Jump to content

dil

From Wiktionary, the free dictionary

Translingual

[edit]

Symbol

[edit]

dil

  1. (international standards) ISO 639-3 language code for Dilling.

See also

[edit]

Albanian

[edit]

Verb

[edit]

dil

  1. second-person singular imperative of dal

Azerbaijani

[edit]
Azerbaijani Wikipedia has an article on:
Wikipedia az

Etymology 1

[edit]
Other scripts
Cyrillic дил
Arabic دیل

Inherited from Proto-Turkic *til (tongue; language).[1] Cognate with Turkish dil.

Pronunciation

[edit]

Noun

[edit]

dil (definite accusative dili, plural dillər)

  1. (anatomy) tongue
    Axtardığım söz tam dilimin ucundadır.The word I'm looking for is on the tip of my tongue.
  2. language
    Synonyms: lisan, zəban
  3. (geography) spit (a narrow peninsula)
Declension
[edit]
Declension of dil
singular plural
nominative dildillər
definite accusative dilidilləri
dative dilədillərə
locative dildədillərdə
ablative dildəndillərdən
definite genitive dilindillərin
Possessive forms of dil
nominative
singular plural
mənim (my) dilim dillərim
sənin (your) dilin dillərin
onun (his/her/its) dili dilləri
bizim (our) dilimiz dillərimiz
sizin (your) diliniz dilləriniz
onların (their) dili or dilləri dilləri
accusative
singular plural
mənim (my) dilimi dillərimi
sənin (your) dilini dillərini
onun (his/her/its) dilini dillərini
bizim (our) dilimizi dillərimizi
sizin (your) dilinizi dillərinizi
onların (their) dilini or dillərini dillərini
dative
singular plural
mənim (my) dilimə dillərimə
sənin (your) dilinə dillərinə
onun (his/her/its) dilinə dillərinə
bizim (our) dilimizə dillərimizə
sizin (your) dilinizə dillərinizə
onların (their) dilinə or dillərinə dillərinə
locative
singular plural
mənim (my) dilimdə dillərimdə
sənin (your) dilində dillərində
onun (his/her/its) dilində dillərində
bizim (our) dilimizdə dillərimizdə
sizin (your) dilinizdə dillərinizdə
onların (their) dilində or dillərində dillərində
ablative
singular plural
mənim (my) dilimdən dillərimdən
sənin (your) dilindən dillərindən
onun (his/her/its) dilindən dillərindən
bizim (our) dilimizdən dillərimizdən
sizin (your) dilinizdən dillərinizdən
onların (their) dilindən or dillərindən dillərindən
genitive
singular plural
mənim (my) dilimin dillərimin
sənin (your) dilinin dillərinin
onun (his/her/its) dilinin dillərinin
bizim (our) dilimizin dillərimizin
sizin (your) dilinizin dillərinizin
onların (their) dilinin or dillərinin dillərinin
Derived terms
[edit]
Collocations
[edit]

Etymology 2

[edit]

From Persian دل.

Noun

[edit]

dil (definite accusative dili, plural dillər)

  1. (Classical Azerbaijani, anatomy) heart
Declension
[edit]
Declension of dil
singular plural
nominative dildillər
definite accusative dilidilləri
dative dilədillərə
locative dildədillərdə
ablative dildəndillərdən
definite genitive dilindillərin
Possessive forms of dil
nominative
singular plural
mənim (my) dilim dillərim
sənin (your) dilin dillərin
onun (his/her/its) dili dilləri
bizim (our) dilimiz dillərimiz
sizin (your) diliniz dilləriniz
onların (their) dili or dilləri dilləri
accusative
singular plural
mənim (my) dilimi dillərimi
sənin (your) dilini dillərini
onun (his/her/its) dilini dillərini
bizim (our) dilimizi dillərimizi
sizin (your) dilinizi dillərinizi
onların (their) dilini or dillərini dillərini
dative
singular plural
mənim (my) dilimə dillərimə
sənin (your) dilinə dillərinə
onun (his/her/its) dilinə dillərinə
bizim (our) dilimizə dillərimizə
sizin (your) dilinizə dillərinizə
onların (their) dilinə or dillərinə dillərinə
locative
singular plural
mənim (my) dilimdə dillərimdə
sənin (your) dilində dillərində
onun (his/her/its) dilində dillərində
bizim (our) dilimizdə dillərimizdə
sizin (your) dilinizdə dillərinizdə
onların (their) dilində or dillərində dillərində
ablative
singular plural
mənim (my) dilimdən dillərimdən
sənin (your) dilindən dillərindən
onun (his/her/its) dilindən dillərindən
bizim (our) dilimizdən dillərimizdən
sizin (your) dilinizdən dillərinizdən
onların (their) dilindən or dillərindən dillərindən
genitive
singular plural
mənim (my) dilimin dillərimin
sənin (your) dilinin dillərinin
onun (his/her/its) dilinin dillərinin
bizim (our) dilimizin dillərimizin
sizin (your) dilinizin dillərinizin
onların (their) dilinin or dillərinin dillərinin
[edit]

