Naar inhoud springen

Lviv

Koppelingen bewerken
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Lviv
Plaats in Oekraïne Vlag van Oekraïne
Lviv (Oekraïne)
Lviv
Situering
Oblast Lviv
Coördinaten 49° 51′ NB, 24° 1′ OL
Algemeen
Oppervlakte 171 km²
Inwoners
(2021)		 717.486
(4285 inw./km²)
Hoogte 296 m
Politiek
Burgemeester Andrij Sadovy
Overig
Postcode 79000-
Netnummer 322
Aantal rayons
(stadsdistricten)		 6
Website city-adm.lviv.ua/
Foto's
Portaal  Portaalicoon   Oekraïne
Het wapen van de oude Poolse stad Lwów met het zilveren kruis van de Orde Virtuti Militari.

Lviv ([lʲβ̞iu̯]ⓘ, Oekraïens: Львів; Pools: Lwów; verouderd Duits en Nederlands: Lemberg) is een stad in het westen van Oekraïne met 723.403 inwoners (2025). Het is daarmee de zevende stad van het land.

Lviv ligt in Galicië aan het riviertje de Poltva, op ongeveer 80 kilometer van de grens met Polen, en is het bestuurlijke centrum van de oblast Lviv. Lviv is een UNESCO-Literatuurstad. Sinds 2023 staat het historische centrum op de lijst van bedreigd werelderfgoed.[1]

Namen

[bewerken | brontekst bewerken]

De stad is behalve onder haar Oekraïense naam ook onder een groot aantal andere namen bekend of bekend geweest: Lvov (Russisch: Львов en Armeens: Լվով), Lwów (Pools), Lwiw (Duits), Lemberg (verouderd Duits en Nederlands), Lemberik (לעמבעריק, Jiddisch), Léopol (Frans), Leopoli (Italiaans) en Leópolis (Spaans) (uit Latijn Leopolis). Deze veelheid aan namen weerspiegelt de bewogen geschiedenis van de stad, die cultuurhistorisch tot de belangrijkste steden van Midden-Europa behoort.

Geschiedenis

[bewerken | brontekst bewerken]

Middeleeuwen

[bewerken | brontekst bewerken]

Lviv werd gesticht rond 1250, toen vorst Daniël van Galicië-Wolynië voor zijn zoon Lev een burcht liet bouwen, die diens naam zou dragen. Rond de burcht, die al snel in Poolse handen kwam, groeide een belangrijke handelsnederzetting. Er woonden Polen en Roethenen, maar ook Duitsers, Joden en Armeniërs.

Vroegmoderne tijd

[bewerken | brontekst bewerken]

In de tweede helft van de 17e eeuw telde Lviv (Lwów) minstens 22.000 tot 23.000 inwoners en was daarmee verreweg de grootste stad in Oekraïne en de vierde stad van het hele Pools-Litouwse Gemenebest.[2] Oekraïnes tweede stad Kiow (huidig Kyiv) had er met slechts 11.000 inwoners maar half zo veel.[3] Ter vergelijking: de grootste steden in het Pools-Litouwse Gemenebest in de 17e eeuw waren: Gdańsk (70.000), Warschau (30.000), Krakau (28.000), Lviv (22.000~23.000) en Poznań (20.000), terwijl steden als Kiow, Toruń, Elbląg en Lublin elk ongeveer 10.000 inwoners telden.[3]

Habsburgse periode

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1772 kwam Lviv bij de Eerste Poolse Deling aan Oostenrijk. Onder Habsburgs bewind brak een bloeitijd aan: als Lemberg, de hoofdstad van het kroonland Galicië-Lodomerië werd het een van de belangrijkste steden van het Habsburgse rijk. In 1784 kreeg de stad van keizer Jozef II een universiteit, waar in vier talen werd gedoceerd. De Universiteit Lwów was belangrijk voor de wederopwekking van de Poolse cultuur in de negentiende eeuw, naast de Jagiellonische Universiteit van Krakau. Tevens ontstond aan de universiteit het Oekraïense nationalisme.

