Lompat ke isi

Asia

Beccè' interwiki
Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika
       
Asia
Bibârâ44,391,000 km2 (17,139,000 sq mi)[1]
Populasi4,772,161,567 (2024)
Sella' warga153 per Km2 (397 jiwa per mi2)
DemonimBhângsa Asia
Naghârâ49 (sè 5-na kennèng sengkèta)
Dèpèndènsi
List
Naghârâ non-PBB
List
BhâsaDâftar bhâsa neng Asia
Zona masaUTC+2 kantos UTC+12
Koṭṭa tarrajâDâftar wilayah mètropolitan neng Asia
Dâftar koṭṭa neng Asia
List
Ghâmbhâr komposit satelit benua Asia.
Manḍirâ naghârâ tor Bhâdhân Asia Supranasional sè ngennengè wilayah Asia.

Asia aslèra sabuwâ benua sè palèng legghâ nangèng jhughân sè palèng longsa' benua neng bhumè, nogghâi bibârâ 44,58 juta kilomèter persegi, otabâ 30% ḍâri bibârâna tèngghângan bhumè. Akennengan neng bhumè jhâlao' tor jhâtèmor, bâtes Asia èkaèdhâr Samudra Arktik neng ḍâjâna, Samudra Pasifik neng tèmorra, Samudra Hindia neng lao'na, Tasè' Mèra tor Èropa neng songkèr bârâ'.[2] Sacara gèologis tor gèografis, Asia arasop sareng benua Èropa, ḍuwâ' benua sè arasop ka'ḍissa lajhu arembi' Èurasia. Benua ka'ḍinto aghâḍhuwi salèsèr gèografis sè maghâtton, pandhâliyân ghurun neng Tèmor Tengnga tor Asia Tengnga kantos ḍhâu ojhân tropis neng Asia Tongghârâ, ngaghungè ghunong palèng tèngghi sadhunnya èngghi panèka Ghunong Everest. Benua sè ampon abit abhâdhi kennengan ḍâ' rang-pèrang Manossa panèka, pasarèyanna dhâb-paradhâbhân sè sarèyang nèngghâlaghi bhuktè sè èmpiris.

Sacara historis, Asia abhâḍhi kennengan sè segghut kamaojuddhâ paradhâbhân kona akadhi Mesopotamia, Lembah Songay Indus, Tiongkok, tor Persia, sè aghâḍhuwi masèsa ghâsar ḍâ' nyekkarra èlmo pangonèngan, seni, falsafah, aghâma, mangsan pamèngghungan dhunnya. Asia jhughân abhâḍhi nokta asekkarra ma-aghâma sè èkalonta, akadhi aghâma Hindu, Buddha, Islam, kantos Kristen. Ajhumbhuna sajhârâ sè soghi nèka èkasareng salèsèr istiadat, bhâsa, tor bhudhâjâ, ḍâmon Asia èkasangghân dinamis tor kaskajâ raghâmma mènangka sè sadhunnya. Kantos sanonto, Asia pajhât abhâdhi bhellenna pamèngghungan global, sè otamana kalabân jurgetta èkonomi akadhi Tiongkok, Jepang, India, tor Korèa Jhâlao'.

Sacara dèmografi, Asia epèngghun lèbât ḍâri 4,7 miliâr manossa (2023), sè mabâkkèlaghi korang lebbi 60% ḍâlem populasi neng dhunnya.[3] Neng benua nèka bâḍâ 49 râ-naghârâ sè èyangghânè sareng kobhengan internasional, anadhinèng naghârâ Rusia tor Turki angghâḍhuwi wilayah sè mèlaghisè bâtes Asia kalabân Èropa. Ṭa-koṭṭa rajâ ènga' Tokyo, Shanghai, Mumbai, kantos Jakarta abhâḍhi pasèmowan èkonomi, politik, jhughân bhudhâjâ sè penṭèng. Makkè mujud pabhidhâ'ân rajâ ḍâlem standar sokma, sistem politik, otabâ onḍhâk èkonomi pandhâliyân naghârâ, Asia monḍhi aḍibâsa sè akas neng longkang teknologi, industri, tor èkonomi, palampan vital neng plaghânsana global.[4]

Sombher

[beccè' | beccè' sombher]
  1. ↑ National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
  2. ↑ (Indonésia) Pusat Bahasa Departemen Pendidikan Republik Indonesia "Arti kata Asia pada Kamus Besar Bahasa Indonesia dalam jaringan". Archived from the original on 2023-10-07. Retrieved 4 Desember 2019. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help)
  3. ↑ "Like herrings in a barrel". The Economist (Millennium issue: Population). The Economist online, The Economist Group. 23 Desember 1999. Archived from the original on 4 Januari 2010. Retrieved 9 Februari 2014. {{cite journal}}: Check date values in: |access-date=, |date=, and |archive-date= (help); Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help); Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help).
  4. ↑ "Asia". AccessScience. McGraw-Hill. Archived from the original on 27 November 2011. Retrieved 26 Juli 2011. {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
    Èpondhut ḍâri "https://mad.wikipedia.org/w/index.php?title=Asia&oldid=64961"