Varvarin

Varvarin
Varvarin
	Gerb
	43°43′ şm. e. 21°22′ ş. u.HGYO
Ölkə	Serbiya;
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi	249 km²;
Mərkəzin hündürlüyü	142 m
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+381 37
Poçt indeksi	37260
Digər
	varvarin.ls.gov.rs
	Xəritəni göstər/gizlə Varvarin
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Varvarin (serb. Варварин) — Serbiyanın mərkəzi hissəsində yerləşən kiçik şəhər və bələdiyyə mərkəzidir. O, inzibati baxımdan Rasina dairəsinə daxildir. Şəhər əhalisinin sayı bir neçə min nəfər təşkil edir və əsasən kənd təsərrüfatı yönümlü yaşayış məntəqəsi kimi tanınır.

Coğrafiyası

Varvarin Morava çayının yaxınlığında, məhsuldar düzənlik ərazidə yerləşir. Bu coğrafi mövqe şəhərin kənd təsərrüfatı üçün əlverişli şəraitə malik olmasını təmin edir. Ətraf ərazilərdə əsasən əkin sahələri və kəndlər üstünlük təşkil edir.

Tarixi

Varvarin ərazisi qədim dövrlərdən yaşayış üçün əlverişli olmuşdur. Şəhərin yerləşdiyi Böyük Morava çayı vadisi münbit torpaqları və strateji mövqeyi ilə seçildiyinə görə burada hələ antik dövrlərdən insan məskunlaşması mövcud idi. Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, bu ərazidə erkən kənd təsərrüfatı icmaları formalaşmış və sonralar Roma dövründə region mühüm kommunikasiya xəttinə çevrilmişdir.

Orta əsrlərdə Varvarin ətrafı Serbiya krallığı və daha sonra Serb despotluğu tərkibində olmuşdur. Bu dövrdə ərazi əsasən kənd təsərrüfatı və yerli ticarət mərkəzi kimi inkişaf etmiş, yaxınlıqdakı qalalar və yaşayış məntəqələri ilə əlaqə saxlamışdır. XV əsrdə Balkanların böyük hissəsi kimi Varvarin də Osmanlı İmperiyasınin hakimiyyəti altına keçmişdir. Osmanlı dövründə şəhər kiçik inzibati və ticarət məntəqəsi kimi fəaliyyət göstərmiş, əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı və sənətkarlıq olmuşdur.

XIX əsrin əvvəllərində region Birinci serb qiyamı və İkinci serb qiyamı kimi mühüm azadlıq hərəkatlarının təsiri altına düşmüşdür. Bu üsyanlar nəticəsində Serbiya tədricən muxtariyyət əldə etmiş və Varvarin də yeni formalaşan dövlət strukturlarına daxil edilmişdir. XIX əsrin ikinci yarısında Serbiyanın müstəqilliyə doğru inkişafı ilə şəhər inzibati baxımdan əhəmiyyət qazanmış və yerli iqtisadi həyat canlanmışdır.

XX əsrin əvvəllərində Varvarin Birinci Dünya müharibəsi zamanı strateji əhəmiyyətə malik bölgələrdən birində yerləşdiyinə görə hərbi əməliyyatların təsirinə məruz qalmışdır. Müharibədən sonra Serblər, Xorvatlar və Slovenlər Krallığı (sonradan Yuqoslaviya) tərkibinə daxil olmuş və bu dövrdə kənd təsərrüfatı istehsalı genişlənmişdir.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı Varvarin ətrafı işğal və müqavimət hərəkatlarının təsiri altında qalmışdır. Müharibədən sonra şəhər sosialist Yuqoslaviya tərkibində inkişaf etmiş, infrastruktur və kənd təsərrüfatı sahəsində müəyyən irəliləyişlər əldə olunmuşdur.

Varvarinin müasir tarixində ən mühüm hadisələrdən biri NATO-nun Yuqoslaviya bombardmanı zamanı baş vermişdir. 30 may 1999-cu ildə şəhərin mərkəzində yerləşən körpü bombardman edilmiş, nəticədə mülki əhali arasında çoxsaylı itkilər olmuşdur. Bu hadisə beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş rezonans doğurmuş və Varvarin şəhərini müasir münaqişə tarixində simvolik məkanlardan birinə çevirmişdir.^[1]^[2]^[3]^[4]

Müharibədən sonrakı dövrdə Varvarin yenidən qurulmuş, infrastruktur bərpa edilmiş və şəhər tədricən sabit inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Bu gün Varvarin öz tarixindəki müxtəlif mərhələləri əks etdirən, həm qədim, həm də müasir xüsusiyyətləri birləşdirən yaşayış məntəqəsi kimi tanınır.

