ciec

See also: cieć and cięć

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *tekʷ-

Proto-Balto-Slavic *tek-

Proto-Slavic *teťi

Old Polish ciec

Inherited from Proto-Slavic *teťi. First attested in the 14th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /t͡ɕʲɛːt͡sʲ/
• IPA^(key): (15^th CE) /t͡ɕʲet͡sʲ/

Verb

ciec impf

1. (intransitive, attested in Lesser Poland, Greater Poland, Masovia, Sieradz-Łęczyca, Pomerania, of liquids and some diseases) to flow, to run

   ziemia mlekiem a miodem ciekąca (biblical) ― land flowing of milk and honey

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 1, 3, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Bødze iaco drzewo, iesz szczepono iest podlug czekøcych wod

     [Będzie jako drzewo, jeż szczepiono jest podług ciekących wod]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 57, 7, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Wniwecz wnidøø iako woda czekøcza

     [Wniwecz wnidą jako woda ciekąca]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, number Moys 8, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Sstala gest rzeka *czekøcza

     [Stała jest rzeka *ciekąca]

   • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎^{transliteration, transcription}, Krakow, page gl. 171a:

     Czecze manat oleum

     [Ciecze manat oleum]

   • 1984 [1408], Wiesław Wydra, editor, Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543‎^[1], page 302r:

     Kegdy czekly krwawe strumene grzesznym ludzem na sbawene

     [Kiegdy ciekły krwawe strumienie grzesznym ludziem na zbawienie]

   • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 101:

     Ktho czyerpyal rok y dzyen, yz strzechy […] woda czyekla przesz yego dom […] , przesz prawey odmowy, szlowye ysz przeczyw themu w czasz przed prawem nye odmawyal albo zabranyal, ten muszy tesz to daley czyrpyecz

     [Kto cierpiał rok i dzień, iż z strzechy […] woda ciekła przez jego dom […] , przez prawej odmowy, słowie iż przeciw temu w czas przed prawem nie odmawiał albo zabraniał, ten musi też to dalej cirpieć]

   • 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[2], [3], [4]}, volume XXIII, page 303:

     *Pliniala, cziecla manavit

     [*Płyniała, ciekła manavit]

   • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 59:

     A tesz chczemy dzirzano bycz w dąmbyech lesznych albo w leszech wodnych, tho yest […] przy kthorychkole wodach czekączych vroslych […] , alye o dąbyech dąbrownych za kasdego sz nych porąbyącz gy pyąncz skoth zaplaczy

     [A też chcemy dzirżano być w dębiech leśnych albo w lesiech wodnych, to jest […] przy ktorychkole wodach ciekących, urosłych […] , ale o dębiech dąbrownych: za każdego s nich porąbiąc ji pięć skot zapłaci]

   • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 68:

     Wstawyamy, ysz kedyby ktho […] w gezerze w stawye alybo w czekączey vodze, w szenye y w zycze na polv prawem przekonany szkodą czirzpyączemv ma doszycz vczynycz

     [Ustawiamy, iż kiedyby kto […] w jezierze w stawie albo w ciekącej wodzie, w żenie i w życie na polu prawem przekonany szkodą cirzpiącemu na dosyć uczynić]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[5], page 189:

     A thv szye myeny, Yordan rzeka scala, a nye czyekla daley, dokad v nyey Iesucrista krzczono

     [A tu sie mieni, Jordan rzeka stała a nie ciekła dalej, dokąd w niej Jesukrysta krzczono]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[6], page 199:

     Ten ka­ mień słowie Quarentana, pod tą Quarentaną ciecze strumieniem studnica, w tejże rzece był Elizeusz *Manna uzdrowił

     [Ten ka­ mień słowie Quarentana, pod tą Quarentaną ciecze strumieniem studnica, w tejże rzece był Elizeusz *Manna uzdrowił]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[7], page 246:

     Vodą, ktorą ya dam, bądzye v nym studnya vody *czyekvczey w vyeczny zyvot

     [Woda, którą ja dam, będzie w nim studnia wody ciekącej w wieczny żywot]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[8], page 605:

     I uczynił sie pot jego jako kropie krwie ciekącej na ziemi

     [I uczynił sie pot jego jako kropie krwie ciekącej na ziemi]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[9], page 817:

     Potem było przyschło odzienie ku ranam, a kiedy zewleczon, wszytki sie rany były odnowiły z jego ciała, aże krew ciekący kapała na ziemię

     [Potem było przyschło odzienie ku ranam, a kiedy zewleczon, wszytki sie rany były odnowiły z jego ciała, aże krew ciekący kapała na ziemię]

   • 1853 [1451], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Piśmiennictwo polskie od czasów najdawniejszych aż do roku 1830, volume 4, Błonie, Płock, page 105:

     Krwawy poth opyødz z nego barzo poszedl, aze czekl na zemø

     [Krwawy pot opięć z niego barzo poszedł, aże ciekł na ziemię]

   • 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 13, 28:

     Przislismi do zemye […] , iasz to zayste czecze mlekem a myodem

     [Przyszlismy do ziemie […] , jaż to zaiste ciecze mlekiem a miodem]

   • 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 14, 8:

     Pan […] podda nam zemyø mlekyem a myodem czekøczø

     [Pan […] podda nam ziemię mlekiem a miodem ciekącą]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 26, 9:

     Dal nam zemyø mlekyem a myodem czekøczø

     [Dał nam ziemię mlekiem a miodem ciekącą]

   • 1930 [c. 1455], “Jos”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 4, 18:

     Gdysz vyssli nyosøczi skrzinyø zaslvbyenya bozego, a na svchø zemyø støpacz poczøli byli, nawroczili syø wody ve dno swoy[e] y czekli sø, iako byli drzewyey obykly

     [Gdyż wyszli niosący skrzynią zaślubienia bożego, a na suchą ziemię stępać poczęli byli, nawrociły się wody we dno swoj[e] i ciekły są, jako były drzewiej obykły]

   • 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 32, 4:

     Potok, gesz cyekl po poszrzotkv zemye

     [Potok, jeś ciekł po pośrodku ziemie]

   • 1930 [c. 1455], “Is”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 48, 21:

     Nye czyrpyely sø pragnyenya na pvsczi, […] wodø skali wiwyodl gym a rozdzelyl skalø y cyekli wodi

     [Nie cierpieli są pragnienia na puści, […] wodę z skały wywiodł jim a rozdzielił skałę i ciekły wody]

   • 1930 [c. 1455], “I Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 21, 13:

     Pocznye syø przed nym szalyonim czinycz przes usta […] y cyekli gemu szlyni na brodø

     [Pocznie się przed nim szalonym czynić przez usta […] i ciekły jemu śliny na brodę]

   • 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 22, 35:

     Cyekla krew z rani w woz

     [Ciekła krew z rany w woz]

   • 1965 [1456], Mikołaj z Pawłowic, edited by Henryk Kowalewicz, Średniowieczne zabytki języka polskiego w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. Polskie glosy i zapiski z rękopisów 1728, 1732, 1752, Zeszyty Naukowe UAM, Greater Poland, page 118:

     Quia sicut oleum utat super aliis licoribus, czekącze rzeczy, sic fides excedit alias virtutes

     [Quia sicut oleum utat super aliis licoribus, ciekące rzeczy, sic fides excedit alias virtutes]

   • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[10], [11], [12]}, volume XXII, Łęczyca, page 19:

     Cądy czeką

     [Kędy cieką]

   • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[13], [14], [15]}, volume XXII, Łęczyca, page 27:

     Czyekly fluxerunt

     [Ciekli fluxerunt]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 73:

     Plyną, czeką fluunt

     [Płyną, cieką fluunt]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 136:

     Czeczie emanat

     [Ciecze emanat]

   • 1880-1894 [1498], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎^[16], volume III, Krakow, page 335:

     Wsdal gyemv przed namy (sc. majątek) s robotamy..., rzekamy, gyezermy, vodamy czy[e]kaczymy y stoyaczymy hy sz lov[y]em