References

[edit]
  1. ^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*dil”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

Extremaduran

[edit]

Verb

[edit]

dil

  1. to go

Fala

[edit]

Etymology

[edit]

Inherited from Latin īre.

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): /ˈdil/
  • Rhymes: -il
  • Syllabification: dil

Verb

[edit]

dil

  1. (intransitive or pronominal) to go

Conjugation

[edit]

Derived terms

[edit]

References

[edit]
  • Valeš, Miroslav (2021), Diccionariu de A Fala: lagarteiru, mañegu, valverdeñu (web)[1], 2nd edition, Minde, Portugal: CIDLeS, published 2022, →ISBN, page 113

Gagauz

[edit]

Noun

[edit]

dil

  1. language

Further reading

[edit]
  • dil at gagauz.online

Ido

[edit]

Preposition

[edit]

dil

  1. contraction of di +‎ la, literally of the

Usage notes

[edit]

This is optional, you can also use di l'...

Irish

[edit]

Etymology

[edit]

From Old Irish dil (dear).

Pronunciation

[edit]

Adjective

[edit]

dil (genitive singular feminine dile, plural dile, comparative dile)

  1. dear, beloved
    cara dila dear friend

Declension

[edit]
Declension of dil
Positive singular plural
masculine feminine strong noun weak noun
nominative dil dhil dile;
dhile2
vocative dhil dile
genitive dile dile dil
dative dil;
dhil1
dhil dile;
dhile2
Comparative níos dile
Superlative is dile

1 When the preceding noun is lenited and governed by the definite article.
2 When the preceding noun ends in a slender consonant.

Derived terms

[edit]

Mutation

[edit]
Mutated forms of dil
radical lenition eclipsis
dil dhil ndil

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

[edit]
  1. ^ Sjoestedt, M. L. (1931), Phonétique d’un parler irlandais de Kerry [Phonetics of an Irish dialect of Kerry] (in French), Paris: Librairie Ernest Leroux, § 69, page 35

Further reading

[edit]

Kashubian

[edit]

Etymology

[edit]

    Borrowed from German Dill.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): /ˈdil/
    • Rhymes: -il
    • Syllabification: dil

    Noun

    [edit]

    dil m inan

    1. dill (herb of the species Anethum graveolens)
      Synonym: kòperk

    Declension

    [edit]
    Declension of dil
    singular plural
    nominative dil dile
    genitive dilu dilów
    dative dilowi dilóm
    accusative dil dile
    instrumental dilã dilama
    locative dilu dilach
    vocative dil(u) dile

    Further reading

    [edit]
    • Jan Trepczyk (1994), “koper”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
    • Eùgeniusz Gòłąbk (2011), “koper”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi[2]
    • dil”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

    Mokilese

    [edit]

    Pronunciation

    [edit]

    Noun

    [edit]

    dil

    1. a small louse

    See also

    [edit]

    References

    [edit]
    • Harrison, Sheldon P.; Albert, Salich Y. (1977), Mokilese-English Dictionary[3], Honolulu: The University Press of Hawaii, →ISBN, page 52

    Northern Kurdish

    [edit]

    Etymology

    [edit]

    Borrowing from Persian دل (del). from Proto-Iranian *jr̥dáyam, from Proto-Indo-Iranian *ȷ́ʰŕ̥dayam, ultimately from Proto-Indo-European *ḱḗr.

