Un chiste, brincadeira, broma, brinca, charabisca, chola é unha diversión, leria en forma de monólogo, diálogo ou conversa, narración curta ou serie de palabras, froito da imaxinación, que pode ser dita ou escrita, e que ten como obxectivo facer rir ao oínte ou lector.[1] Normalmente persegue un propósito humorístico, non obstante hai chistes con connotacións políticas, rivalidades deportivas, etc. Dise que hai chistes "bos" e chistes "malos", dependendo do efecto final causado. Moitas veces isto está directamente influenciado pola forma en que se presenta o chiste, é dicir, como se conta.
Hai tipos de bromas "físicas" que consisten en crear unha situación cómica baseada nunha persoa, situación ou evento real, como as das cámaras ocultas, mentres que un gag diferénciase dun chiste en que o humor non é verbal, senón visual (por exemplo, lanzarlle unha torta de nata á cara a alguén).
A razón pola que rimos foi estudada en numerosas ocasións por expertos no campo da psicoloxía, como é o caso, por exemplo, no libro O chiste e a súa relación co inconsciente de Sigmund Freud.
Society ofMind, de Marvin Minsky, suxire que o riso ten unha función específica relacionada co cerebro humano. El cre que os chistes e o riso son mecanismos que o cerebro emprega para aprender o absurdo. Argumenta que un chiste, despois de escoitalo varias veces, xa non ten graza.
En The mechanism of the mind e I am right, you are wrong de Edward de Bono, o autor suxire que a mente é unha máquina que forma padróns e funciona recoñecendo historias e comportamentos para encaixalos en situacións familiares. Cando se interrompe unha conexión familiar e, alternativamente, se produce unha nova e inesperada ligazón no cerebro por unha ruta diferente á esperada, a nova conexión provoca a risa. Esta teoría explica moito sobre os chistes. Por exemplo:
Por que un chiste só ten graza cando se escoita por primeira vez: unha vez que se escoita, establécese o patrón de recoñecemento, polo que non pode haber novas conexións e, polo tanto, tampouco risas.
Por que os chistes teñen un comezo elaborado e, a miúdo, repetitivo: a repetición establece o patrón familiar no cerebro. Un método común é repetir aproximadamente a mesma historia dúas veces e despois contar a parte divertida a terceira vez que se conta a historia. As dúas primeiras veces que se conta a historia evocan un patrón familiar no cerebro, preparándoo así para a parte cómica.
Por que os chistes adoitan recorrer a estereotipos: o uso de estereotipos crea unha ligazón cun comportamento familiar esperado, aforrando tempo na presentación do chiste. Existen variedades de historias ben coñecidas (por exemplo, o xenio), que aforran tempo na presentación e establecen un patrón familiar.
