Idi na sadržaj

Univerzitet u Leipzigu

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Univerzitet u Leipzigu
Grb Univerziteta u Leipzigu
latinski: Alma Mater Lipsiensis[1]
MotoAus Tradition Grenzen überschreiten
Moto bos.Iz tradicije prelaziti granice
Osnovan2. decembar 1409; prije 616 godina (1409-12-02)
VrstaJavni istraživački univerzitet
Budžet408,9 miliona eura[2]
RektorEva Inés Obergfell
Akademsko osoblje3234[2]
Admin. osoblje1962[2]
Studenti30528[3]
LokacijaLeipzig, Saksonija, Njemačka
51°20′20″N 12°22′43″E / 51.33889°N 12.37861°E / 51.33889; 12.37861
KampusUrbani
Boje  Crvena
  Svijetloplava
UdruženjaUtrecht mreža
German U15
Veb-sajtuni-leipzig.de

Univerzitet u Leipzigu (njemački: Universität Leipzig) javni je univerzitet u Leipzigu, u njemačkoj saveznoj pokrajini Saksonija. Osnovali su ga 2. decembra 1409. Fridrik I, izborni knez Saksonije i njegov brat Vilim II, markgrof Meissena. Od tada univerzitet djeluje bez prekida, što ga svrstava među najstarije univerzitete na svijetu i drugi najstariji univerzitet u Njemačkoj. U vrijeme osnivanja imao je četiri tradicionalna srednjovjekovna fakulteta, a danas je jedan od vodećih njemačkih univerziteta u oblasti nastave i naučno-istraživačkog rada.

Među bivšim studentima i diplomantima ovog univerziteta nalaze se 57 predsjednika i premijera država, uključujući Angelu Merkel, koja je bila savezna kancelarka Njemačke od 2005. do 2021. Univerzitet se također povezuje s 19 dobitnika Nobelove nagrade, među kojima je i profesor Svante Pääbo, dobitnik Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu za 2022.[4] Među njegovim poznatim studentima i profesorima bili su i Gottfried Wilhelm Leibniz, Johann Wolfgang von Goethe, Werner Heisenberg, Friedrich Nietzsche, Robert Schumann, Richard Wagner, Theodor Mommsen, Wilhelm Ostwald, Cai Yuanpei, Wilhelm Wundt, Edward Teller, Gustav Stresemann, Tycho Brahe i Georgius Agricola.

Historija

[uredi | uredi izvor]
Spomen-ploča posvećena osnivanju Univerziteta u Leipzigu

Osnivanje i razvoj do 1900. godine

[uredi | uredi izvor]
Glavna zgrada Univerziteta u Leipzigu (1917). Srušena je 1968. odlukom socijalističkih vlasti

Univerzitet u Leipzigu osnovan je po uzoru na Karlov univerzitet u Pragu, nakon što su njemački profesori napustili Prag uslijed krize izazvane djelovanjem Jana Husa i donošenjem Dekreta iz Kutne Hore. Alma mater Lipsiensis počela je s radom 1409, nakon što joj je Papa Aleksandar V 9. septembra iste godine izdao osnivačku povelju u obliku papinske bule. Prvi rektor univerziteta bio je Johannes Otto von Münsterberg. Od osnivanja je Crkva sv. Pavla služila kao univerzitetska crkva. Nakon reformacije, crkva i samostanske zgrade darovane su univerzitetu 1544. Kako bi mu se osigurali nezavisni i trajni izvori prihoda, univerzitet je dobio vlastelinstvo nad devet sela istočno od Leipziga, koja su ostala u njegovom posjedu gotovo četiri vijeka, sve do zemljišnih reformi u 19. vijeku.[5]

Crveni kolegij, osnovan u 16. vijeku, bio je jedan od kolegija Univerziteta u Leipzigu

Poput mnogih evropskih univerziteta tog vremena, Univerzitet u Leipzigu bio je organizovan kao kolegijalni univerzitet, sastavljen od kolegija koji su bili zaduženi za smještaj studenata i izvođenje nastave. Među njima su bili Mali kolegij, Veliki kolegij, Crveni kolegij (poznat i kao Novi kolegij), Kolegij Naše Gospe i Pavlov kolegij. Postojale su i privatne studentske rezidencije. Kolegiji su imali određenu upravnu i sudsku nadležnost nad svojim članovima. Ovakav sistem organizacije kasnije je napušten, a danas su sačuvani uglavnom njihovi nazivi.[6]

Tokom prvih vijekova postojanja univerzitet se razvijao relativno sporo i imao je prvenstveno regionalni značaj. To se promijenilo u 19. vijeku, kada je prerastao u međunarodno priznatu visokoškolsku i naučno-istraživačku ustanovu. Krajem 19. vijeka na univerzitetu su predavali ugledni naučnici poput Bernharda Windscheida, jednog od tvoraca njemačkog Građanskog zakonika, i Wilhelma Ostwalda, jednog od osnivača moderne fizikalne hemije.