Demoqrafiyası

Tarixi əhali
İl	Əh.	±% i.a.
1948	26.088	—
1953	26.744	+0.50%
1961	26.423	−0.15%
1971	26.143	−0.11%
1981	25.779	−0.14%
1991	23.821	−0.79%
2002	20.122	−1.52%
2011	17.966	−1.25%
2022	14.217	−2.11%
Mənbə: ^[5]

2011-ci il siyahıyaalmasının nəticələrinə görə, Varvarin bələdiyyəsinin əhalisi 17.966 nəfər idi.

Etnik qruplar

Bələdiyyənin etnik tərkibi:^[6]

Etnik qrup	Əhali	%
Serblər	17,507	97.45%
Qaraçı	113	0.63%
Monteneqrolular	30	0.17%
Makedoniyalılar	20	0.11%
Xorvatlar	13	0.07%
Vlachs	12	0.07%
Bolqarlar	8	0.04%
Yuqoslavlar	7	0.04%
Rumınlar	6	0.03%
Digərləri	250	1.39%
Cəmi	17,966

İqtisadiyyat

Aşağıdakı cədvəldə əsas fəaliyyətləri üzrə məşğul olan insanların ümumi sayının (2017-ci il üzrə) ilkin baxışı verilmişdir:^[7]

Fəaliyyət	Cəmi
Kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq	22
Mədənçilik	15
Emal sənayesi	448
Elektrik enerjisi, qaz və suyun paylanması	12
Suyun paylanması və su tullantılarının idarə olunması	48
Tikinti	64
Topdan və pərakəndə satış, təmir	376
Yol hərəkəti, saxlama və rabitə	69
Otellər və restoranlar	99
Media və telekommunikasiya	37
Maliyyə və sığorta	19
Əmlak fondu və nizamnamə	2
Peşəkar, elmi, innovativ və texniki fəaliyyətlər	86
İnzibati və digər xidmətlər	31
İnzibati və sosial təminat	161
Təhsil	250
Səhiyyə və sosial iş	126
İncəsənət, istirahət və istirahət	39
Digər xidmətlər	64
Cəmi	1,970

İstinadlar

↑ 2003-10-15 "Serbian Families Sue Germans Over NATO Bombing" Arxiv surəti 25 fevral 2006 tarixindən Wayback Machine saytında Arxivləşdirilib 2006-02-25 at the Wayback Machine, Deutsche Welle World Service
↑ "1999-05-31 NATO bombers hit town `full of people' Arxiv surəti 7 noyabr 2019 tarixindən Wayback Machine saytında Arxivləşdirilib 2019-11-07 at the Wayback Machine", The Irish Times
↑ BBC news report , 1999-05-31
↑ Photos of the effects of NATO bombing on Varvarin bridge Arxiv surəti 14 yanvar 2009 tarixindən Wayback Machine saytında Arxivləşdirilib 2009-01-14 at the Wayback Machine, NATO Tribunal
↑ "2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia" (PDF). stat.gov.rs. Statistical Office of the Republic of Serbia. 3 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 11 yanvar 2017.
↑ "ETHNICITY Data by municipalities and cities" (PDF). stat.gov.rs. Statistical Office of the Republic of Serbia. 11 avqust 2014 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 20 fevral 2018.
↑ "ОПШТИНЕ И РЕГИОНИ У РЕПУБЛИЦИ СРБИЈИ, 2018" (PDF). stat.gov.rs. (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib (PDF). (#missing_pipe)

Xarici keçidlər

Vikianbarda Varvarin ilə əlaqəli mediafayllar var.

varvarin.org.rs — rəsmi saytı

[1] 2003-10-15 "Serbian Families Sue Germans Over NATO Bombing" Arxiv surəti 25 fevral 2006 tarixindən Wayback Machine saytında Arxivləşdirilib 2006-02-25 at the Wayback Machine, Deutsche Welle World Service

[2] "1999-05-31 NATO bombers hit town `full of people' Arxiv surəti 7 noyabr 2019 tarixindən Wayback Machine saytında Arxivləşdirilib 2019-11-07 at the Wayback Machine", The Irish Times

[3] BBC news report , 1999-05-31

[4] Photos of the effects of NATO bombing on Varvarin bridge Arxiv surəti 14 yanvar 2009 tarixindən Wayback Machine saytında Arxivləşdirilib 2009-01-14 at the Wayback Machine, NATO Tribunal

[5] "2011 Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Serbia" (PDF). stat.gov.rs. Statistical Office of the Republic of Serbia. 3 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 11 yanvar 2017.

[ethnicity2011-6] "ETHNICITY Data by municipalities and cities" (PDF). stat.gov.rs. Statistical Office of the Republic of Serbia. 11 avqust 2014 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 20 fevral 2018.

[stats18-7] "ОПШТИНЕ И РЕГИОНИ У РЕПУБЛИЦИ СРБИЈИ, 2018" (PDF). stat.gov.rs. (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib (PDF). (#missing_pipe)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]