Naar inhoud springen

SABCA

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Société Anonyme Belge de Constructions Aéronautiques (S.A.B.C.A. of SABCA) is een Belgische onderneming binnen de luchtvaartsector. De onderneming maakte deel van de Franse Dassault Group, maar is sinds medio 2020 in handen van Orizio, een Belgische joint venture gevormd door Sabena Aerospace (50,01%) en FPIM (49,99%).

Activiteiten

[bewerken | brontekst bewerken]

SABCA is actief op het gebied van het fabriceren/ontwerpen van materialen, structuren en technieken ten behoeve van de lucht- en ruimtevaart, en biedt mogelijkheden tot modernisering en onderhoud van vliegtuigen. De marktsegmenten voor SABCA zijn civiele luchtvaart, ruimtevaart en defensie. Voor de civiele luchtvaart levert het componenten voor toestellen van Airbus, Daussault Falcon en Gulfstream Aerospace. SABCA nam al vroeg deel aan het Europese ruimtevaartprogramma en maakt nog altijd onderdelen voor de Ariane 5 en Ariane 6 draagraketten.

Anno 2026 heeft SABCA de volgende belangen:

  • SABCA Maroc (belang: 100%)
  • SABCA Limburg (99,99%)
  • SABCA CFR (97,33)
  • FLABEL (27,3%)
  • Ariane Space (2,71%)

Het telt ruim 800 medewerkers, waarvan de meeste in Brussel werkzaam zijn..

SABCA heeft drie locaties in België:

Geschiedenis

[bewerken | brontekst bewerken]

De SABCA werd opgericht op 16 december 1920 op initiatief van Georges Nélis. Hij was tijdens de Eerste Wereldoorlog werkzaam als hoofd van de onderhoudsdienst van de Belgische Luchtmacht en was groot voorstander van een nationaal geleide vliegtuigindustrie en een nationale luchtvaartmaatschappij (zie SNETA, het latere Sabena). De Belgische regering verplichtte zichzelf elk jaar voor zes miljoen frank af te nemen bij SABCA en hierdoor kreeg SABCA het alleenrecht op leveranties aan de Belgische Luchtmacht en SNETA. Bij de oprichting had SABCA een fabriek in Koekelberg, daar werden heteluchtballonnen geproduceerd.

Men begon met het onderhouden en repareren van de vliegtuigen die buit waren gemaakt op de Duitsers na de Eerste Wereldoorlog. Daarna volgde het in licentie bouwen van onder andere Morane-Saulnier MS.35, Fokker F-VII, De Havilland DH-9's, Ansaldo A.300/40's, Nieuport 29C.1's en Avro 504K's. SABCA probeerde eigen ontwerpen te produceren, en zelfs schepen voor Belgisch-Congo. Maar het produceren van vliegtuigen in licentie bleef de hoofdactiviteit.

In 1931 richtte het Engelse Fairey een fabriek op in het Belgische Gosselies. Dit zorgde voor enige concurrentie voor SABCA, zelfs zodanig dat SABCA zich enkel kon redden met de bouw van Fokkers en Savoia-Marchetti's voor Sabena. Andere Belgische vliegtuigbouwers konden met moeite het hoofd boven water houden.

Tijdens de Duitse bezetting werd de fabriek gebruikt door de Duitse Erla Maschinenwerk. Bij de bevrijding werden de SABCA-fabrieken in brand gestoken.

Na de oorlog beperkte de activiteiten zich tot het onderhouden van de vliegtuigen van de Belgische luchtmacht. In 1952 kreeg men eindelijk weer eens een contract, voor het reviseren van straalmotoren en van F-84's. Vanaf dat moment wordt SABCA ingezet voor het in licentie bouwen van de Hawker Hunter, F-104 Starfighter en de F-16 (van 1975 tot 1985). In 1953 werd een fabriek in Gosselies geopend.

In de jaren zestig krijgt de Dassault-Breguet Aviation Group een meerderheidsbelang (53,3%) in SABCA. De overige aandelen kwamen grotendeels in handen van Fokker-VFW, en na het faillissement van Fokker gingen de aandelen over naar Stork. In 2012 brengt Arle Capital, de eigenaar van Stork, zijn luchtvaartdivisie onder in Fokker Technologies, waarna deze in 2015 wordt verkocht aan het Britse GKN, die op zijn beurt in 2018 door Melrose wordt overgenomen.

