grać

See also: grac

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Balto-Slavic *ígrāˀ

Proto-Slavic *jьgrà

Proto-Indo-European *-h₂

Proto-Indo-European *-éh₂

Proto-Indo-European *-yéti

Proto-Indo-European *-eh₂yéti

Proto-Balto-Slavic *-ā́ˀtei

Proto-Slavic *-ati

Proto-Slavic *jьgrati

Old Polish grać

Inherited from Proto-Slavic *jьgrati. The lack of i- versus its presence in igrać was initially conditioned; if a word beginning with jь- began a sentence then this cluster developed into i-, if it occurred after a term ending with a vowel it was lost, resulting initially in two forms that, with time, specialized in meaning.^[1]^[2] Compare skra versus iskra. First attested in the 15th century.

Pronunciation

IPA^(key): (10^th–15^th CE) /ɡrat͡ɕʲ/
IPA^(key): (15^th CE) /ɡrat͡ɕʲ/

Verb

grać impf

(hapax legomenon) to play (to participate in a game)
- 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[3], [4], [5]}, volume XXII, page 320:
  *Syą dzyeczy czysthe, male, malem sythe, graya, zgodni szą, richlo daya, czyrzpya
  [Są dzieci czyste, małe, małem syte, grają, zgodny są, rychło dają, cirzpią]
(hapax legomenon) to gamble
- 1853 [XV ex.], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Piśmiennictwo polskie od czasów najdawniejszych aż do roku 1830, volume 4, page 137:
  Dwą kostarze... szobą (leg. z sobą) gygraly, w boze gymyą yeden gygral..., drugy w gymyą dyablą yesth gral
  [Dwa kostarze... z sobą jigrali, w boże jimię jeden jigrał..., drugi w jimię diabła jest grał]

Derived terms

nouns

gracz

verbs

nagrać pf, nagrawać impf

Related terms

nouns

nagrawanie

Descendants

Polish: grać
Silesian: grać

References

^ Zenon Klemensiewicz; Tadeusz Lehr-Spławiński; Stanisław Urbańczyk (1965), Gramatyka historyczna języka polskiego‎^[1] (in Polish), III edition, Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN, page 114
^ Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz (2006), Gramatyka historyczna języka polskiego (in Polish), III edition, Warsaw: Publishers of the University of Warsaw, →ISBN, pages 98-99

Boryś, Wiesław (2005), “grać I”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
Sławski, Franciszek (1958-1965), “grać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
Mańczak, Witold (2017), “grać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
Bańkowski, Andrzej (2000), “grać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
Brückner, Aleksander (1927), “gra”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
K. Nitsch, editor (1958), “grać”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 2, Wrocław, Kraków, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 482
Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “grać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Ewa Deptuchowa, et al., editors (2024), “grać”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Pronunciation

IPA^(key): /ˈɡrat͡ɕ/

(Middle Polish) IPA^(key): /ˈɡrat͡ɕ/
(Greater Poland):
- (Kuyavia) IPA^(key): [ˈɡrat͡ɕ]
- (Western Greater Poland) IPA^(key): [ˈɡrat͡ɕ]
(Masovia):
- (Podlachia) IPA^(key): [ˈɡrat͡ɕ]
(Lesser Poland):
- (Łęczyca) IPA^(key): [ˈɡrat͡ɕ]
- (Kielce) IPA^(key): [ˈɡrat͡ɕ]
- (Eastern Lublin) IPA^(key): [ˈɡrat͡ɕ]
- (Przemyśl) IPA^(key): [ˈɡrat͡ɕ]
- (Goral):
  - (Podhale) IPA^(key): [ˈɡrat͡ɕ]

Audio: (file)
Rhymes: -at͡ɕ
Syllabification: grać

Etymology 1

Etymology tree

Proto-Balto-Slavic *ígrāˀ

Proto-Slavic *jьgrà

Proto-Indo-European *-h₂

Proto-Indo-European *-éh₂

Proto-Indo-European *-yéti

Proto-Indo-European *-eh₂yéti

Proto-Balto-Slavic *-ā́ˀtei

Proto-Slavic *-ati

Proto-Slavic *jьgrati

Old Polish grać

Polish grać

Inherited from Old Polish grać. By surface analysis, clipping of igrać. Compare Kashubian grac.