    Cognates with Parthian 𐫉𐫏𐫡𐫅 (zyrd /⁠zirδ⁠/), Avestan 𐬰𐬆𐬭𐬆𐬛 (zərəd), old Mazanderani زیله (zila), Sanskrit हृदय (hṛdaya), Armenian սիրտ (sirt), and English heart.

    Pronunciation

    [edit]

    Noun

    [edit]
    Central Kurdish دڵ (dill)

    dil m (Arabic spelling دل)

    1. heart

    Derived terms

    [edit]

    References

    [edit]
    • Chyet, Michael L. (2003), “dil”, in Kurdish–English Dictionary[4], with selected etymologies by Martin Schwartz, New Haven and London: Yale University Press, page 152

    Old Irish

    [edit]

    Etymology

    [edit]

    Matasović entertains a connection to Proto-Indo-European *dʰeh₁(y)- (to suckle).

    Pronunciation

    [edit]

    Adjective

    [edit]

    dil (comparative diliu, superlative dilem)

    1. dear

    Declension

    [edit]
    i-stem
    singular masculine feminine neuter
    nominative dil dil dil
    vocative dil
    accusative dil dil
    genitive dil dile dil
    dative dil dil dil
    plural masculine feminine/neuter
    nominative dili dili
    vocative dili
    accusative dili
    genitive dil*
    dile
    dative dilib

    *not when substantivized

    Descendants

    [edit]
    • Middle Irish: dil

    Mutation

    [edit]
    Mutation of dil
    radical lenition nasalization
    dil dil
    pronounced with /ðʲ-/
    ndil

    Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish.
    All possible mutated forms are displayed for convenience.

    Further reading

    [edit]

    Palauan

    [edit]

    Etymology

    [edit]

    From Pre-Palauan *ðila, from Proto-Malayo-Polynesian *tina, from Proto-Austronesian *taina (female of animals).

    Pronunciation

    [edit]

    Noun

    [edit]

    dil

    1. female, woman (social role)

    Synonyms

    [edit]

    Derived terms

    [edit]

    References

    [edit]
    • dil in Palauan Language Online: Palauan-English Dictionary, at tekinged.com.
    • dil in Palauan-English Dictionary, at trussel2.com.
    • dil in Lewis S. Josephs; Edwin G. McManus; Masa-aki Emesiochel (1977), Palauan-English Dictionary, University Press of Hawaii, →ISBN, page 79.

    Rohingya

    [edit]

    Noun

    [edit]

    dil

    1. heart
      Synonyms: kolób, qolób

    Salar

    [edit]

    Etymology

    [edit]

    From Proto-Turkic *til.

    Pronunciation

    [edit]
    • (Jiezi, Gaizi, Chahandusi, Qingshui, Baizhuang, Xunhua, Qinghai, Ili, Yining, Xinjiang) IPA(key): [til]
    • (Jiezi, Gaizi, Xunhua, Qinghai) IPA(key): [tɤl]
    • (Mengda, Qingshui, Xunhua, Qinghai) IPA(key): [ʝil]
    • (Mengda, Xunhua, Qinghai) IPA(key): [ʒil]
    • (Gandu, Hualong, Qinghai) IPA(key): [tɕil]

    Noun

    [edit]

    dil

    1. tongue
    2. language

    References

    [edit]
    • Dwyer, Arienne M. (2007), “dil”, in Salar: A Study in Inner Asian Language Contact Processes: Part I: Phonology[5], 1st edition, Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, →ISBN, page 84
    • Tenishev, Edhem (1976), “dil”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow: Nauka, pages 248, 304, 510, 565
    • Yakup, Abdurishid (2002), “dil”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon[6], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 78
    • 林莲云 [Lin Lianyun] (1985), “dil”, in 撒拉语简志 [A Brief History of Salar]‎[7], Beijing: 民族出版社: 琴書店, →OCLC, page 4
    • 马伟 [Ma Wei] (2016), “dil”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 [Qīnghǎi, Qinghai]: 青海师范大学 [Qinghai Normal University], unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 268
    • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “dil”, in 米娜瓦尔·艾比布拉 [Minavar Abibra], editor, 撒维汉词典 [Sā-Wéi-Hàn cídiǎn, Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 82

    Serbo-Croatian

    [edit]

    Etymology

    [edit]

    Borrowed from English deal.