Het negentiende-eeuwse Lemberg werd een moderne metropool. Polen, Joden, Oekraïners, Duitsers en Armenen woonden naast elkaar in de stad. Elke groep had eigen scholen, vertegenwoordigingen en culturele instellingen.[4]

Interbellum

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1918 viel Oostenrijk-Hongarije uiteen; de Broodvrede van 9 februari 1918 en daaropvolgende bezetting van de Volksrepubliek Oekraïne konden niet voorkomen dat het Oostenrijks-Hongaarse leger en de bevolking in opstand kwamen tegen de toenemende hongersnood. De stad werd op 1 november 1918 door Oekraïense nationalisten als Lviv uitgeroepen tot hoofdstad van de onafhankelijke West-Oekraïense Volksrepubliek, maar de Pools-Joodse meerderheid van de stad verzette zich daartegen. Dit was het begin van de Pools-Oekraïense Oorlog. Uiteindelijk greep het Poolse leger in en bezette de stad, zodat deze als Lwów weer Pools werd na de Poolse overwinning in juli 1919. Ook onder Polen was het toenmalige Lwów een metropool: er woonden toen 318.000 mensen (1939). Een derde daarvan was joods, ongeveer 60% Pools, 7% was Oekraïens. Het platteland met zijn provinciesteden, rond de Poolstalige regionale hoofdstad, vormde een belangrijk centrum van Oekraïense (Galicische, Roetheense) cultuur, die door de Poolse staat echter onderdrukt werd.

Tweede Wereldoorlog

[bewerken | brontekst bewerken]

Lviv bleef Pools totdat Sovjettroepen, als gevolg van de geheime afspraken uit het Molotov-Ribbentroppact, de stad in september 1939 binnenvielen. De voormalige Poolse universiteit van Lwów werd in januari 1940 door de Sovjets omgedoopt tot de "Staatsuniversiteit van Lvov vernoemd naar Ivan Franko". Veel Poolse professoren werden ontslagen. Als gevolg van de Duitse inval in Polen was de Joodse bevolking van de stad door Joodse vluchtelingen uit Polen daarentegen van 125.000 tot 160.000 gegroeid.

De Duitsers vielen op 30 juni 1941 de stad binnen (Operatie Barbarossa) en bezetten haar van 1941 tot 1944. Vanaf toen verliep de Tweede Wereldoorlog rampzalig voor de stad.

Al in juli 1941 vond de beruchte Lembergse professorenmoord plaats, waarbij 25 professoren van de universiteit en velen van hun familieleden zonder vorm van proces werden doodgeschoten. Later deporteerden en vermoordden de nazi's - Duitsers zowel als extreem nationalistische Oekraïners - het overgrote deel van de Joodse inwoners. Vanaf december 1941 werden zij gedwongen in een afgezonderd gedeelte van de stad te gaan wonen: het Getto van Lemberg, van waaruit zij werden weggevoerd naar het concentratiekamp Janovska en het vernietigingskamp Bełżec. Slechts 2000 overleefden de Holocaust. Ook de Joodse culturele gebouwen overleefden de oorlog niet. Voor de oorlog kende de stad 45 synagoges, waaronder de Gouden Roos synagoge uit 1582. Deze synagoges werden vrijwel allemaal vernietigd.[5]

Op de Conferentie van Jalta in 1945 werd de stad door Stalin voor de Sovjet-Unie opgeëist, waarna zij deel werd van de Sovjetrepubliek Oekraïne.