Verb

grać impf (perfective zagrać, frequentative grywać or (dialectal) grawać)

(ambitransitive) to play (to participate in a game) [with w (+ accusative) ‘what game’, along with z (+ instrumental) or przeciw (+ dative) ‘with/against whom’, along with o (+ accusative) ‘for what’; or (Przemyśl, San river) with instrumental ‘cards’; or (Kielce) with na (+ accusative) ‘for whom/what’]
grać w piłkę nożną ― to play football

Nie teraz mamo, gram w Fortnite'a!. ― Not now mom, I'm playing Fortnite!
1. (ambitransitive) to play (to gamble)
(transitive) to play, to act (to perform a role in a play, movie, etc.)
Synonyms: kreować, odgrywać, wcielać się
1. (transitive, Western Greater Poland, Rakoniewice) Synonym: udawać
(transitive) to play (to perform or show a play or movie somewhere)
Synonym: odgrywać
(ambitransitive) to play (to produce music using a musical instrument) [with na (+ locative) ‘(on) what instrument’; or (Kuyavia, Gopło, Łęczyca, Mazew, Rzętków, Kielce, Pierzchnica) with w (+ accusative) ‘what instrument’]
Synonym: odgrywać

grać na gitarze ― to play guitar
(transitive) to play (to produce music from a device) [with z (+ genitive) ‘from what device’]
Synonym: odgrywać
(ambitransitive) to play (to give off sound)
Synonym: wygrywać
(intransitive) to play (to attempt to achieve or gain) [with o (+ accusative) ‘for what’; or with na (+ locative) ‘(on) what’]
grać na emocjach ― to play someone's emotions

grać o wszystko ― to play for everything
(transitive) to play, to pretend to be, to act (to act unnaturally or falsely)
grać głupiego ― to play stupid

Synonyms: odgrywać, udawać
(intransitive) to show (of emotions, to externalize or be seen) [with w (+ locative) ‘in whom’]
(intransitive, literary) to shift; to shimmer (to change colors) [with instrumental]
Synonym: mienić się
(intransitive, colloquial) to play well with (to suit or match something) [with z (+ instrumental) ‘with what’]
Synonyms: harmonizować, pasować, współgrać
(ambitransitive, card games) to play (to lay out a card on the table) [with accusative or w (+ locative) ‘what’]
Synonyms: odgrywać, wychodzić, zagrywać
(ambitransitive, card games) to play (to accept a particular suit as the winning suit) [with accusative or w (+ locative) ‘what suit’]
(transitive, colloquial) to be on (to be in order; to function properly)
Synonym: klapować
(intransitive, Podhale, Ząb, Chochołów) to be constantly mad at someone [with na (+ locative) ‘at whom’]
(intransitive, Podlachia, Tykocin, of a capercaillie calling a female mate) to coo
(intransitive, Podlachia, Drohiczyn, of animals) synonym of parzyć się
(intransitive, Eastern Lublin, Chełm County, of animals) synonym of wyskakiwać / podskakiwać
(intransitive, Podhale) to serve someone well [with dative ‘whom’]
(transitive, obsolete) to play with (to risk) [with instrumental ‘with what’]
Synonym: bawić się
(intransitive, obsolete) to play, to have fun (to spend time in a fun way)
Synonym: bawić się
(transitive, obsolete, law) to sue, to litigate
Synonyms: procesować się, prawować się
(intransitive, obsolete, of alcoholic beverages) to bubble; to ferment
(transitive, obsolete, hunting) to sic (to send an animal after one's hunted animal) [with na (+ accusative) ‘after what game’]
Synonym: szczuć
(transitive, Middle Polish) to court (to attempt to attract)
Synonym: zalecać się
(transitive, Middle Polish) to make fun of, to mock
Synonym: kpić
(transitive, Middle Polish) to move something quickly
(transitive, Middle Polish) to undulate, to wave (to cause to resemble a wave)
Synonyms: falować, fałdować
(Middle Polish) The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
1. (transitive) to fight, to battle, to combat
  Synonym: walczyć
  - 1569, M. Bielski, Sprawa rycerska‎^[6], page c:
    bo ći Bráćiſzkowie niepobożnie żyiąc w prożnowániu nikcżemnieią/ máiąc ná to dwoie Compatibilia/ Nábożeńſtwo w ſercu a Miecże w ręku/ to ieſt/ áby y śpiewał y nieprzyiaćiele bił Kośćiołá świętego/ pobożnieyſze by tho były Preces/ niżli nálewáć feces/ widząc náſzę Polſkę cżęſtho złęgo Sąſiádá gráć
    [bo ci Braciszkowie niepobożnie żyjąc w prożnowániu nikczemnieją/ mając na to dwoje Compatibilia/ Nabożeństwo w sercu a Miecze w ręku/ to jest/ aby i śpiewał i nieprzyiaciele bił Kościołá świętego/ pobożniejsze by tho były Preces/ niżli nalewać feces/ widząc naszę Polskę często złego Sąsiada gráć]
(transitive, Middle Polish, euphemistic) to have sex (to have sexual relations with)
Synonyms: see Thesaurus:uprawiać seks