Univerzitet u Leipzigu bio je među prvim njemačkim univerzitetima koji su ženama omogućili upis u statusu gostujućih studentica.[7] Na generalnoj skupštini Njemačko udruženje građanki 1873. uputilo je zahvalnost Univerzitetu u Leipzigu i Karlovom univerzitetu u Pragu zbog omogućavanja ženama da pohađaju nastavu. Iste godine Johanna von Evreinov postala je prva žena u Njemačkoj koja je stekla diplomu doktora prava.[8]

Tokom slabljenja i raspada Osmanskog carstva u 19. i početkom 20. vijeka, Univerzitet u Leipzigu, zajedno s još nekoliko njemačkih univerziteta, postao je jedno od vodećih centara visokog obrazovanja za državne službenike i intelektualne elite novoosnovanih balkanskih država (Ujedinjene Kneževine Moldavija i Vlaška, Kraljevina Grčka, Kneževina Bugarska i Kneževina Srbija). U razdoblju od 1859. do 1909. na univerzitetu je studiralo više od 5.500 studenata iz tih zemalja.[9]

Do početka Drugog svjetskog rata Univerzitet u Leipzigu privukao je brojne ugledne naučnike, među kojima su bili budući dobitnici Nobelove nagrade Paul Ehrlich, Felix Bloch, Werner Heisenberg i Sin-Itiro Tomonaga. Mnogi njegovi bivši studenti postali su istaknuti naučnici.

Nacistički period

[uredi | uredi izvor]

Tokom vladavine nacističkog režima mnogim Jevrejima poništene su univerzitetske diplome.[10] Neke od njih kasnije su ponovo priznate kao diplome Univerziteta Karl Marx u vrijeme Njemačke Demokratske Republike. Na univerzitetu su predavali i istaknuti nacisti, među kojima je bio Max Clara, profesor anatomije, koji je obavljao i visoke rukovodeće dužnosti.

Univerzitet je nastavio s radom tokom Drugog svjetskog rata, uprkos razaranju većine njegovih zgrada. U dopisu od 11. maja 1945. vršilac dužnosti rektora Erich Maschke naglasio je važnost očuvanja kontinuiteta rada univerziteta i najavio izbor novog rektora:

Od 4. decembra 1943. profesore i studente ujedinjavala je čvrsta odlučnost da Univerzitet u Leipzigu opstane i u najtežem razdoblju svoje više od pet vijekova duge historije. Poseban zadatak otklanjanja posljedica zračnih napada prerastao je u širu obavezu očuvanja kontinuiteta našeg univerziteta i njegovog opstanka, barem njegovog neuništivog jezgra, kroz krizu koja je sada dostigla vrhunac. Nakon uništenja većine zgrada i najvećeg dijela bibliotečkog fonda, to jezgro predstavljaju profesori. Njih treba sačuvati kao najveću vrijednost univerziteta.[11]

Do kraja rata uništeno je oko 60% univerzitetskih zgrada i približno 70% bibliotečkog fonda.

Univerzitet u vrijeme Njemačke Demokratske Republike

[uredi | uredi izvor]

Univerzitet je nakon završetka rata ponovo otvoren 5. februara 1946, ali je njegov rad bio pod snažnim utjecajem politike ideološke i institucionalne unifikacije koja je provođena u Sovjetskoj okupacionoj zoni. Godine 1948. raspušteno je demokratski izabrano studentsko vijeće, a na njegovo mjesto imenovani su članovi organizacije Slobodna njemačka omladina. Predsjednik Studentskog vijeća Wolfgang Natonek i još nekoliko njegovih članova uhapšeni su i zatvoreni. Univerzitet je, međutim, ostao jedan od centara otpora novom režimu. U tom periodu djelovala je grupa oko Herberta Beltera, koja je distribucijom letaka zahtijevala održavanje slobodnih izbora. Belter je uhapšen, a 1951. pogubljen u Moskvi.

Nakon osnivanja Njemačke Demokratske Republike 1949, univerzitet je 1953, povodom obilježavanja "Godine Karla Marxa", preimenovan u "Univerzitet Karl Marx u Leipzigu". Godine 1968. djelimično oštećeni Augusteum, zajedno sa zgradama Johanneum i Albertinum te neoštećenom Crkvom sv. Pavla, srušeni su kako bi se napravio prostor za novi univerzitetski kompleks, koji je građen od 1973. do 1978. Njegovo centralno obilježje postao je Univerzitetski toranj (danas City-Hochhaus Leipzig), izgrađen između 1968. i 1972. u obliku otvorene knjige.