    Noun

    [edit]

    dil m inan (Cyrillic spelling дил)

    1. deal (agreement between parties)

    Somali

    [edit]

    Etymology

    [edit]

    From Proto-Cushitic *daɬ-/*diɬ- (to beat). Compare Oromo dillisuu (to pound with force), Beja dir.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): /ˈd̪ɪ̄l/
    • Hyphenation: dil

    Verb

    [edit]

    dil (causative dili, passive dilan, middle dilo)

    1. (transitive) beat, kill

    Inflection

    [edit]
    Conjugation of dil
    Infinitive dili
    present participle dilid
    simple independent
    present past future past
    singular
    1st dilaa dilay dili doonaa dilay
    2nd dishaa dishay dili doontaa dishay
    3rd dilaa dilay dili doonaa dil
    dishaa dishay dili doontaa dishay
    plural
    1st dilnaa dilnay dili doonnaa dilnay
    2nd dishaan disheen dili doontaan dishe
    3rd dilaan dileen dili doonaan dile

    References

    [edit]
    • dil”, in Qaamuuska Af-Soomaaliga, 2012

    Turkish

    [edit]

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): /ˈdil/
    • Hyphenation: dil
    • Audio:(file)

    Etymology 1

    [edit]

    From Ottoman Turkish دل (dil), from Proto-Turkic *til (tongue; language).

    Noun

    [edit]

    dil (definite accusative dili, plural diller)

    1. (linguistics) language
      Synonym: (archaic) lisan
      Türk diliTurkish language
    2. (anatomy) tongue (the flexible muscular organ in the mouth)
      Dilimi ısırdım.
      I bit my tongue.
    Declension
    [edit]
    Declension of dil
    singular plural
    nominative dil diller
    definite accusative dili dilleri
    dative dile dillere
    locative dilde dillerde
    ablative dilden dillerden
    genitive dilin dillerin
    Possessive forms
    nominative
    singular plural
    1st singular dilim dillerim
    2nd singular dilin dillerin
    3rd singular dili dilleri
    1st plural dilimiz dillerimiz
    2nd plural diliniz dilleriniz
    3rd plural dilleri dilleri
    definite accusative
    singular plural
    1st singular dilimi dillerimi
    2nd singular dilini dillerini
    3rd singular dilini dillerini
    1st plural dilimizi dillerimizi
    2nd plural dilinizi dillerinizi
    3rd plural dillerini dillerini
    dative
    singular plural
    1st singular dilime dillerime
    2nd singular diline dillerine
    3rd singular diline dillerine
    1st plural dilimize dillerimize
    2nd plural dilinize dillerinize
    3rd plural dillerine dillerine
    locative
    singular plural
    1st singular dilimde dillerimde
    2nd singular dilinde dillerinde
    3rd singular dilinde dillerinde
    1st plural dilimizde dillerimizde
    2nd plural dilinizde dillerinizde
    3rd plural dillerinde dillerinde
    ablative
    singular plural
    1st singular dilimden dillerimden
    2nd singular dilinden dillerinden
    3rd singular dilinden dillerinden
    1st plural dilimizden dillerimizden
    2nd plural dilinizden dillerinizden
    3rd plural dillerinden dillerinden
    genitive
    singular plural
    1st singular dilimin dillerimin
    2nd singular dilinin dillerinin
    3rd singular dilinin dillerinin
    1st plural dilimizin dillerimizin
    2nd plural dilinizin dillerinizin
    3rd plural dillerinin dillerinin
    Predicative forms
    singular plural
    1st singular dilim dillerim
    2nd singular dilsin dillersin
    3rd singular dil
    dildir
    diller
    dillerdir
    1st plural diliz dilleriz
    2nd plural dilsiniz dillersiniz
    3rd plural diller dillerdir
    Hyponyms
    [edit]
    natural languages
    Derived terms
    [edit]

