insan

Albanian

Etymology

Borrowed from Ottoman Turkish انسان (insan).

Noun

insan m (definite insani) (dialectal, Mandrica)

1. person, human

   Synonym: (standard) njeri

   Shum shpet lizen me insannë arnautet. (Mandrica)

   Albanians connect with people very quickly.

References

• Shuteriqi (1965), page 159: “insan-i”

Azerbaijani

Other scripts

Cyrillic		инсан
Arabic		اینسان

Etymology

Inherited from Old Anatolian Turkish اِنْسَانْ ('insān), from Arabic إِنْسَان (ʔinsān).

Pronunciation

• IPA^(key): [inˈsɑn]

• Audio (Baku):

  (file)

• Hyphenation: in‧san

Noun

insan (definite accusative insanı, plural insanlar)

1. human, man

   Synonyms: adam, bəşər

   Antonym: heyvan

   İnsan kərpic kimidir: yanaraq bərkiyir. (translation of a Bernard Shaw quote)^[1]

   A human is like a brick: when burning he becomes tougher.

Declension

Declension of insan

	singular	plural
nominative	insan	insanlar
definite accusative	insanı	insanları
dative	insana	insanlara
locative	insanda	insanlarda
ablative	insandan	insanlardan
definite genitive	insanın	insanların

Possessive forms of insan

	nominative
	singular	plural
mənim (“my”)	insanım	insanlarım
sənin (“your”)	insanın	insanların
onun (“his/her/its”)	insanı	insanları
bizim (“our”)	insanımız	insanlarımız
sizin (“your”)	insanınız	insanlarınız
onların (“their”)	insanı or insanları	insanları
	accusative
	singular	plural
mənim (“my”)	insanımı	insanlarımı
sənin (“your”)	insanını	insanlarını
onun (“his/her/its”)	insanını	insanlarını
bizim (“our”)	insanımızı	insanlarımızı
sizin (“your”)	insanınızı	insanlarınızı
onların (“their”)	insanını or insanlarını	insanlarını
	dative
	singular	plural
mənim (“my”)	insanıma	insanlarıma
sənin (“your”)	insanına	insanlarına
onun (“his/her/its”)	insanına	insanlarına
bizim (“our”)	insanımıza	insanlarımıza
sizin (“your”)	insanınıza	insanlarınıza
onların (“their”)	insanına or insanlarına	insanlarına
	locative
	singular	plural
mənim (“my”)	insanımda	insanlarımda
sənin (“your”)	insanında	insanlarında
onun (“his/her/its”)	insanında	insanlarında
bizim (“our”)	insanımızda	insanlarımızda
sizin (“your”)	insanınızda	insanlarınızda
onların (“their”)	insanında or insanlarında	insanlarında
	ablative
	singular	plural
mənim (“my”)	insanımdan	insanlarımdan
sənin (“your”)	insanından	insanlarından
onun (“his/her/its”)	insanından	insanlarından
bizim (“our”)	insanımızdan	insanlarımızdan
sizin (“your”)	insanınızdan	insanlarınızdan
onların (“their”)	insanından or insanlarından	insanlarından
	genitive
	singular	plural
mənim (“my”)	insanımın	insanlarımın
sənin (“your”)	insanının	insanlarının
onun (“his/her/its”)	insanının	insanlarının
bizim (“our”)	insanımızın	insanlarımızın
sizin (“your”)	insanınızın	insanlarınızın
onların (“their”)	insanının or insanlarının	insanlarının

Hyponyms

• canlı

Derived terms

• insaniyyət (“mankind; humanity”)

Further reading

• “insan” in Obastan.com.

Crimean Tatar

Etymology

From Arabic إِنْسَان (ʔinsān).

Pronunciation

• Hyphenation: in‧san

Noun

insan

1. human, man

Declension

Declension of insan

	singular	plural
nominative	insan	insanlar
genitive	insannıñ	insanlarnıñ
dative	insanğa	insanlarğa
accusative	insannı	insanlarnı
locative	insanda	insanlarda
ablative	insandan	insanlardan

Derived terms

• insanca
• insancasına
• insaniy
• insaniyet
• insanlıq

References

• “insan”, in Luğatçıq (in Russian)

Gagauz

Etymology

Inherited from Old Anatolian Turkish اِنْسَانْ ('insān), from Arabic إِنْسَان (ʔinsān). Compare Turkish insan, Azerbaijani insan

Pronunciation

• IPA^(key): /(j)inˈsɑn/
• Hyphenation: in‧san

Adjective

insan (comparative taa insan, superlative en insan)

1. human, humane
   • 2025 January 1, Ana Sözü‎^[2]:

     Zerä biz varkana, biz dooru yaparkana, biz yalandan atılarkana, biz insankana – eni 2025-ci yıl da var olacek, dooru olacek, yalansız olacek, insannıklan olacek

     For while we are here, while we are doing what's right, while we refrain from lies, while we are humane, the new year 2025 will aslo be here; it will be right; it will be truthful, it will be with humanity

Noun

insan (definite accusative insanı, plural insannar)

1. human, person

   Synonym: kişi

   Kim bu insan?