Sovjet-periode

[bewerken | brontekst bewerken]

De Sovjet-Unie annexeerde in 1945 het oostelijke deel van het vooroorlogse Polen, met de daarin gelegen stad Lwów. De meeste Poolse inwoners werden gedeporteerd naar de honderden kilometers westelijker gelegen gebieden, die Polen op zijn beurt van Duitsland annexeerde. In de plaats van de Polen en Joden kwamen Oekraïense en Russische immigranten naar de stad die nu Lviv heette. Veel Poolse bewoners van Lwów en hun culturele en onderwijsinstellingen vonden onderdak in Wrocław, het vroegere Breslau in Silezië, waaruit de Duitse bevolking was verdreven. Ook de Poolse academici van de in 1661 gestichte universiteit van Lwów/Lemberg verhuisden naar de Universiteit van Wrocław, waar men de plek van de vroegere Duitse staf innam. Zelfs een aantal Poolse nationale monumenten, waaronder standbeelden, zijn verplaatst.

Snel na 1945 werd Europa in twee vijandige blokken verdeeld: het westen, georiënteerd op de Verenigde Staten van Amerika, en het oosten, georiënteerd op de Sovjet-Unie, met als scheidslijn het IJzeren Gordijn.

Etnische samenstelling bevolking 1900-2000
Bevolkingssamenstelling naar religie in 1931[6]
Rooms-katholiek 198.212 (63,5%)
Joods 75.316 (24,1%)
Grieks-katholiek (Geünieerd) 35.137 (11,3%)
Anders geclassificeerden (Oosters-orthodox, Luthers, Calvinistisch) 3.566 (1,1%)
Totaal 312.231 (100,0%)

Onafhankelijk Oekraïne

[bewerken | brontekst bewerken]

Lviv is de meest Europese en westerse stad van Oekraïne, die het land het meest aanspoorde op Europese integratie. De Staatsuniversiteit heet sinds 1999 de Nationale Ivan Franko-universiteit van Lviv.

Bevolking

[bewerken | brontekst bewerken]

De etnische achtergrond van de bevolking zag er in 2001 als volgt uit:

Etnische samenstelling in 2001[7]
EtniciteitAantal
(× 1000)		Procentueel
Oekraïners639,088,1%
Russen64,68,9%
Polen6,40,9%
Wit-Russen3,10,4%
Joden1,90,3%
Armeniërs0,80,1%
Totaal725,2100%

Stadsbeeld

[bewerken | brontekst bewerken]

Het historische centrum van Lviv staat sinds 1998 op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. De vele bevolkingsgroepen die er gewoond of geheerst hebben, hebben allemaal hun sporen nagelaten in het stadsbeeld. In het centrum staan monumenten in allerlei stijlen: gotiek, barok, classicisme, jugendstil en neostijlen.

Bezienswaardigheden

[bewerken | brontekst bewerken]

Sport

[bewerken | brontekst bewerken]

Pogoń Lwów werd in de jaren twintig vier keer Pools landskampioen. Karpaty Lvov speelde tussen 1971 en 1980 zeven seizoenen in de hoogste klasse van de Sovjet-Unie. Na de onafhankelijkheid van Oekraïne werd Karpaty Lviv ook een vaste waarde in de Oekraïense Premjer Liha. Intussen werkten ook FK Lviv en FK Roech Lviv zich op tot de hoogste klasse.

Lviv was speelstad tijdens het Europees kampioenschap voetbal 2012. In de Arena Lviv vonden poulewedstrijden plaats. Als gevolg van de Oekraïnecrisis is de topclub Sjachtar Donetsk tijdelijk uitgeweken van Donetsk naar Lviv.

Lviv was enige tijd kandidaat voor de organisatie van de Olympische Winterspelen 2022, maar trok zijn kandidatuur terug voordat de stemming bij het IOC plaatsvond.

Partnersteden

[bewerken | brontekst bewerken]

De stad onderhoudt een stedenband met vijf Poolse steden:

Daarnaast bestaan stedenbanden met de niet-Poolse steden:

Geboren

[bewerken | brontekst bewerken]
[bewerken | brontekst bewerken]
Commons heeft media­bestanden in de categorie Lviv.

Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lviv&oldid=71382910"