    Etymology 2

    [edit]

    Inherited from Ottoman Turkish دل (dil), from Classical Persian دِل (dil)

    Noun

    [edit]

    dil (definite accusative dili, plural diller)

    1. (obsolete) synonym of gönül
    Declension
    [edit]
    Declension of dil
    singular plural
    nominative dil diller
    definite accusative dili dilleri
    dative dile dillere
    locative dilde dillerde
    ablative dilden dillerden
    genitive dilin dillerin
    Possessive forms
    nominative
    singular plural
    1st singular dilim dillerim
    2nd singular dilin dillerin
    3rd singular dili dilleri
    1st plural dilimiz dillerimiz
    2nd plural diliniz dilleriniz
    3rd plural dilleri dilleri
    definite accusative
    singular plural
    1st singular dilimi dillerimi
    2nd singular dilini dillerini
    3rd singular dilini dillerini
    1st plural dilimizi dillerimizi
    2nd plural dilinizi dillerinizi
    3rd plural dillerini dillerini
    dative
    singular plural
    1st singular dilime dillerime
    2nd singular diline dillerine
    3rd singular diline dillerine
    1st plural dilimize dillerimize
    2nd plural dilinize dillerinize
    3rd plural dillerine dillerine
    locative
    singular plural
    1st singular dilimde dillerimde
    2nd singular dilinde dillerinde
    3rd singular dilinde dillerinde
    1st plural dilimizde dillerimizde
    2nd plural dilinizde dillerinizde
    3rd plural dillerinde dillerinde
    ablative
    singular plural
    1st singular dilimden dillerimden
    2nd singular dilinden dillerinden
    3rd singular dilinden dillerinden
    1st plural dilimizden dillerimizden
    2nd plural dilinizden dillerinizden
    3rd plural dillerinden dillerinden
    genitive
    singular plural
    1st singular dilimin dillerimin
    2nd singular dilinin dillerinin
    3rd singular dilinin dillerinin
    1st plural dilimizin dillerimizin
    2nd plural dilinizin dillerinizin
    3rd plural dillerinin dillerinin
    Predicative forms
    singular plural
    1st singular dilim dillerim
    2nd singular dilsin dillersin
    3rd singular dil
    dildir
    diller
    dillerdir
    1st plural diliz dilleriz
    2nd plural dilsiniz dillersiniz
    3rd plural diller dillerdir

    Further reading

    [edit]

    Turkmen

    [edit]
    Other scripts
    Latin dil
    Cyrillic дил
    Arabic دیل

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): /ˈdil/
    • Hyphenation: dil

    Etymology 1

    [edit]

    Inherited from Proto-Turkic *til (tongue; language).

    Noun

    [edit]

    dil (definite accusative dili, plural diller)

    1. (anatomy) tongue
    2. language
    3. hand (of a clock); pointer; needle; indicator
    Declension
    [edit]
    Declension of dil
    singular plural
    nominative dil diller
    accusative dili dilleri
    genitive diliň dilleriň
    dative dile dillere
    locative dilde dillerde
    ablative dilden dillerden

    Etymology 2

    [edit]
    Other scripts
    Latin dil
    Cyrillic дил
    Arabic دل

    Borrowed from Persian دل (dil).

    Noun

    [edit]

    dil (definite accusative dili, plural diller)

    1. heart; soul
    Declension
    [edit]
    Declension of dil
    singular plural
    nominative dil diller
    accusative dili dilleri
    genitive diliň dilleriň
    dative dile dillere
    locative dilde dillerde
    ablative dilden dillerden

    Further reading

    [edit]
    • dil” in Enedilim.com
    • dil” in Webonary.org

    Volapük

    [edit]

    Noun

    [edit]

    dil (genitive dila, plural dils)

    1. part

    Declension

    [edit]
    Declension of dil
    Singular Plural
    Nominative dil dils
    Genitive dila dilas
    Dative dile diles
    Accusative dili dilis
    Predicative1 dilu dilus
    Vocative o dil o dils
    1. Introduced in Volapük Nulik.