A priori

A priori is wat van tevoren gegeven is, voorafgaand aan de ervaring of onafhankelijk van de ervaring. Concreter gaat het om uitspraken of oordelen die zonder zintuiglijke waarneming of op ervaring gebaseerd onderzoek worden geformuleerd.

De termen a priori en a posteriori werden voor zover bekend voor het eerst gebruikt in de 14e eeuw in teksten van de logicus Albert van Rickmersdorf. Immanuel Kant gebruikte de term in zijn werk Kritik der reinen Vernunft om te verwijzen naar vormen en categorieën die de ervaring mogelijk maken en daardoor zelf buiten de ervaring staan. De term duidt op kennis die zonder beroep op ervaring of waarneming tot stand komt.

Het onderscheid tussen a priori en a posteriori valt grotendeels samen met het onderscheid tussen theoretische en op ervaring gebaseerde kennis.

Voorbeelden

Drie voorbeelden van a priori begrippen:

De stelling dat de som van de hoeken in een driehoek 180 graden bedraagt, volgt noodzakelijkerwijs uit de definities en axioma's van de Euclidische meetkunde, en vereist geen verificatie door meting of waarneming.
De wet van de non-contradictie — dat iets niet tegelijkertijd waar en niet-waar kan zijn — geldt niet op grond van herhaalde bevestiging door ervaring, maar als voorwaarde voor coherent denken voorafgaand aan elke ervaring.
De opvatting dat elke gebeurtenis een oorzaak heeft, berust niet op waarneming: oorzaken worden nooit direct waargenomen, maar door het verstand aan verschijnselen toegevoegd.

Andere betekenissen

Het begrip a priori is ook van belang bij de kansrekening, met name bij het theorema van Bayes.

Zoek a priori op in het WikiWoordenboek.