   Who is this person?

   • 2024 May 10, “Hepsi karıştı: insannıklan insannık, “Enseyiş Günü”nän “Evropa Günü”, Kızıl Askeri hem NATO”, in Ana Sözü‎^[3]:

     9 Mayda bakılan II-ci dünnä cengindä “Enseyiş Günü”nü hem Evropada 8 May günündä kutlanan “Evropa Günü”nü, bireri toplayıp, Moldova kuvetleri bu günneri bilä kutlamaa karar verdi. Bu iş, neredä sä, insannarı ikiyä böldü.

     In the "World War II Vicory Day" celebrated in May the 9th and the "Europe Day" celebrated in May the 8th, by gathering their certain places, the forces of Moldova decided to celebrate even these days. This occurrence, almost, divided people in two

2. people, folk

Declension

Declension of insan

	singular (tekil)	plural (çoğul)
nominative (yalın)	insan	insannar
definite accusative (belirtme)	insanı	insannarı
dative (yönelme)	insana	insannnara
locative (bulunma)	insanda	insannarda
ablative (çıkma)	insandan	insannardan
genitive (tamlayan)	insanın	insannarın

Derived terms

• insannık

Further reading

• Mavrodi M. F., editor (2019), Gagauzça-rusça sözlük: klaslar 1-4, Komrat: Gagauziya M.V. Maruneviç adına Bilim-Aaraştırma merkezi, →ISBN, page 42
• Kopuşçu M. İ., Todorova S. A., Kiräkova T.İ., editors (2019), “insan”, in Gagauzça-rusça sözlük: klaslar 5-12, Komrat: Gagauziya M.V. Maruneviç adına Bilim-Aaraştırma merkezi, →ISBN, page 86
• N. A Baskakov, editor (1972), “инсан”, in Gagauzsko-Russko-Moldavskij Slovarʹ [Gagauz-Russian-Moldovan Dictionary], Moskva: Izdatelʹstvo Sovetskaja Enciklopedija, →ISBN, page 204

German

Etymology

Borrowed from Latin īnsānus. Doublet of insane.

Adjective

insan (strong nominative masculine singular insaner, not comparable)

1. (medicine, obsolete) insane

Declension

Positive forms of insan (uncomparable)

number & gender		singular			plural
		masculine	feminine	neuter
predicative		er ist insan	sie ist insan	es ist insan	sie sind insan
strong declension (without article)	nominative	insaner	insane	insanes	insane
	genitive	insanen	insaner	insanen	insaner
	dative	insanem	insaner	insanem	insanen
	accusative	insanen	insane	insanes	insane
weak declension (with definite article)	nominative	der insane	die insane	das insane	die insanen
	genitive	des insanen	der insanen	des insanen	der insanen
	dative	dem insanen	der insanen	dem insanen	den insanen
	accusative	den insanen	die insane	das insane	die insanen
mixed declension (with indefinite article)	nominative	ein insaner	eine insane	ein insanes	(keine) insanen
	genitive	eines insanen	einer insanen	eines insanen	(keiner) insanen
	dative	einem insanen	einer insanen	einem insanen	(keinen) insanen
	accusative	einen insanen	eine insane	ein insanes	(keine) insanen

Further reading

• “insan” in Duden online

Indonesian

Etymology

Inherited from Malay insan, from Arabic إِنْسَان (ʔinsān).

Pronunciation

• (Standard Indonesian) IPA^(key): /ˈinsan/ [ˈin.san]
• Rhymes: -insan
• Syllabification: in‧san

Noun

insan (plural insan-insan)

1. human, man

   Synonyms: manusia, orang

Derived terms

Affixations

• insanan
• insani
• menginsankan
• penginsanan

Further reading

• “insan”, in Kamus Besar Bahasa Indonesia [Great Dictionary of the Indonesian Language] (in Indonesian), Jakarta: Agency for Language Development and Cultivation – Ministry of Education, Culture, Research, and Technology of the Republic of Indonesia, 2016

Irish

Alternative forms

• ins an

Contraction

insan

1. (archaic, dialectal) alternative form of sa, san (“in the”)

Khorasani Turkish

Etymology

Borrowed from Arabic إِنْسَان (ʔinsān).

Pronunciation

• IPA^(key): /insɒn/

Noun

insan

1. human

Malay

Etymology

Borrowed from Arabic إِنْسَان (ʾinsān, “human; man; person”).

Pronunciation

• (schwa-variety, /a/-variety, Literary Standard) IPA^(key): /ˈinsan/ [ˈʔin.san]
• Rhymes: -san, -an
• Hyphenation: in‧san

Noun

insan (Jawi spelling انسان, plural insan-insan or insan²)

1. human; human being; person; mankind.

