Chianti
| Chianti | |
|---|---|
 | |
| Materialak | Sangiovese (en)  |
| Osagaiak | Chianti Colli Aretini DOCG (en) , Chianti Colli Fiorentini DOCG (en) , Chianti Colli Senesi DOCG (en) , Chianti Colline Pisane DOCG (en) , Chianti Montalbano DOCG (en) , Chianti Montespertoli DOCG (en) , Chianti Rufina DOCG (en) , Vin Santo del Chianti DOC (en) , Chianti Riserva DOCG (en) eta Chianti Rufina DOCG (en) |
| Historia | |
| Jatorrizko herrialdea | Italia |
| Honen izena du | Chianti (en) |
Chianti (ahoskatua: /ki̯anti/) ardoa Italiako ardo beltz ospetsuenetakoa eta ezagunenetakoa da mundu osoan. Toscanako ardoen taldekoa da.
Jatorri izendapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Chianti ardoa Italiako DOC (Designazione di origine controllata) jatorri izendapenarekin babestu zuten 1967an. Geroago, 1984an, DOCG ardo izendatu zuten (Designazione di origine controllata e garantita). Nazioarte mailan, Lisboako Sistemaren arabera, Jabetza Intelektualaren Mundu Erakundearen aurrean du erregistroa, 2015eko abenduaren 18tik.[1] Chianti ardorik onenak, Chianti Superiore izendapenaz saldu daitezke, arau zehatzen arabera ekoitziak badira.
Chianti ardoak Sangiovese mahatsez egiten dira, %80 eta %100 arteko proportzioan. Aloizpen-arauak desberdinak dira azpieskualde eta kategoria bakoitzean. Fruta-zapore handiagoko aldaerak badira, zeintzuetan %10 arteko propotzioan Cabernet Sauvignon, Merlot eta Syrah mahatsak erabil daitezkeen.
Banaketa geografikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Historikoki Siena probintziako hiru herritan egiten zenari esaten zitzaion, Radda in Chianti, Castellina in Chianti eta Gaiole in Chianti, malda eta altuera txikiko Chianti mendietan.
1932tik Chiantiren ekoizpena Toscanan zehar edatuzen, Arezzo, Florentzia, Pisa, Pistoia eta Prato probintzietara. 21. mendean, Chianti eremua zortzi azpieremutan banatuta dago:
- Classico, klasikoa, Florentzia eta Siena probintzien zati bat hartzen duena. Oilar beltza daraman zigilu batekin identifikatzen da, eta hortik datorkio izena: "Chianti Classico Gallo Nero". Chianti Classicok bere DOCG propioa du, 1996an emandakoa.
- Colli Aretini, Arezzoko probintzian;
- Colli Fiorentini, Florentziako probintzian;
- Colli Senesi, Sienako probintzian
- Colline Pisane, Pisako probintzian;
- Montalbano, Pistoia eta Prato probintzien zati bat hartzen duena;
- Montespertoli izen bereko herrian, Florentziako probintzian;
- Rufina izen bereko herrian, Florentziako probintzian.
Kulturan
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hannibal Lecter pertsonaia kanibalak 1991eko The Silence of the Lambs filman aitortu zuen eszena batean biktima baten gibela babekin eta Chiantiz lagunduta jan zuela. Izatez, Thomas Harris idazlearen jatorrizko liburuan, Amarone ardo batek lagundu zion oturuntza antropofagikoan, baina Amerikako Estatu Batuetan orduan Chianti ardo ospetsuagoa zen, fineziari lotua, eta horregatik aldatu zuten pantailarako [2]. Hala ere, lotura eta aipua hain izan ziren estimatuak non hurrengo ikus-entzunezko egokitzapenetan Chianti ardoaren agerpena ohikoa egin zen pertsonaiari lotuta.[3] [4]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko wikipediako «Chianti» artikulutik itzulia izan da, 2026-01-30 data duen 165510711 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2026-01-30 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
- ↑ Organización Mundial de la Propiedad Intelectual. «Lisbon Express - (AO 1013) CHIANTI» Lisbon Express.
- ↑ (Ingelesez) Staff, VinePair. (2024-08-08). «Wine 101: Italy Part III: The Chianti Hills and an Etruscan Grape...?» VinePair (kontsulta data: 2026-04-11).
- ↑ (Ingelesez) Millikan, Matt. «The Silence of the Lambs – "With some fava beans and a nice chianti"» www.acmi.net.au (kontsulta data: 2026-04-11).
- ↑ (Ingelesez) Beeby, Eddie. (2023-04-19). «Hannibal & A Nice Chianti» Once Upon A Wine (kontsulta data: 2026-04-11).