     [Wzdał jemu przed nami (sc. majątek) z robotami..., rzekami, jeziermi, wodami ciekącymi i stojącymi, i z łowem]

   • 1876-1929 [c. 1500], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎^[17], volume X, Trzemeszno, page 378:

     Iste stavek fuit *pot gora Sion, ubi de illo monte cyeklo zrzodlo

     [Iste stawek fuit *pod gorą Sion, ubi de illo monte ciekło zrzodło]

   • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎^[18], Modlitewnik Nawojki, page 105:

     Proscha czyebye, przemylschy Yesu Criste, przez twa droga krewy, ktoraz z twego szercza szwyathego czyekla

     [Proszę ciebie, przemilszy Jezu Kryste, przez twę drogę krewi, ktoraż z twego sierca świętego ciekła]

   • 1874-1891 [XV in.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[19], [20], [21]}, volume XXIV, Grochów, West Pomeranian Voivodeship, Kcynia, page 63:

     Czekaczego konya super fluidum equum

     [Ciekącego konia super fluidum equum]

   • 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[22], [23], [24]}, volume XVI, page 349:

     Czyecze vomit

     [Ciecze vomit]

Derived terms

nouns

• cieczenie
• ciek
• ciekacz
• ciekąca niemoc

verbs

• ociec pf, ociekać impf
• pociec pf
• przeciekać impf
• przyciec pf
• uciec pf, uciekać impf
• wciekać impf
• wyciec pf
• wściekać impf
• ściec pf, ściekać impf

Related terms

adjectives

• ociekły
• uciekliwy
• wciekły
• wściekły

nouns

• nieciecza
• ocieczenie
• ocieknienie
• pociecz
• rozcieczenie
• rozciekanie
• ucieczenie
• ucieczka
• uciekanie
• uciekły
• wyciekanie
• wścieczenie
• wściekanie
• wściekliwość

Descendants

• Polish: ciec, cic (Lasovia, Pysznica)
• Silesian: ciyc

References

• Boryś, Wiesław (2005), “ciec”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “ciec”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “ciec”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “ciec”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• Brückner, Aleksander (1927), “ciec”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• K. Nitsch, editor (1954), “ciec”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 288
• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “ciec”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, et al., editors (2024), “ciec”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
• Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “ciec”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 19

Polish

Alternative forms

• cic (Lasovia, Pysznica)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *tekʷ-

Proto-Balto-Slavic *tek-

Proto-Slavic *teťi

Old Polish ciec

Polish ciec

Inherited from Old Polish ciec.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈt͡ɕɛt͡s/

• (Middle Polish) IPA^(key): /ˈt͡ɕet͡s/
• (Masovia):
  • (Warmia) IPA^(key): [ˈt͡ɕɛt͡s]
  • (Podlachia) IPA^(key): [ˈt͡ɕɛt͡s]
• (Lesser Poland):
  • (Lasovia) IPA^(key): [ˈt͡ɕɛt͡s]
• (Borderlands):
  • (Southern Borderlands) IPA^(key): [ˈt͡ɕɛt͡s]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɛt͡s
• Syllabification: ciec

Verb

ciec impf (perfective pociec)

1. (intransitive, of liquids) to trickle; to drip (to flow slowly in small streams)

   Synonym: cieknąć

2. (intransitive, figuratively, of e.g. sunlight) to trickle; to drip (to flow slowly in small streams)
3. (intransitive) to leak; to drip (to let liquid through)

   Synonyms: cieknąć, przeciekać

   Cieknie/Ciecze z kranu w łazience. ― The faucet in the bathroom is leaking.

4. (intransitive, hunting, of game, especially birds) to flee (to get away; to run quickly)

   Synonym: uciekać

   1. (intransitive, more generally, Lasovia, Tarnobrzeg County, Nisko County) to run (to get away; to run quickly)

      Synonym: biec

   2. (reflexive with się, Southern Borderlands, Kamianets-Podilskyi) to scram (to leave suddenly, without thinking, especially with bad intentions)

      Jałowica ciekła po polu. ― The heifer was running around the field.