Conjugation

Contemporary:

Conjugation of *grać* impf
	person	singular			plural
	person	masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		grać
present tense	1^st	gram			gramy
	2^nd	grasz			gracie
	3^rd	gra			grają
	impersonal	gra się
past tense	1^st	grałem, -(e)m grał	grałam, -(e)m grała	grałom, -(e)m grało	graliśmy, -(e)śmy grali	grałyśmy, -(e)śmy grały
	2^nd	grałeś, -(e)ś grał	grałaś, -(e)ś grała	grałoś, -(e)ś grało	graliście, -(e)ście grali	grałyście, -(e)ście grały
	3^rd	grał	grała	grało	grali	grały
	impersonal	grano
future tense	1^st	będę grał, będę grać	będę grała, będę grać	będę grało, będę grać	będziemy grali, będziemy grać	będziemy grały, będziemy grać
	2^nd	będziesz grał, będziesz grać	będziesz grała, będziesz grać	będziesz grało, będziesz grać	będziecie grali, będziecie grać	będziecie grały, będziecie grać
	3^rd	będzie grał, będzie grać	będzie grała, będzie grać	będzie grało, będzie grać	będą grali, będą grać	będą grały, będą grać
	impersonal	będzie grać się
conditional	1^st	grałbym, bym grał	grałabym, bym grała	grałobym, bym grało	gralibyśmy, byśmy grali	grałybyśmy, byśmy grały
	2^nd	grałbyś, byś grał	grałabyś, byś grała	grałobyś, byś grało	gralibyście, byście grali	grałybyście, byście grały
	3^rd	grałby, by grał	grałaby, by grała	grałoby, by grało	graliby, by grali	grałyby, by grały
	impersonal	grano by
imperative	1^st	niech gram			grajmy
	2^nd	graj			grajcie
	3^rd	niech gra			niech grają

active adjectival participle		grający	grająca	grające	grający	grające
passive adjectival participle		grany	grana	grane	grani	grane
contemporary adverbial participle		grając
verbal noun		granie

Obsolete:

Conjugation of *grać* impf
	person	singular			plural
	person	masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		grać
present tense	1^st	graję			grajemy
	2^nd	grajesz			grajecie
	3^rd	graje			grają
	impersonal	graje się
past tense	1^st	grałem, -(e)m grał	grałam, -(e)m grała	grałom, -(e)m grało	graliśmy, -(e)śmy grali	grałyśmy, -(e)śmy grały
	2^nd	grałeś, -(e)ś grał	grałaś, -(e)ś grała	grałoś, -(e)ś grało	graliście, -(e)ście grali	grałyście, -(e)ście grały
	3^rd	grał	grała	grało	grali	grały
	impersonal	grano
future tense	1^st	będę grał, będę grać	będę grała, będę grać	będę grało, będę grać	będziemy grali, będziemy grać	będziemy grały, będziemy grać
	2^nd	będziesz grał, będziesz grać	będziesz grała, będziesz grać	będziesz grało, będziesz grać	będziecie grali, będziecie grać	będziecie grały, będziecie grać
	3^rd	będzie grał, będzie grać	będzie grała, będzie grać	będzie grało, będzie grać	będą grali, będą grać	będą grały, będą grać
	impersonal	będzie grać się
conditional	1^st	grałbym, bym grał	grałabym, bym grała	grałobym, bym grało	gralibyśmy, byśmy grali	grałybyśmy, byśmy grały
	2^nd	grałbyś, byś grał	grałabyś, byś grała	grałobyś, byś grało	gralibyście, byście grali	grałybyście, byście grały
	3^rd	grałby, by grał	grałaby, by grała	grałoby, by grało	graliby, by grali	grałyby, by grały
	impersonal	grano by
imperative	1^st	niech graję			grajmy
	2^nd	graj			grajcie
	3^rd	niech graje			niech grają

active adjectival participle		grający	grająca	grające	grający	grające
passive adjectival participle		grany	grana	grane	grani	grane
contemporary adverbial participle		grając
verbal noun		granie

The Western Greater Poland dialect, (Przemęt), Central Greater Poland dialect (Kościan, Czeszewo, Mielżyn, Kostrzyn, Siekierki Wielkie), Southern Greater Poland dialect (Leszno, Machcin), and Eastern Lublin dialect (Krzczonów, Olszanka, Chmiel Pierwszy, Piotrków Pierwszy) show the third-person singular present form graje.
The Podegrodzie dialect (Zawada) shows the second-person plural imperative form grejcie.

