Servitization
Servitization houdt in dat ondernemingen goederen steeds meer koppelen aan een bepaalde dienstverlening. Het weerspiegelt dus de algemene economische trend naar een dienstverlenende samenleving.[1] Het past ook in de financialisering van de maatschappij. Het goed in kwestie verandert niet van eigenaar maar wordt het object van een schuld. Bij een koop/verkoop eindigt de relatie tussen de beide partijen bij de levering/betaling. Als dienst blijft de koper afhankelijk van de verkoper/leverancier.
Deze evolutie heeft ook een impact op het recht: het zwaartepunt van het vrijverkeerrecht ligt immers eerder bij het vrij verkeer van diensten dan bij het vrij verkeer van goederen.[2] Bovendien zijn een hele reeks strenge regels die wel van toepassing zijn op goederen, niet van toepassing op diensten (bijvoorbeeld het herroepingsrecht voor consumenten).
Voorbeelden van servitization zijn tot meer dan 100 jaar geleden te vinden. In het kader van de globalisering heeft de trend aan enorm belang ingewonnen omdat bedrijven in landen met een hoge loonkost het zien als een middel om zichzelf te beschermen tegen concurrentie uit lageloonlanden.
De leasing van auto's is een voorbeeld van servitization: daar waar auto's vroeger simpelweg werden verkocht, maken ze tegenwoordig regelmatig het voorwerp uit van een leasingovereenkomst, waardoor het niet meer gaat om de levering van een goed, maar om dienstverlening.[3] Verkopers van witgoed bieden formules voor maandelijkse betaling van een fee met garantie dat het betreffende goed altijd beschikbaar en operationeel is. De klant betaalt een premie voor de dienst. De logica is zogezegd dat de klant geen wasmachine koopt maar schoon linnen. Intensieve gebruikers kiezen voor bedrijfszekerheid. Voor de occasionele gebruikers is de premie te hoog, zij zullen de voorkeur geven aan een aankoop.
Servitization is belangrijk in het verdienmodel van ondernemingen aangezien het vaak leidt tot grotere winsten: het is namelijk winstgevender om eenzelfde dienst meermaals te verkopen dan eenzelfde goed slechts een keer te verkopen. De klant blijft gebonden aan de leverancier, een lock-in kan een strategische keuze zijn, zeker in B2B markten. Servitisation neemt tussen ondernemingen de vorm aan van outsourcing door de klant. De leverancier neemt een deel van de waardeketen van de klant over. Bijvoorbeeld bij het beheer van het magaziin waarbij de klant een deel van hun inkomende logistiek afstoot. Dit creëert echter problemen omdat de klant een inkijk geeft in de interne processen en omdat er informatiestromen ontstaan die de informatietechnische grenzen van beide ondernemingen overschrijden.
Ook de sterke opkomst van andere diensten zoals AmazonPrime en Netflix zijn voorbeelden van hoe het belang van diensten exponentieel is gestegen.
07-05-2020
- ↑ J. HOJNIK, "The servitization of manufacturing: EU law implications and challenges", Common Law Market Review 2016, 1-3.
- ↑ H. J. VAN HARTEN, Autonomie van de nationale rechter in het Europees recht: een verkenning van de praktijk aan de hand van de Nederlandse Europeesrechtelijke rechtspraak over de vestigingsvrijheid en het vrijedienstenverkeer, Den Haag, Boom Juridische Uitgevers, 2011, 10.
- ↑ HvJ 6 februari 2003, nr. C-185/01, Auto Lease Holland BV.