5. (intransitive, Podlachia, Tykocin, of fish) to spawn; to mate

   Synonyms: parzyć, trzeć się

   Cieknie ryba. ― The fish is spawning.

6. (reflexive with się, Warmia) to trickle; to drip (to flow slowly in small streams)

   Aż mu krew się ciecze. ― His blood was even dripping.

7. (intransitive, obsolete) to let out, to pour out, to drain [with instrumental ‘what’]

   Synonym: wysączać

Conjugation

Conjugation of ciec impf

	person	singular			plural
		masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		ciec
present tense	1st	ciekę			cieczemy
	2nd	cieczesz			cieczecie
	3rd	ciecze			cieką
	impersonal	ciecze się
past tense	1st	ciekłem, -(e)m ciekł	ciekłam, -(e)m ciekła	ciekłom, -(e)m ciekło	ciekliśmy, -(e)śmy ciekli	ciekłyśmy, -(e)śmy ciekły
	2nd	ciekłeś, -(e)ś ciekł	ciekłaś, -(e)ś ciekła	ciekłoś, -(e)ś ciekło	ciekliście, -(e)ście ciekli	ciekłyście, -(e)ście ciekły
	3rd	ciekł	ciekła	ciekło	ciekli	ciekły
	impersonal	cieczono
future tense	1st	będę ciekł, będę ciec	będę ciekła, będę ciec	będę ciekło, będę ciec	będziemy ciekli, będziemy ciec	będziemy ciekły, będziemy ciec
	2nd	będziesz ciekł, będziesz ciec	będziesz ciekła, będziesz ciec	będziesz ciekło, będziesz ciec	będziecie ciekli, będziecie ciec	będziecie ciekły, będziecie ciec
	3rd	będzie ciekł, będzie ciec	będzie ciekła, będzie ciec	będzie ciekło, będzie ciec	będą ciekli, będą ciec	będą ciekły, będą ciec
	impersonal	będzie ciec się
conditional	1st	ciekłbym, bym ciekł	ciekłabym, bym ciekła	ciekłobym, bym ciekło	cieklibyśmy, byśmy ciekli	ciekłybyśmy, byśmy ciekły
	2nd	ciekłbyś, byś ciekł	ciekłabyś, byś ciekła	ciekłobyś, byś ciekło	cieklibyście, byście ciekli	ciekłybyście, byście ciekły
	3rd	ciekłby, by ciekł	ciekłaby, by ciekła	ciekłoby, by ciekło	ciekliby, by ciekli	ciekłyby, by ciekły
	impersonal	cieczono by
imperative	1st	niech ciekę			cieczmy
	2nd	ciecz			cieczcie
	3rd	niech ciecze			niech cieką
active adjectival participle		ciekący	ciekąca	ciekące	ciekący	ciekące
contemporary adverbial participle		ciekąc
verbal noun		cieczenie

Derived terms

adjectives

• ciekły

nouns

• ciecz
• cieczka
• ciek

verbs

• dociec pf, dociekać impf
• naciec pf, naciekać impf
• ociec pf, ociekać impf
• pociec pf
• przeciec pf, przeciekać impf
• rozciec pf, rozciekać impf
• ściec pf, ściekać impf
• uciec pf, uciekać impf
• wciec pf, wciekać impf
• wściec pf, wściekać impf
• wyciec pf, wyciekać impf
• zaciec pf, zaciekać impf

verbs

• ślinka cieknie impf, ślinka pociekła pf

Related terms

adjectives

• ciekawy

nouns

• naciek
• potok
• przeciek
• ściek
• tok
• ucieczka
• wycieczka
• wyciek
• zaciek

verbs

• taczać impf
• toczyć impf

Further reading

• “ciec”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[25] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “ciec”, in Polish dictionaries at PWN‎^[26] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “ciec”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “CIEC”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.05.2010
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “ciec”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “ciec”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “ciec”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 321
• Jan Karłowicz (1900), “ciec”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 227