits de la vila son fòrça espandits : mai de 80 % de sa superficia son d'espacis rurals o forestièrs, mai que mai dins la comuna de Maluku, a l'èst, qu'ocupa environ 79 % del territòri. Las zònas urbanizadas se tròban a l'oèst del territòri. La superficia totala es de 9 965 km², çò que correspond aproximativament a la del Liban. La vila s'espandís sus mai de 30 km d'èst en oèst e mai de 15 km del nòrd al sud.

Kinshasa a un clima tropical de savana amb d'ivèrns secs (tipe Aw segon la classificacion de Köppen). I a una sason seca de junh a setembre e una sason de las pluèjas d'octòbre a mai. La temperatura mejana annadièra es a l'entorn de 25 °C e las precipitacions atenhon environ 1 400 mm. A causa de sa ret idrografica densa, la vila es regularament tocada per d'inondacions.

Demografia

Kinshasa coneis una de las creissenças urbanas mai rapidas del mond. En 1920, comptava pas que 1 600 abitants. Arribèt a 200 000 en 1950, puèi a 7,5 milions en 2005. En 2025, la populacion de l'aglomeracion es estimada entre 14 e 18 milions d'abitants, çò que ne fa una de las vilas mai pobladas d'Africa. Segon las projeccions, Kinshasa poiriá venir una de las vilas mai pobladas de la planeta en 2050, amb una populacion de mai de 35 milions d'abitants.

La majoritat de las etnias del bacin de Còngo i son representadas. Es aital una vila fòrça cosmopolita e al costat del francés, qu'es la lenga oficiala, los abitants parlan mai que mai lo lingala, lo kikongo, lo swahili e lo tshiluba.

Transpòrts

Kinshasa es un nos de comunicacions important. Lo camin de fèrre istoric la connècta a Matadi, lo pòrt principal del país sus l'ocean Atlantic. La vila possedís un aeropòrt internacional (N'djili) e de pòrts fluvials sul fluvi Còngo. L'estat de la vias urbanas es sovent marrit, e los encombraments son fòrça importants. Los transpòrts collectius demòran insufisent fàcia a la talha de l'aglomeracion.

Istòria

Lo site de Kinshasa es estat poblat dempuèi de sègles per de pòbles bantos (Teke, Humbu...). Ganhèt una importància comerciala notabla pendent los sègles XVIII e XIX. La vila modèrna nasquèt en 1881, quand Henry Morton Stanley, mandat per Leopòld II, signèt un acòrdi amb los caps locals e fondèt un comptador comercial sus una còla prèp de la baia de Ngaliema. Lo nomenèt Léopoldville, en l'onor de son mecène.

Lo site èra ja poblat abans l'arribada dels Europèus. Segon los istorians, un seissantenat de vilatges s'i trobavan, amb una populacion totala estimada a environ 30 000 personas a l'entorn de 1880. Stanley causiguèt aquel emplaçament perque lo fluvi i ven navigable. A l'origina, Léopoldville èra pas qu'un pichon pòst comercial e demorèt un comptador pauc important tant que la capitala de la colonia èra a Vivi, puèi a Boma. L'arribada del camin de fèrre de Matadi a Léopoldville en 1898 permetèt de contornar las cascadas que blocan la navigacion sul fluvi. Aquò entraïnèt un desvolopament rapid de la vila que la ciutat atirèt fòrça migrants venguts de tot lo país, çò que favorizèt la difusion del lingala coma lenga comuna dins aquela vila multietnica. En 1923, Léopoldville venguèt lo centre administratiu de la colonia belga, en remplaçament de Boma, e venguèt juridicament una vila en 1941, amb environ 53 000 abitants.

A l'independéncia, en 1960, Léopoldville venguèt la capitala de la novèla republica. La vila coneguèt alara una creissença extrèmament rapida (mai de 11 % per an pendent los ans 1960), atirant de personas de tot lo país en cèrca d'una vida melhora. En 1966, dins lo quadre de la politica de « retorn a l'autenticitat » de Mobutu, la vila prenguèt son nom actual de Kinshasa. Lo regime de Mobutu i bastiguèt de gratacèls e d'edificis modèrnes per metre en valor lo regime zairés. Mas la corrupcion e lo manca d'investiments menèron a una degradacion rapida de las infrastructuras urbanas après 1980, mentre que la vila contunhava de créisser fòrça rapidament.

Economia

Kinshasa es lo centre economic del país e un nos de transpòrts màger en Africa Centrala. La vila combina de quartièrs residencials e comercials rics amb de barris de barracas. L'economia formala i coexistís amb una economia informala fòrça desvolopada. La vila compta de mercats importants, coma lo Mercat Central, e d'industrias alimentàrias, textilas, quimicas e de construccion navala. Çaquelà, una part importanta de la populacion viu dins de condicions extrèmas de pauretat, amb un accès limitat a l'electricitat e a l'aiga bona dins fòrça quartièrs.

Cultura

Kinshasa es un centre cultural màger d'Africa. La vila es coneguda coma un dels brèç de la rumba congolesa, un genre musical de renom mondial qu'i nasquèt pendent la Segonda Guèrra Mondiala. La dança i ten una plaça centrala, amb la rumba mas tanben amb de nombrosas danças tradicionalas. La pintura e l'escultura i son egalament fòrça vivas. Enfin, Kinshasa es coneguda pels « sapeurs », adèptes d'un movement d'elegància vestimentària (la SAPE).

Demest los edificis institucionals e simbolics de la vila se tròban lo palais del Pòble, l'estadi dels Martirs e lo palais de la Nacion.

Annèxas

Ligams intèrnes

• Còngo
• Pool Malebo
• Republica Democratica de Còngo

Bibliografia

• Marc Pain, Kinshasa : la ville et la cité, París, Éditions de l'ORSTOM, 1984.
• Henry Morton Stanley, The Congo and the Founding of Its Free State: A Story of Work and Exploration, Cambridge University Press, 1885.
• Bernard Toulier, Johan Lagae e Marc Gemoets, Kinshasa. Architecture et paysages urbains, París, Somogy Éditions d'Art, 2010, 128 p.