Derived terms

adjectives

interjections

nouns

phrases

proverbs

kto gra w karty, ten ma łeb obdarty

verbs

grać do kotleta impf
grać głupa impf
grać jak z nut impf, zagrać jak z nut pf
grać kartą impf, zagrać kartą pf
grać na aferę impf
grać na cztery ręce impf, zagrać na cztery ręce pf
grać na dwie strony impf
grać na korzyść impf
grać na nerwach impf
grać na niekorzyść impf
grać na nosie impf, zagrać na nosie pf
grać na strunie impf, zagrać na strunie pf
grać na wielu fortepianach impf
grać na zwłokę impf, zagrać na zwłokę pf
grać o pietruszkę impf
grać pierwsze skrzypce impf, zagrać pierwsze skrzypce pf
grać pod suflera impf
grać w ciemno impf, zagrać w ciemno pf
grać w gumę impf, zagrać w gumę pf
grać w gumy impf
grać w klasy impf, zagrać w klasy pf
grać w kotka i myszkę impf
grać w otwarte karty impf, zagrać w otwarty klasy pf
grać w zielone impf
grać z ręki impf, zagrać z ręki pf
grać znaczonymi kartami impf
w duszy grać impf, w duszy zagrać pf
wszystko gra impf, wszystko zagrało pf

Related terms

adjectives

Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), grać is one of the most used words in Polish, appearing 8 times in scientific texts, 11 times in news, 3 times in essays, 17 times in fiction, and 33 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 72 times, making it the 895th most common word in a corpus of 500,000 words.^[1]

Etymology 2

Etymology tree

Proto-Indo-European *gerh₂-der.

Proto-Balto-Slavic *grāˀ-der.

Proto-Slavic *grajati

Polish grać

Inherited from Proto-Slavic *grajati. First attested in the 18th century.^[2]

Verb

grać impf

(intransitive, hunting, of capercaillies and black grouse) to make a characteristic call during courtship display
(intransitive, hunting, of hounds) to bark loudly and fiercely while chasing game
Hypernym: szczekać

Conjugation

Conjugation of *grać* impf
	person	singular			plural
	person	masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		grać
present tense	1^st	gram			gramy
	2^nd	grasz			gracie
	3^rd	gra			grają
	impersonal	gra się
past tense	1^st	grałem, -(e)m grał	grałam, -(e)m grała	grałom, -(e)m grało	graliśmy, -(e)śmy grali	grałyśmy, -(e)śmy grały
	2^nd	grałeś, -(e)ś grał	grałaś, -(e)ś grała	grałoś, -(e)ś grało	graliście, -(e)ście grali	grałyście, -(e)ście grały
	3^rd	grał	grała	grało	grali	grały
	impersonal	grano
future tense	1^st	będę grał, będę grać	będę grała, będę grać	będę grało, będę grać	będziemy grali, będziemy grać	będziemy grały, będziemy grać
	2^nd	będziesz grał, będziesz grać	będziesz grała, będziesz grać	będziesz grało, będziesz grać	będziecie grali, będziecie grać	będziecie grały, będziecie grać
	3^rd	będzie grał, będzie grać	będzie grała, będzie grać	będzie grało, będzie grać	będą grali, będą grać	będą grały, będą grać
	impersonal	będzie grać się
conditional	1^st	grałbym, bym grał	grałabym, bym grała	grałobym, bym grało	gralibyśmy, byśmy grali	grałybyśmy, byśmy grały
	2^nd	grałbyś, byś grał	grałabyś, byś grała	grałobyś, byś grało	gralibyście, byście grali	grałybyście, byście grały
	3^rd	grałby, by grał	grałaby, by grała	grałoby, by grało	graliby, by grali	grałyby, by grały
	impersonal	grano by
imperative	1^st	niech gram			grajmy
	2^nd	graj			grajcie
	3^rd	niech gra			niech grają

active adjectival participle		grający	grająca	grające	grający	grające
contemporary adverbial participle		grając
verbal noun		granie