In 1992 wordt het dochterbedrijf SABCA Limburg in Lummen geopend, dat zich richt op de vervaardiging van composietmaterialen.

Elf jaar later kwam er een onderzoek naar de verkoop van Mirages door SABCA aan Chili.

Samen met het Franse AAA richt SABCA in 2012 de Marokkaanse assemblagefabriek ASM Aero op.

SABCA legt zich toe op het fabriceren van onderdelen voor een legio van verschillende vliegtuigen en is sinds 1973 betrokken bij het Ariane project en maakt men deel uit van het Airbus-consortium. Men krijgt een goede reputatie als het gaat om het bouwen van precisie-instrumenten en servomotoren.

In 2018 behaalde het bedrijf een omzet van € 195 miljoen en een nettowinst van € 5,2 miljoen.[1] Tachtig procent van de omzet werd in Europa behaald en 14% in België. De helft van de omzet werd gerealiseerd met producten en diensten voor de civiele luchtvaart en de rest in min of meer gelijke delen met defensie- en ruimtevaartactiviteiten. Op 31 december 2018 had het 981 werknemers in dienst.

In 2019 zag SABCA zich genoodzaakt te reorganiseren en werknemers in de vestiging Lummen te ontslaan. Het belang van Melrose van 43,6% in SABCA werden voor een betrekkelijk laag bedrag - aandelen waren 70% goedkoper dan de beurskoers - verkocht aan Dassault, die daarmee 96,85% van de aandelen van SABCA in handen kreeg.

Een maand later verkocht Dassault SABCA voor € 75 miljoen aan een Belgische joint venture gevormd door Sabena Aerospace (50,01%) en FPIM (49,99%).[2] Op 19 juni 2020 werd deze transactie afgerond en gingen 96,85% van de aandelen in SABCA over naar Blueberry. De samenwerking van de twee kan positief zijn, SABCA is actief in het onderhoud van militaire vliegtuigen terwijl Sabena Aerospace zich richt op het onderhoud en het herstel van civiele vliegtuigen. Verder is SABCA gespecialiseerd in de fabricage van hoogtechnologische componenten voor de lucht- en ruimtevaart. Op 1 juni 2022 werd de naam van de joint venture gewijzigd in Orizio.

Vliegtuigtypen

[bewerken | brontekst bewerken]

Eigen producties

[bewerken | brontekst bewerken]
  • Camgul (±1925, lesvliegtuig, eenmotorig propeller, dubbeldekker, ontworpen door Cambier en Jef Guldentops)
  • Castar (1923, zweefvliegtuig, ontworpen door Poncelet)
  • Julien (SJ-1) of Junior (zweefvliegtuig)
  • S-2 Sport (1926, eenmotorig propeller, hoogdekker)
  • S-11 (1931, driemotorig transportvliegtuig, hoogdekker, één prototype gebouwd)
  • S-12 (verkeersvliegtuig)
  • S-20 (1935, eenmotorig propeller, hoogdekker)
  • S-30 (1936)
  • S-40E (1939, tweezits trainer, eenmotorig propeller)
  • S-45bis (type-aanduiding voor de licentie van de Italiaanse Caproni Ca-135bis)
  • S-46 (type-aanduiding voor de licentie van de Caproni Ca-310 "Libeccio")
  • S-47 (1938, tweezits aanvalsvliegtuig, gebaseerd op de Caproni Ca 335 "Maestrale")
  • S-48 (type-aanduiding voor de licentie van de Caproni Ca-312)

In opdracht van andere vliegtuigbouwers/ontwerpers

[bewerken | brontekst bewerken]
  • Demonty-Poncelet Cyrano, (1924, eenmotorig propeller, tweepersoons naast elkaar) ook bekend als Demonty-Poncelet limousine, vanaf 1925 hernoemd in SABCA DP)
  • LACAB T.7 (1934, trainer, eenmotorig propeller, dubbeldekker)
  • Poncelet Vivette, (1924, zweefvliegtuig)
  • Renard Epervier (± 1927, jager, eenmotorig propeller, hoogdekker, 1 exemplaar)

In licentie

[bewerken | brontekst bewerken]
[bewerken | brontekst bewerken]

Verdere literatuur

[bewerken | brontekst bewerken]
  • Les Avions S.A.B.C.A. et associés. Prototypes et Projets - Charles Mali, 2003, uitg. Fonds National Alfred Renard (fr)
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=SABCA&oldid=70697857"