Jump to content

Plagiarism

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
plagiarism
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na copying (en) Fassara, academic dishonesty (en) Fassara, misrepresentation (en) Fassara da violation of law (en) Fassara
Yana haddasa derivative work (en) Fassara
Does not have characteristic (en) Fassara credit (en) Fassara
Uses (en) Fassara cut and paste job (en) Fassara
Plagriarism signature
Rububun Plagiarism na lafiya

Plagiarism shine yin amfani da aikin wani ba tare da ba da daraja ga ainihin mai aikin ba.[1] Isaiah Ogedegbe wanda ya bayyana satar fasaha a matsayin "sata na hankali", ya yi Allah-wadai da hakan domin yana sanya wasu ba sa yin kirkire-kirkire ta hanyar rubuta abubuwan da suka dace da kuma sanya mutane su daina amincewa da su.[1] A cewar Isaiah Ogedegbe, a zamanin yau wasu daliban Jami' a, wasu malaman addini, wasu mawaka, wasu masu barkwanci da kuma 'yan jarida har yanzu suna amfani da aikin wasu kamar aikin nasu na asali.[1]

A ranar 27 ga watan Fabrairun 2017, wani rahoto da Warri Times ta fitar ya bayyana a bainar jama'a game da batun satar fasaha daga wani malamin addini a Najeriya.[1][2] [3]

  1. 1 2 3 4 Isaiah Ogedegbe (3 June 2023). "A Peep Into Plagiarism In Our Society Today -By Isaiah Ogedegbe". Opinion Nigeria. Archived from the original on 4 June 2023. Retrieved 22 June 2023.CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
  2. "Plagiarism: Read How Emmanuel Ejembi Ameh Stole Pastor Isaiah Ogedegbe's 2017 Prophesies". Blank NEWS Online. 27 February 2017. Archived from the original on 15 August 2018. Retrieved 22 June 2023.CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
  3. Isaiah Ogedegbe (6 June 2023). "A Peep Into Plagiarism In Our Society Today -By Isaiah Ogedegbe". Isaiah Ogedegbe Blog. Archived from the original on 3 January 2024. Retrieved 3 January 2024.CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
Wannan Muƙalar guntuwa ce: tana buƙatar a inganta ta, kuna iya gyara ta.

Plagiarism (Satar Aikin Wani)

Plagiarism, wanda a Hausa ake kira satar aikin wani ko satar fasaha, shi ne yin amfani da rubutu, bincike, ra'ayi, ƙirƙira, hoto, zane, ko wani nau'in aikin ilimi na wani mutum ba tare da ambatonsa ko ba shi cikakkiyar daraja ba. Wannan ɗabi'a ta saba wa ƙa'idodin ilimi, bincike da ɗabi'ar sana'a, kuma ana ɗaukarta a matsayin rashin gaskiya da cin zarafin haƙƙin mallakar fasaha.

Kalmar plagiarism ta samo asali ne daga kalmar Latin plagiarius, wadda ke nufin "mai sata". A zamanin yau, ana amfani da ita wajen bayyana satar dukiyar ilimi (intellectual property) ta hanyar amfani da aikin wani ba tare da izini ko yin cikakken ambato ba. Masanin ilimi Isaiah Ogedegbe ya bayyana plagiarism a matsayin "satar dukiyar hankali" (intellectual theft), yana mai nuna cewa hakan yana tauye haƙƙin marubuta da masu bincike.

Tarihi

An daɗe ana ɗaukar satar aikin wani a matsayin laifi na ɗabi'a tun zamanin tsoffin masana falsafa da marubuta. Da bunƙasar jami'o'i da cibiyoyin bincike, an kafa ƙa'idoji masu tsauri domin tabbatar da cewa kowane mai bincike yana ba wa asalin marubuci cikakkiyar daraja. A yau, yawancin jami'o'i da mujallu na kimiyya suna amfani da manhajojin gano plagiarism domin kare ingancin bincike.

Nau'o'in plagiarism

Akwai nau'o'i daban-daban na plagiarism, ciki har da:

Kwafi kai tsaye (Direct plagiarism): Kwafa rubutun wani kalma da kalma ba tare da ambato ba.

Paraphrasing plagiarism: Sauya wasu kalmomi daga aikin wani amma ra'ayin ya kasance iri ɗaya ba tare da ambato ba.

Self-plagiarism: Sake amfani da aikin da mutum ya taɓa wallafawa ba tare da bayyana cewa an riga an buga shi ba.

Mosaic plagiarism: Haɗa sassa daga ayyukan mutane daban-daban ba tare da nuna tushensu ba.

Accidental plagiarism: Yin plagiarism saboda rashin sanin yadda ake yin ambato ko kuskuren rubuce-rubuce.


Dalilan da ke haifar da plagiarism

Wasu daga cikin dalilan da ke sa mutane su aikata plagiarism sun haɗa da:

Rashin sanin ƙa'idodin yin ambato.

Matsin lokaci wajen kammala aiki.

Son samun maki ko yabo cikin sauƙi.

Rashin ƙwarewa wajen bincike da rubuce-rubuce.

Ganganci da rashin gaskiya.


Illolinsa

Plagiarism yana da mummunan tasiri ga mutum da al'umma. Daga cikin illolinsa akwai:

Rushe amincin marubuci ko mai bincike.

Soke takardar bincike ko ƙin wallafa ta.

Hukunci daga makaranta ko jami'a, har da korar ɗalibi.

Rasa aiki ko dakatar da ma'aikaci.

Fuskantar matsalolin doka saboda take haƙƙin mallaka.

Rage ci gaban bincike da ƙirƙira.


Hanyoyin guje wa plagiarism

Ana iya kauce wa plagiarism ta hanyoyi kamar:

Yin cikakken ambato ga dukkan bayanan da aka samo daga wasu.

Yin amfani da tsarin ambato kamar APA, MLA, Chicago ko Harvard.

Rubuta ra'ayi da kalmomin kai maimakon kwafa.

Sanya alamar zance idan an kwafi kalmomi kai tsaye.

Amfani da manhajojin binciken plagiarism kafin miƙa aiki.


Manhajojin gano plagiarism

Akwai manhajoji da dama da ake amfani da su domin gano plagiarism, ciki har da:

Turnitin

iThenticate

Grammarly Plagiarism Checker

Copyscape

PlagScan


Muhimmancin guje wa plagiarism

Guje wa plagiarism yana nuna gaskiya, mutunta haƙƙin mallakar ilimi, ƙarfafa bincike na gaskiya, da kuma taimakawa wajen bunƙasa ilimi da ƙirƙira. Hakan kuma yana kare mutuncin marubuci da cibiyar ilimi.

Kammalawa

Plagiarism babban laifi ne a duniyar ilimi da bincike. Duk wanda yake rubutu ko gudanar da bincike yana da alhakin ba da daraja ga asalin marubutan da ya yi amfani da ayyukansu. Bin ƙa'idodin ambato da mutunta haƙƙin mallakar fasaha yana taimakawa wajen tabbatar da gaskiya, inganci da ci gaban ilimi.

Manazarta

1. Ogedegbe, Isaiah. Plagiarism and Intellectual Theft.


2. UNESCO. Academic Integrity and Plagiarism Guidelines.


3. World Intellectual Property Organization (WIPO). Intellectual Property and Copyright.


4. American Psychological Association (APA). Publication Manual of the APA.