Nakon ponovnog ujedinjenja Njemačke

[uredi | uredi izvor]
Glavna zgrada Univerziteta u Leipzigu od 2012.
Univerzitetska biblioteka Bibliotheca Albertina

Nakon ponovnog ujedinjenja Njemačke univerzitetu je 1991. vraćen njegov historijski naziv "Univerzitet u Leipzigu" (Alma mater lipsiensis). Istovremeno je osnovan novi Fakultet sportskih nauka, koji je preuzeo objekte i studijske programe nekadašnje istočnonjemačke visokoškolske ustanove za sport, Deutsche Hochschule für Körperkultur (DHfK).[12]

Nakon što je Univerzitetski toranj prešao u privatno vlasništvo, pojedini fakulteti premješteni su na više lokacija u gradu. Istovremeno je pokrenuta obnova historijskog univerzitetskog kompleksa na Augustusplatzu, što je izazvalo brojne rasprave. Na arhitektonskom konkursu održanom 2002. prva nagrada nije dodijeljena, dok je drugu nagradu osvojio arhitektonski biro Behet Bondzio. Dio javnosti, uz podršku pokrajinskih vlasti, zalagao se za obnovu Crkve sv. Pavla i Augusteuma, čemu su se protivili uprava univerziteta, većina studenata i dio stanovnika Leipziga. Žiri je 24. marta 2004. izabrao projekt nizozemskog arhitekte Ericka van Egeraata, koji je u savremenom obliku reinterpretirao izgled nekadašnje Crkve sv. Pavla (danas Paulinum) i Augusteuma. Radovi na obnovi započeli su u ljeto 2005.

Godine 2008. univerzitet je izabran u njemački program Inicijativa izvrsnosti te je dobio sredstva za osnivanje postdiplomske škole "BuildMoNa: Škola prirodnih nauka u Leipzigu – Gradnja molekulama i nano-objektima".[13] Iste godine dobio je i sredstva iz Saksonskog programa izvrsnosti za projekt "Life", usmjeren na unapređenje istraživanja najčešćih bolesti. Također, 2008. Bachov arhiv pridružen je univerzitetu. Godinu dana kasnije Univerzitet u Leipzigu obilježio je 600. godišnjicu osnivanja s više od 300 naučnih i kulturnih predavanja te izložbi, posvećenih njegovoj ulozi u razvoju nauke i visokog obrazovanja od osnivanja do danas.[14]

Reference

[uredi | uredi izvor]
  1. ↑ "Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Wilhelm Engelmann (Leipzig)" (jezik: njemački). Deutsche Nationalbibliothek. 2024. Arhivirano s originala, 28. 11. 2024. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  2. 1 2 3 "Jahresbericht 2015" (PDF) (jezik: njemački). Leipzig University. 2015. str. 53–59. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  3. ↑ "Facts and figures" (jezik: engleski). Leipzig University. 2026. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  4. ↑ "Nobelpreise" (jezik: njemački). Leipzig University. 2026. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  5. ↑ "Universitätsreform 1830" (jezik: njemački). Leipzig University. 2026. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  6. ↑ Universität Leipzig. "Die Kollegien der Universität". Baugeschichte der Universität Leipzig (jezik: njemački). Universität Leipzig. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  7. ↑ Twellmann, Margrit (1972). Die deutsche Frauenbewegung im Spiegel repräsentativer Frauenzeitschriften: ihre Anfänge und erste Entwicklung 1843-1889, Volume 1 (jezik: njemački). A. Hain. ISBN 978-3-445-00921-0. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  8. ↑ Honigman LLP. "Women in law – a historical timeline". Honigman (jezik: engleski). Honigman LLP. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  9. ↑ Pippidi, Adrei (2010). "The Development of an Administrative Class in South-East Europe". u Mungiu-Pippidi, Alina; Meurs, Wim Van (ured.). Ottomans Into Europeans: State and Institution-building in South Eastern Europe (jezik: engleski). New York City & Chichester: Columbia University Press. str. 111–134. ISBN 978-0-231-70168-6. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  10. ↑ World News (2012). A Jewish Palestinian's quest to receive his degree, from Nazi Germany (jezik: engleski). wn.com. Arhivirano s originala, 2. 1. 2014. Pristupljeno 13. 7. 2026. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  11. ↑ Grondin, Jean (2003). Hans-Georg Gadamer: a biography (jezik: engleski). New Haven: Yale University Press. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  12. ↑ Universität Leipzig. "Sportwissenschaftliche Fakultät". Sportwissenschaftliche Fakultät (jezik: njemački). Universität Leipzig. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  13. ↑ Universität Leipzig. "Graduate School Leipzig School of Natural Sciences – Building with Molecules and Nano-objects (BuildMoNa)". BuildMoNa (jezik: engleski). Universität Leipzig. Pristupljeno 13. 7. 2026.
  14. ↑ Universität Leipzig (2009). Universität Leipzig 600th Anniversary (jezik: engleski). sechshundert.de. Arhivirano s originala, 19. 7. 2011. Pristupljeno 13. 7. 2026.

Vanjski linkovi

[uredi | uredi izvor]
Preuzeto iz "https://bs.wikipedia.org/w/index.php?title=Univerzitet_u_Leipzigu&oldid=3906327"