   Synonyms: manusia, orang

   Setiap insan berhak mendapat kasih sayang.

   Every human being deserves love.

   Dia seorang insan yang mulia.

   He is a noble person.

Usage notes

• While interchangeable with manusia, insan often carries a more spiritual, philosophical, or poetic tone, emphasising the nature or soul of the human being.

Derived terms

Affixations

• insani (“human (adjective); relating to humans”)
• keinsanan (“humanity; human nature”)

Compounds

• insan kamil (“perfect man (Sufism)”)

Descendants

• > Indonesian: insan (inherited)

Further reading

• "insan" in Pusat Rujukan Persuratan Melayu (PRPM) [Malay Literary Reference Centre (PRPM)] (in Malay), Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, 2017

Turkish

Etymology

Etymology tree

Proto-Semitic *ʔināš-

Arabic إِنْسَان (ʔinsān)bor.

Old Anatolian Turkish اِنْسَانْ ('insān)

Ottoman Turkish انسان (insan)

Turkish insan

Inherited from Ottoman Turkish انسان (insan), from Old Anatolian Turkish اِنْسَانْ ('insān), borrowed from Arabic إِنْسَان (ʔinsān).

Pronunciation

• IPA^(key): /inˈsan/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -an
• Hyphenation: in‧san

Noun

insan (definite accusative insanı, plural insanlar)

1. human

   Synonyms: kişi, adam

2. (figurative) a humane person

Declension

Declension of insan

singular plural nominative insan insanlar definite accusative insanı insanları dative insana insanlara locative insanda insanlarda ablative insandan insanlardan genitive insanın insanların Possessive forms nominative singular plural 1st singular insanım insanlarım 2nd singular insanın insanların 3rd singular insanı insanları 1st plural insanımız insanlarımız 2nd plural insanınız insanlarınız 3rd plural insanları insanları definite accusative singular plural 1st singular insanımı insanlarımı 2nd singular insanını insanlarını 3rd singular insanını insanlarını 1st plural insanımızı insanlarımızı 2nd plural insanınızı insanlarınızı 3rd plural insanlarını insanlarını dative singular plural 1st singular insanıma insanlarıma 2nd singular insanına insanlarına 3rd singular insanına insanlarına 1st plural insanımıza insanlarımıza 2nd plural insanınıza insanlarınıza 3rd plural insanlarına insanlarına locative singular plural 1st singular insanımda insanlarımda 2nd singular insanında insanlarında 3rd singular insanında insanlarında 1st plural insanımızda insanlarımızda 2nd plural insanınızda insanlarınızda 3rd plural insanlarında insanlarında ablative singular plural 1st singular insanımdan insanlarımdan 2nd singular insanından insanlarından 3rd singular insanından insanlarından 1st plural insanımızdan insanlarımızdan 2nd plural insanınızdan insanlarınızdan 3rd plural insanlarından insanlarından genitive singular plural 1st singular insanımın insanlarımın 2nd singular insanının insanlarının 3rd singular insanının insanlarının 1st plural insanımızın insanlarımızın 2nd plural insanınızın insanlarınızın 3rd plural insanlarının insanlarının Predicative forms singular plural 1st singular insanım insanlarım 2nd singular insansın insanlarsın 3rd singular insan insandır insanlar insanlardır 1st plural insanız insanlarız 2nd plural insansınız insanlarsınız 3rd plural insanlar insanlardır

Derived terms

• insan biçimci
• insan bilimi
• insan coğrafyası
• insan evladı
• insan hâli
• insan kurusu
• insan müsveddesi
• insan sarrafı
• insanca
• insancık
• insancıl
• insangiller
• insanımsı
• insani
• insaniçinci
• insaniyet
• insanlaşmak
• insanlı
• insanlık
• insanmerkezci
• insanoğlu
• insansever
• insansı
• insansız
• insanüstü

idiomatic uses of "insan"

• insan ayağı değmemiş
• insan ayaktan, at tırnaktan kapar
• insan beşer, kuldur şaşar
• insan çeşit çeşit, yer damar damar
• insan doğduğu yerde değil doyduğu yerde
• insan eli değmemiş
• insan eti yemek
• insan gönlünün artığını söyler
• insan kuş misali
• insan sözünden, hayvan yularından tutulur
• insan yedisinde ne ise yetmişinde de odur
• insanın alacası içinde, hayvanın alacası dışında

Further reading

• “insan”, in Turkish dictionaries, Türk Dil Kurumu
• Ayverdi, İlhan (2010), “insan”, in Misalli Büyük Türkçe Sözlük, a reviewed and expanded single-volume edition, Istanbul: Kubbealtı Neşriyatı
• Nişanyan, Sevan (2002–), “insan”, in Nişanyan Sözlük