Derived terms

nouns

zgraja

phrases

larum grają

References

^ Ida Kurcz (1990), “grać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎^[2] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 136
^ Boryś, Wiesław (2005), “grać II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN

Silesian

Etymology

Etymology tree

Proto-Balto-Slavic *ígrāˀ

Proto-Slavic *jьgrà

Proto-Indo-European *-h₂

Proto-Indo-European *-éh₂

Proto-Indo-European *-yéti

Proto-Indo-European *-eh₂yéti

Proto-Balto-Slavic *-ā́ˀtei

Proto-Slavic *-ati

Proto-Slavic *jьgrati

Old Polish grać

Silesian grać

Inherited from Old Polish grać.

Pronunciation

IPA^(key): /ˈɡrat͡ɕ/
Audio: (file)
Rhymes: -at͡ɕ
Syllabification: grać

Verb

grać impf

(ambitransitive) to play; to gamble (to participate in a certain game, e.g. football or poker) [with accusative or na (+ accusative) or w (+ accusative) ‘what’]
(ambitransitive) to play (to produce music using a musical instrument) [with accusative ‘what’ and na (+ locative) ‘(on) what instrument’]
(reflexive with sie) to play (to pretend to be; to take on an imagined role) [with za (+ accusative) ‘whom/what role’]

Conjugation

Conjugation of grać impf
	person	singular			plural
	person	masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		grać
present tense	1^st	grōm			grōmy
	2^nd	grŏsz			grŏcie
	3^rd	grŏ			grajōm
past tense	1^st	grołch, grołech, groł żech	grałach grała żech	grałoch¹⁾ grało żech¹⁾	gralimy, gralichmy	grałymy, grałychmy
	2^nd	grołś, grołeś, groł żeś	grałaś grała żeś	grałoś¹⁾ grało żeś¹⁾	graliście, grali żeście	grałyście, grały żeście
	3^rd	groł	grała	grało	grali	grały
future tense	1^st	bydã groł, bydã grać	bydã grała, bydã grać	bydã grało,¹⁾ bydã grać	bydymy grali, bydymy grać	bydymy grały, bydymy grać
	2^nd	bydziesz groł, bydziesz grać	bydziesz grała, bydziesz grać	bydziesz grało,¹⁾ bydziesz grać	bydziecie grali, bydziecie grać	bydziecie grały, bydziecie grać
	3^rd	bydzie groł, bydzie grać	bydzie grała, bydzie grać	bydzie grało, bydzie grać	bydōm grali, bydōm grać	bydōm grały, bydōm grać
pluperfect tense²⁾	1^st	bōłch groł, bōłech groł, bōł żech groł	byłach grała była żech grała	byłoch grało¹⁾ było żech grało¹⁾	byli my grali, bylichmy grali	były my grały, byłychmy grały
	2^nd	bōłś groł, bōłeś groł, bōł żeś groł	byłaś grała była żeś grała	byłoś grało¹⁾ było żeś grało¹⁾	byliście grali, byli żeście grali	byłyście grały, były żeście grały
	3^rd	bōł groł	była grała	było grało¹⁾	były my grali, byłychmy grali	były grały
conditional	1^st	bych groł	bych grała	byście grali	by my grały, bychmy grały
	2^nd	byś groł	byś grała	byście grali	byście grały
	3^rd	by groł	by grała	by grało	by grali	by grały
imperative	1^st	niych grōm			grejmy
	2^nd	grej			grejcie
	3^rd	niych grŏ			niych grajōm
active adjectival participle		grajōncy	grajōncŏ	grajōnce	grajōncy	grajōnce
passive adjectival participle		grany	granŏ	grane	grani	grane
verbal noun		granie
¹⁾ Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms. ²⁾ The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

Derived terms

nouns

graczka

verbs

Related terms

nouns

gra

grać

Old Polish

Etymology

Pronunciation

Verb

Derived terms

Related terms

Descendants

References

Polish

Pronunciation

Etymology 1

Verb

Conjugation

Derived terms

Related terms

Trivia

Etymology 2

Verb

Conjugation

Derived terms

References

Further reading

Silesian

Etymology

Pronunciation

Verb

Conjugation

Derived terms

Related terms

Further reading